Кіріспе
Адамның Y хромосомасы ДНК-сының Оңтүстік Азия және Жерорта теңізі аймақтарында жиі кездесетін тобы – адамның Y ДНК-сының L M20 гаплогруппасы. Бұл гаплогруппа M11, M20, M61 және M185 SNP арқылы анықталады. K гаплогруппасының екінші тармағы және LT гаплогруппасының негізгі бөлігі ретінде, L гаплогруппасы қазіргі уақытта K1a альтернативті филогенетикалық атауына ие және T гаплогруппасымен (ә. к. а. K1b) туыс. L M20 гаплогруппасы Оңтүстік Азияда әртүрлі деңгейде кездеседі, ең жоғары көрсеткіштер Белуджистан (28%), Солтүстік Ауғанстан (25%) және Оңтүстік Үндістан (19%) халқында байқалады. Бұл клад Тажикстан мен Анатолияда, сондай-ақ Иранда сирек кездеседі. Мыңжылдықтар бойы Кавказ, Еуропа және Орталық Азияда өте аз мөлшерде кездескен. L2 (L L595) субклады Еуропа мен Батыс Азияда табылған, бірақ өте сирек.
the human Y DNA haplogroup
Haplogroup L M20 is a human Y DNA haplogroup, which is defined by SNPs M11, M20, M61 and M185. As a secondary descendant of haplogroup K and a primary branch of haplogroup LT, haplogroup L currently has the alternative phylogenetic name of K1a, and is a sibling of haplogroup T (a. k. a. K1b). The presence of L M20 has been observed at varying levels throughout South Asia, peaking in populations native to Balochistan (28%), Northern Afghanistan (25%), and Southern India (19%). The clade also occurs in Tajikistan and Anatolia, as well as at lower frequencies in Iran. It has also been present for millennia at very low levels in the Caucasus, Europe and Central Asia. The subclade L2 (L L595) has been found in Europe and Western Asia, but is extremely rare.
Шығу тегі
L M20 – LT гаплотобының ұрпағы. Доктор Спенсер Уэллстің сөзіне сәйкес, L M20 – Орта Шығыстан шығысқа қарай, кейін Памир түйінінен оңтүстікке қарай қазіргі Пәкістан мен Үндістанға көшіп келген Еуразиялық K M9 кланынан тараған. Бұл адамдар шамамен 30 000 жыл бұрын Үндістанға келген. Генетикалық зерттеулер L M20 – ежелгі Индес өркениетін құрғандардың гаплотобының бірі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Сенгупта және авторлар (2006) L гаплотобының үш кіші тармағын анықтады: L1 M76 (L1a1), L2 M317 (L1b) және L3 M357 (L1a2), олардың географиялық байланыстары ерекше. L гаплотобының Үндістандағы барлық дерлік мүшелері L1-ден тараған, ал L3 M357 тек сирек кездеседі (0,4%). Керісінше, Пәкістанда L3 M357 субклады L M20 хромосомаларының 86% құрайды және жалпы алғанда 6,8% жиілікке жетеді. L1 M76 Үндістанда 7,5%, ал Пәкістанда 5,1% жиілікпен кездеседі, ең жоғары таралуы Батыс Үндістанның жағалауындағы Махараштра аймағында байқалады.
Географиялық таралуы
Үндістанда L M20 дравидиялық касталар арасында жиірек кездеседі, бірақ үнді-арий касталарында аздау таралған. Пәкістанда ең жоғары жиілігі Белуджистан аймағында байқалады. Орталық Азия және Оңтүстік-Батыс Азия (Арабия, Ирак, Сирия, Түркия, Ливан, Мысыр және Йемен) халықтарының арасында, сондай-ақ Оңтүстік Еуропа (әсіресе Жерорта теңізімен жапсарлас аймақтарда) төмен жиілікте кездеседі. Ғылыми емес көздерден алынған алдын ала мәліметтер, мысалы, коммерциялық зертханаларда Y хромосомасын тексерген адамдардың мәліметтері, L M20 гаплотобының көптеген еуропалық үлгілері L2 M317 тармағына жатуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл Оңтүстік Азия халықтары арасында L гаплотобының тармақтарының арасында ең сирек кездесетін түрі болып табылады.
