Кіріспе

Кең тараған адам митохондриялық ДНҚ топтастыруы ортақ тектілікті көрсетеді.

Шығу тегі

L3 гаплогруппасы шамамен 70 мың жыл бұрын пайда болған, Африкадан тысқары таралу оқиғасымен бірге. Бұл таралу Шығыс Африкада басталып, Батыс Азияға, содан кейін бірнеше мыңжылдықтар ішінде Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияға жеткен. Зерттеулердің кейбіреуі L3-тің Африкадан тысқары көшіп кетуге қатысқандығын көрсетеді. 2007 жылғы бағалау бойынша L3-тің жасы 104–84 мың жыл бұрын деп есептелген. Бірақ, Soares және авторлар (2012) жүргізген соңғы талдауларға сәйкес, жасы шамамен 70–60 мың жыл бұрынға жатады. Soares және авторлар сондай-ақ L3-тің Африкадан шығып, шамамен 65–55 мың жыл бұрын Еуразияға, ал 60–35 мың жыл бұрын Шығыс Африкадан Орталық Африкаға тарағанын айтады. L6 және L4 гаплогруппалары L3-тің туыс топтары болып табылады, олар шамамен бір уақытта Шығыс Африкада пайда болған, бірақ Африкадан тысқары көшіп кетуге қатыспаған. L3'4'6 ататек гаплогруппасының жасы 110 мың жылға, ал L3'4 гаплогруппасының жасы 95 мың жылға бағаланған. Басқа зерттеулерге сәйкес, анатомиялық жағынан қазіргі заманғы адамдардың Африкадан бұрынғы көшіп кетуі болғанымен, қазіргі Еуразия халқы шамамен 65–50 мың жыл бұрынғы Африкадан тысқары көшіп кетуден (L3 көшіп кетуімен байланысты) тараған. Vai және авторлар (2019) аналық N гаплогруппасының жаңадан табылған, терең тамырланған тармағын, Солтүстік Африканың ерте неолит кезеңіне жататын қалдықтарынан тауып, L3 гаплогруппасының 70–60 мың жыл бұрын Шығыс Африкада пайда болғанын, Африка ішінде және Африкадан тысқары таралып, Африкадан тысқары көшіп кетудің бір бөлігі ретінде тарағанын көрсеткен. N гаплогруппасы одан кейін (65–50 мың жыл бұрын) Арабияда немесе Солтүстік Африкада L3-тен бөлініп шыққан, ал M гаплогруппасы N-мен бірдей уақытта, шамамен, Ближней Шығыста пайда болған.

Тарату

L3 Солтүстік-Шығыс Африкада және Шығыс Африканың кейбір бөліктерінде жиі кездеседі, ал Африканың басқа аймақтарында L1 және L2 гаплогруппалары мтДНК тұқымдарының шамамен екі үшін бір бөлігін құрайды. L3 тармақтары Арабия түбегінде де көптеп таралған. L3 бірнеше кладқа бөлінеді, олардың екеуі бүгінгі күні Африкадан тыс жерде қоныстанған көптеген адамдардың тасымалдаушысы болған M және N макрогаплогруппаларын құрады. Maca Meyer және авторлар (2001) былай деді: "L3 еуразиялық гаплогруппаларға, L1 және L2 ең алыс африкалық кластерлерге қарағанда жақын". L3 – Африкадан тыс жерге тараған барлық қазіргі заманғы адамдардың тегін анықтайтын гаплогруппа. Дегенмен, Африкада оның ішіндегі L3-тің негізгі тармақтары Африкадан тыс жердегілерге қарағанда көбірек әртүрлілікке ие, ал Африкадан тыс екі негізгі L3 тармағы – M және N.

Танымал мәдениет

Жазушы Бонни Грир L3 гаплотобының мүшесі. Автор Малкольм Гладуэлл L3f1 гаплотобының мүшесі. Музыкант Бранфорд Марсалис L3f1b гаплотобының мүшесі.