Кіріспе

Тегеран 43 (орыс. Тегеран 43; фр. Téhéran 43, Nid d'espions) – 1981 жылы «Мосфильм», «Mediterraneo Cine» және «Pro Dis Film» компаниялары түсірген совет-француз-швейцариялық саяси триллер. Режиссерлері – Александр Алов пен Владимир Наумов. Фильм 1943 жылы Тегеран конференциясында нацистік Германияның Уинстон Черчилльді, Иосиф Сталинді және Франклин Делано Рузвельтті өлтіруге жасаған «Ұзын секіріс» операциясының негізінде түсірілген. Бұл фильм 1981 жылы Совет Одағындағы ең көп таралған фильм болды және оны 47,5 миллион көрермен көрді. 1981 жылы 12-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде «Алтын жүлде» жеңіп алды.

Сюжет

Тегеран 43 1980 жылы Парижде басталады. Андрей батырдың естеліктері 1943 жылға дейін жалғасады. Немістер үш адамды 37 жылдан кейін өлтіруді жоспарлады, ал неміс агенті Макс оны жасырып отырған жас париждік әйел Франсуазамен бірге тұрады. Бірақ басқа нацист, Шернер, жоспарланған қастандықтарды жүзеге асыра алмаған Максты аңдып жүр. Макс Франсуазға сенеді, бірақ ол оның Шернер үшін жұмыс істейтінін білмейді. Фильмдегі тағы бір сюжет - 1943 жылы Андрей мен француз әйелінің Мари арасындағы романс, содан кейін 1980 жылы. Тегеран конференциясы кезінде Иосиф Сталинді, Уинстон Черчилльді және Франклин Д. Рузвельтті өлтіру үшін 37 жыл бұрын жалдалған нацистердің өлтірушісі Макс Ричард (Армен Джигарханян) бүгінгі Парижде жас француз әйел Франсуазаның (Клод Джейд) үйінде жасырынып жүр. Ол Франсуазаның есікті қате қағып, оның пәтеріндегі көршісі екенін айтады. Макс 1943 жылы Тегеранға бұрын өлтірілген парсы азаматының жерлеу рәсіміне қатысты директор болып келген. Макс сондай-ақ өлгендердің адвокаты Жерар Симонды (Глеб Стриженов) өлтіреді. Бірақ Симонның аудармашысы Мари (Наталья Белохвостикова) және жас орыс құпия агенті Андрей (Игорь Костолевский) оны босатып алады. Екі адамның романтикаға уақыты жоқ, бірақ олар өлтіруді болдырмайды. Олар жалған фотографты (Георге Гера) тұтқындауға болады. Фотограф және оператор ретінде кейіп танытқан "Деннис Пью" кинокамерасында қару ұстаған. Жас қыздың қауіпсіздігіне қамқорлық жасайтын Андрей өзіне ғашық Мариді Францияға жібереді. Олар енді бір-бірін көрмеді. Макс өзінің естеліктері мен құжаттарын бүгін Парижде заңгер Легреннің (Курд Юргенс) көмегімен жариялағысы келгенде, Андрей Парижге барады. Лондондағы Макс құжаттарын сату аукционында Андрей Мариге өте ұқсас жас әйелді көреді. Ол Маридің қызы Натали. Франсуаза, бұл арада Макстың сүйіктісі, өзінің мақсаттарын да көздейді. Ол өзінің бұрынғы клиенті Шернер (Альберт Филозов) үшін жұмыс істейтінін және Максты тек аяушылықтан сақтап қалды деп мәлімдейді. Парижде Мари мен Андрейдің және Маридің қызы Натали мен полиция инспекторы Фоштің (Ален Делон) жолдары қиылысады. Шернер бастаған ұшақты ұрлау кезінде Андрей Наталимен қайта кездеседі. Наталидің анасын қорғағысы келген Фоше артқы жағынан өлтіріледі. Макс Андреймен қысқа кездесуден кейін Мари бұрынғы куәгер ретінде өлтірілгенде қорқады. Франсуаза оны жаңа жасырын жерге алып кетеді. Андрей Наталиге барып, Маридің оны сол жылдар бойы жақсы көргенін біледі. Ол қызымен бірге жүзу туралы және дельфиндер туралы әңгімеледі, бірақ бұл оның арманы ғана еді. Жаңа жасырындығында Максты Шернердің адамдары атып өлтіреді. Легрен Шернер мен Франсуазаны тергеп-тексеруді бастайды; мүмкін, ол олармен қолжазба туралы келіссөздер жүргізетін шығар. Андрей Мәскеуге қайта оралады.

Саундтрек

Фильмнің музыкасын Жорж Гарваренц пен Мичислав Вайнберг жазды. Шарль Азнавурдың "Une vie d'amour" әні Кеңес Одағында өте танымал болды, соның нәтижесінде әнші "Вечная любовь" (Мәңгілік махаббат) атты орыс тіліндегі нұсқасын жазды. Азнавур француз тіліндегі нұсқаны Мирель Маттьемен дуэтте орындады.

Шығару және қабылдау

47,5 миллион көрерменмен фильм 1981 жылы Кеңес Одағындағы ең көп тамашаланған фильм болды. Сонымен қатар, ол 1981 жылы 12-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде "Алтын жүлде" жеңіп алды, оны бар болғаны 94 335 адам тамашалады.