Үндістан
Бұл дравидиялық касталар арасында жиі кездеседі (шамамен 17-19%), бірақ индо-арий касталарында аздау кездеседі (шамамен 5-6%). L M20 гаплогруппасы тайпалық топтар арасында сирек кездеседі (шамамен 5-7%). Дегенмен, Уттара Каннаданың Корова тайпасы, онда L M11 68% жиілікте кездеседі, ерекше жағдай. Гуджарат штатының Джунагар ауданында Бхарвад кастасында 38%, Чаран кастасында 21% L M20 табылды. Сондай-ақ, Карнатака штатының Уттара Каннада ауданындағы Каре Вокал тайпасында 17% тіркелген. Джунагар ауданы мен Уттара Каннаданың басқа да халықтарында да төмен жиілікте кездеседі. L M20 Солтүстік Үндістанның Джат халқы арасындағы ең ірі еркек желісі болып табылады (36,8%), ал Джамму және Кашмирдің Гуджарлары арасында 16,33% кездеседі. Конкан аймағындағы Конканист брахмандары арасында 18,6%, Махараштра штатының Маратхалары арасында 15% кездеседі. L M20 Воккалигалардың 32,35%-ында және Карнатака штатының Лингаяттарының 17,82%-ында кездеседі. Қолда бар мәліметтерге сәйкес, Тамилдер арасында L M20 Каллардың 48%-ында, Тамил Ядаваның 20,56%-ында, Ванниярдың 28,57%-ында, Надардың 28,81%-ында, Саураштра халқының 26%-ында, Амбалакаравтың 20,7%-ында, Айенгардың 16,7%-ында және Айер касталарының 17,2%-ында кездеседі. Пунджабта L M20-ның жалпы жиілігі 12% құрайды. Сиддилердің 2%-ында L M11 табылды деген хабар бар. Қазіргі уақытта Үндістан халқындағы L M20 гаплогруппасының жалпы жиілігі шамамен 7-15% құрайды.
Пәкістан
L M20 хаплогруппасының ең жоғары концентрациясы Пакистанның Инд өзені бойында, 3300–1300 жж. аралығында гүлденген және 2600–1900 жж. аралығында өркендеген Инд өркениетінің аймағында байқалады. L M357-нің ең жоғары жиілігі мен әртүрлілігі Балучистан провинциясында 28% құрайды, ал жалпы пакистандықтар арасында орташа таралуы 11,6% шамасында. Бұл хаплогруппа Ауғанстан этностарының арасында да кездеседі, мысалы, пуштундар мен балучилерде. L M357 жиі Бурушо (шамамен 12%) және пуштундардың (шамамен 7%) арасында табылады.
L1a және L1c M357 балучилердің арасында 24% құрайды, L1a және L1c дравид тілінде сөйлейтін брауилердің арасында 8% құрайды, L1c калаштардың арасында 25% құрайды, L1c бурушолардың арасында 15% құрайды, L1a M76 және L1b M317 макранилердің арасында 2% құрайды, ал L1c Синдилердің 3,6% арасында табылады (Julie di Cristofaro et al., 2013). L M20 парсылардың арасында 17,78% құрайды. L3a Пакистан мен Ауғанстанның нуристандықтарының арасында 23% құрайды. L PK3 Пакистанның солтүстік-батысындағы калаштардың шамамен 23% арасында кездеседі.
Таяу Шығыс және Анатолия
L M20 сириялықтардың 51%-ында табылған. Сирияның солтүстігіндегі Ракка қаласының бұрынғы тұрғындары моңғол геноцидінен құтылып, жақында жергілікті бедуиндер мен Ресейден келген чечен соғыс қашқындарымен қайта қоныстандырылған. Израильдік друздардың шағын үлгісінде L M20 20-дан 7-сінде (35%) табылса, үлкен үлгілерде жүргізілген зерттеулерде ізраилдік друздарда L M20 орташа есеппен 5%, ливандық друздарда 8% құрайды, ал 59 сириялық друзда ішінде табылған жоқ. L M20 генотипі ливандықтардың 2,0% (1/50) және 5,25% (48/914) арасында кездеседі.
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Түркия: Afshar ауылында 57%, Қара теңіз аймағында 12% (10/83), Түркиядағы түріктердің 6,6% (7/106), 4,2% (1/523 L M349 және 21/523 L M11(xM27, M349)).
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Иран: 54,9% (42/71) L, Priest Zoroastrian Parsis-те 22,2% L1b және L1c, Оңтүстік Иранда (2/9) 8% - 16% L2 L595, L1a, L1b және L1c, Kordestan-дағы күрдтерде (2/4/25) 9,1% L M20 (7/77) шығыс Ирандағы парстарда, 3,4% L M76 (4/117) және 2,6% L M317 (3/117) – барлығы Оңтүстік Иранда L M20 генотипінің 6,0% (7/117), Солтүстік Иранда 3,0% (1/33) L M357, Шығыс Азербайжандағы азербайжандардың 4,2% L1c M357 (1/21), Исфахан парстарының 4,8% L1a және L1b (2/42).
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Сирия: Раккадағы сириялықтардың 51,0% (33/65), Шығыс Сирияда 31,0%.
