Кіріспе

Фламанд туған Голландияның Алтын ғасыры суретшісі

Роелант Савери (немесе Роеланд(т) Мартенс Савериж, немесе де Савери, сондай-ақ көптеген варианттар бар; 1576 – 25 ақпан 1639 күні жерленген) – Фламанд туған Голландияның Алтын ғасыры суретшісі.

Өмір

Савери Кортрейк қаласында дүниеге келген. Көптеген суретшілер сияқты, ол да анабаптист отбасынан шыққан, олар Ролант шамамен 4 жасқа толғанда Испания билеген Оңтүстік Нидерландтан солтүстікке қашып, 1585 жыл шамасында Харлем қаласына қоныстанған. Ол сурет салуды үлкен ағасы Якоб Савери (1565 – 1603) мен Ханс Болдан үйренген. Білімінен кейін Савери 1604 жыл шамасында Прагаға сапарлап, императорлар Рудольф II (1552–1612) және Матиас (1557–1619) сарайларының суретшісі болды. Олар өз сарайларын маньеризм өнерінің орталығына айналдырған. 1606 және 1608 жылдар арасында ол Тирольге өсімдіктерді зерттеу үшін сапарлаған. Гиллис д'Хондекотер оның шәкірті болды. 1616 жылға дейін Савери Амстердамға оралып, Синт-Антонисбреестраат көшесінде тұрды. 1618 жылы ол Утрехтке қоныстанды және бір жылдан кейін суретшілер гильдиясына қосылды. Оның ең маңызды көмекшісі – немере інісі Ханс болды. 1621 жылы Савери Утрехт қаласындағы Ботерстраатта үлкен үй сатып алды. Үйдің гүлдер мен өсімдіктерге толы үлкен бағы болды, онда Адам Виллартс сияқты көптеген суретшілер жиі қонақтап тұратын. Савери Амстердамдағы үйін сақтап, Ниуве Керк (Амстердам) шіркеуінде бір баласын крещение рәсімінен өткізді. Савери Балтазар ван дер Аст және Амброзиус Босхарт сияқты натюрморт суретшілерімен дос болды. 1620 жылдары ол Утрехттегі ең табысты суретшілердің бірі болды, бірақ кейін өмірі қиындыққа толып, мүмкін, көп ішімдік ішудің салдарынан болды. Ол 1630 жылдардың соңына дейін шәкірттерін тәрбиеледі, олардың арасында Алларт ван Эвердинген және Ролант Рогман болды, бірақ 1638 жылы банкротқа ұшырап, жарты жылдан кейін Утрехтте қайтыс болды.

Шығармалары

Савери негізінен Гиллис ван Конинкслоодың фламандтық дәстүрінде пейзаждарды суреттеді, көбінесе мифологиялық немесе библиялық сюжеттермен әсемделген көптеген жануарлар мен өсімдіктермен толықтырылған. Ол сонымен қатар гүлдердің көптеген натюрморттарын жасайтын, тас нишалардағы гүл шоқтарын, кейде кесірткелер, жәндіктер немесе түскен гүл жапырақтары сияқты қосымша элементтермен бейнелейтін, оның ең жақсы туындыларының бірі саналатын «Екі кесірткелі гүлдер» сияқты туындылар жасады. Оның сол кездегі маньеризм стилімен байланысты ерекше сурет салу өнері коллекционерлердің арасында кең танымал болды және оның туындыларын Еуропа мен Солтүстік Американың көптеген мұражайларында кездестіруге болады. Оның эскиздері де жоғары бағаланады. Оның ең белгілі туындыларының арасында 1611 және 1628 жылдар аралығында суреттелген, қазір құрып кеткен додо құсының бірнеше бейнесі бар. Оның сіңілісі Ханс, басқаша айтқанда Ян Савери де додо құсының суреттерімен танымал болды (соның ішінде 1651 жылғы, қазір Оксфорд университетінің Табиғат тарихы мұражайында сақталатын әйгілі суреті бар), ол, әлдебір, ағасының жұмысынан көшірген болуы мүмкін.

Құстар

Савери жойылып кеткен додоның ең көп сурет салған және ең ықпалды суретшісі ретінде танымал, кем дегенде он бейнелеу жасаған, көбінесе оларды суреттерінің төменгі бұрыштарында көрсеткен. 1626 жылғы оның танымал суреті, қазір Джордж Эдвардсқа тиесілі болғандықтан «Эдвардс додосы» деп аталады, додоның стандартты бейнесіне айналды. Ол Лондонның Табиғи тарих мұражайында сақталады. Осы және оның басқа бейнелеулері көптеген додо суреттерінің бастауы болды. Көпшілікке онша мәлім емес, сол суреттерде Оңтүстік Американың әдеттегі ара араунасынан өзгеше, белгісіз көк және сары араның да бейнеленгені бар. Бұл бейнелер Мартиника арасын (Ara martinicus) көрсетеді деп болжанады, бұл 17 ғасырдағы қысқаша сипаттамалардан ғана белгілі болған гипотетикалық түр.