Кіріспе

Француздық тәтті шарап Бордодан

Саутэрн – Бордодағы Грейвс аймағындағы сол аттас аймақтан шыққан француздық тәтті шарап. Саутэрн шарабы семильон, совиньон блан және мускаделл жүзімдерінен жасалады, олар Botrytis cinerea, яғни асыл шірумен зарарланған. Бұл жүзімнің ішінара кептіруіне себеп болады, нәтижесінде концентрленген және ерекше дәмі бар шараптар пайда болады. Климатының арқасында Саутэрн – асыл шірумен зарарлану жиі кездесетін сирек шарап өсіру аймақтарының бірі. Дегенмен, өндіріс әр жылға қарай өзгереді, өнімнің мөлшері әртүрлі болады. Саутэрннен шыққан шараптар, әсіресе Premier Cru Supérieur дәрежесіндегі Château d'Yquem шарабы, өндіріс құнының өте жоғары болуына байланысты қымбатқа түседі. Барсак Саутэрн аймағының ішінде орналасқан және екі атаудың бірін қолдануға құқылы. Көршілес Монбазилак, Серонс, Лупиак және Кадиллак аймақтарында Саутэрнге ұқсас, бірақ арзан және көбінесе азырақ ерекшеленетін шараптар өндіріледі. АҚШ-та тәтті ақ десерт шараптары үшін "sauterne" деген жартылай жалпылама атау қолданылады, онда соңғы әрпі "s" болмайды және бас әріппен жазылмайды.

Тарих

Францияның көп бөлігіндегідей, Аквитанияға жүзім шаруашылығын римдіктер енгізген деп саналады. Дегенмен, тәтті шарап өндірісіне қатысты алғашқы мәліметтер 17 ғасырға дейін сақталмаған. Орта ғасырлардан бері аймақтың негізгі экспорттық нарығы болып табылатын ағылшыздардың талғамы негізінен құрғақ шараптарға бағытталған, орта ғасырларда clairet-тен бастап, кейіннен қызыл claret-ке ауысқан. 17 ғасырдағы голланд саудагерлері алғаш рет ақ шарапқа қызығушылық танытты. Олар ұзақ жылдар бойы неміс шараптарының саудасымен айналысты, бірақ 17 ғасырда Германиядағы өндіріс төмендеді, себебі неміс жерлері қақтығыстарға (әсіресе Отыз жылдық соғыс) ұшырады және сыраның танымалдылығы артты. Голландтар Бордода жаңа өндіріс ошағын көріп, ақ жүзім сорттарын отырғызуға инвестиция жасады. Олар аймаққа неміс ақ шарап жасау технологияларын енгізді, мысалы, қалдық қант деңгейін сақтау үшін күкірт қолданып ашыту процесін тоқтату. Бұл технологиялардың бірі – күкіртке малынған шамды ("күкірт шам") шарап ашытылатын бөшкеге қойып жағу. Бұл шарап ашығанда күкіртпен әрекеттесетін күкірттің бөшкеде қалуын қамтамасыз етті. Күкірт – микробқа қарсы зат ретінде ашытуды қоздыратын ашытқыны баяулатып, шарапта қанттың жоғары деңгейімен ашыту процесін тоқтатты. Голландтар ақ шарап өндірісіне қолайлы жүзім өсіретін аймақтарды анықтады және жақын арада Саутёрн аймағына назар аударды. Бұл аймақта өндірілген шарап vins liquoreux деп аталды, бірақ голландтардың осы кезде асыл шіріген жүзімдерді белсенді пайдаланғаны белгісіз. Шарап сарапшысы Хью Джонсонның пікірінше, саңырауқұлақтармен зақымдалған жүзімнен жасалған шарапты ішу туралы жағымсыз ой Саутёрн өндірушілерін ботритис қолдануды құпия ұстауға итермелеген болуы мүмкін. 17 ғасырдан бастап Семильон жүзімдері қазан айында шірігендігі белгілі болды және жүзімшілер шіріген жидектерді таза жидектерден бөліп тастауға мәжбүр болды, бірақ олардың шіріген жүзімдер шарап жасауға қолданылған-жоқ деген мәселеде толық мәліметтер жоқ. 18 ғасырда Германия мен Венгрияның Токай аймағында асыл шіріген жүзімді пайдалану кеңінен танымал болды. Осы кезде "жасырылған құпия" кеңінен қабылданғандай көрінеді және Саутёрннің беделі неміс және венгр десерт шараптарымен бәсекелесе бастады. 18 ғасырдың соңында аймақтың Саутёрн жөніндегі атағы халықаралық деңгейде танымал болды: Томас Джефферсон осы шарапты жақсы білетін. Джефферсон президент болған кезінде Шато-д'Икменнің бір үлгісін татып көргеннен кейін Джордж Вашингтон дереу 30 дужина бөтелкеге тапсырыс берді. Жалпы, Барсак шараптары басқа Саутёрн шараптарынан құрғақ әрі жеңіл денелі болуымен ерекшеленеді. Қазіргі уақытта Барсак өндірушілері шараптарын өздерінің атауымен насихаттауды жөн көреді. Саутёрнге жақын орналасқан вино аймақтары, мысалы, Серон, Лупиак және Кадиллак (сондай-ақ Монбазилак аймағы) өзінің шығу тегі бойынша тәтті ботритис стильді шараптар өндіреді, бірақ бұл шараптар Саутёрн шараптарынан сапасы төмен деп есептеледі.

Шарап стилі және қызмет ету

Саутэрн шараптарының ерекшелігі – тәттілік пен қышқылдықтың үйлесімділігі. Көбінесе кездесетін дәмдік ноталарға абрикос, бал, шабдалы жатады, бірақ жаңғақтың иісі де сезіледі, бұл асыл Семильон өзіне тән қасиет (мысалы, Австралиялық асыл (кешкі жиналым) Семильон). Дәмі бірнеше минут бойы ауызда қалды. Саутэрн – өте ұзақ сақталатын шараптардың қатарында, ерекше жылдарда жасалған, дұрыс сақталған жоғары сапалы үлгілері тіпті 100 жылдан астам уақыт бойы ескіре алады. Саутэрн әдетте алтын сары түсте басталады, бірақ уақыт өте келе түсі қоюланып, қараңғырақ болады. Кейбір шарап сарапшылары шараптың түсі ескі мыс монетаның түсіне жеткенде ғана оның күрделі және толыққанды дәмі дами бастайды деп санайды. Саутэрннің көп бөлігі 375 мл-лік жарты бөтелкелерде сатылады, бірақ ірілеу бөтелкелер де шығарылады. Шараптарды әдетте салқындатылған күйінде ұсынады, бірақ 15 жылдан асып кеткен шараптарды бірнеше градусқа жылырақ беруге болады. Саутэрн шарабын түрлі тағамдармен үйлестіруге болады. Фуа-гра – осы шарапқа классикалық қосымша.