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Лаз: 41,7% (15/36) L1b M317.
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Сауд Арабиясы: 15,6% (L M76-ның 4/32 және L 317-нің 1/32), 1,91% (2/157=1,27% L M76 және 1/157=0,64% L M357).
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Күрдтер: Түркияның оңтүстік-шығысындағы күрдтердің 3,2%.
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Ирак: 3,1% (2/64) L M22.
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Армяндар: 1,63% (12/734) және 4,3% (2/47).
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Омандықтар: 1% L M11.
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Катарлықтар: 2,8% (2/72 L M76).
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
БАӘ арабтары: 3,0% (4/164 L M76 және 1/164 L M357).
Populations Distribution Source Turkey 57% in Afshar village, 12% (10/83) in Black Sea Region, 6.6% (7/106) of Turks in Turkey, 4.2% (1/523 L M349 and 21/523 L M11(xM27, M349)) , Iran 54.9% (42/71) L in Priest Zoroastrian Parsis22.2% L1b and L1c in South Iran (2/9)8% to 16% L2 L595, L1a, L1b and L1c of Kurds in Kordestan (2 4/25)9.1% L M20 (7/77) of Persians in Eastern Iran 3.4% L M76 (4/117) and 2.6% L M317 (3/117) for a total of 6.0% (7/117) haplogroup L M20 in Southern Iran 3.0% (1/33) L M357 in Northern Iran 4.2% L1c M357 of Azeris in East Azeris (1/21) 4.8% L1a and L1b of Persians in Esfahan (2/42) , , Syria 51.0% (33/65) of Syrians in Raqqa, 31.0% of Eastern Syrians Laz 41.7% (15/36) L1b M317 Saudi Arabians 15.6% ( 4/32 of L M76 and 1/32 of L 317 ) 1.91% (2/157=1.27% L M76 and 1/157=0.64% L M357) Kurds 3.2% of Kurds in Southeast Turkey Iraq 3.1% (2/64) L M22 Armenians 1.63% (12/734) to 4.3% (2/47) and Omanis 1% L M11 Qataris 2.8% (2/72 L M76) UAE Arabs 3.0% (4/164 L M76 and 1/164 L M357)
Шығыс Азия
Шығыс Азия халықтарының Y ДНК үлгілерін зерттеген ғалымдар үлгілерінде L гаплогруппасын анықтайтын мутацияларды сирек тексерген. Дегенмен, L гаплогруппасының мутациялары балиліктердің (13/641 = 2,0% L M20), ханьқытайлықтардың (1/57 = 1,8%), Саха және Таймыр долгандарының (1/67 = 1,5% L M20) және корейліктердің (3/506 = 0,6% L M20) үлгілерінде анықталып, тексерілген.
Еуропа
О. Семино және басқалардың Science журналында (Volume 290, 10 қараша 2000) жарияланған мақаласында Грузия, Грекия, Венгрия, Калабрия (Италия) және Андалусия (Испания) аймақтарындағы үлгілердің шамамен 1%-3%-ында L гаплогруппасын анықтайтын мутациялардың бірі – M11 G мутациясының анықталғаны хабарланды. Осы зерттеуде талданған үлгілердің саны көбінесе өте аз болғандықтан, Semino және басқалардың мәлімдемесінен сәл төмен немесе жоғары L M20 гаплогруппасының Жерорта теңізі Еуропалық популяциялары арасындағы нақты жиілігі болуы мүмкін. Алайда, бүгінгі күнге дейін Оңтүстік-Батыс Азия мен Еуропадағы L M20 гаплогруппасының таралуын нақты сипаттаған зерттеулер жоқ сияқты.
Fascia, Италия – 19,2% Fascians L M20
Nonstal, Италия – 10% Nonesi L M20
Samnium, Италия – 10% Aquilanis L M20
Vicenza, Италия – 10% Venetians L M20
South Tyrol, Италия – Val Badia-дан ладин тілінде сөйлейтіндердің 8,9%, Val Badia-ның 8,3%, Puster Valley-дің 2,9%, Val Badia-дан неміс тілінде сөйлейтіндердің 2,2%, Upper Vinschgau-дан неміс тілінде сөйлейтіндердің 2%, Lower Vinschgau-дан неміс тілінде сөйлейтіндердің 1,9% және Bolzano-дан итальян тілінде сөйлейтіндердің 1,7%
Грузиндер – Gali-дегі грузиндердің 20% (2/10), Chokhatauri-дегі грузиндердің 14,3% (2/14), Martvili-дегі грузиндердің 12,5% (2/16), Abasha-дағы грузиндердің 11,8% (2/17), Baghdati-дегі грузиндердің 11,1% (2/18), Gardabani-дегі грузиндердің 10% (1/10), Adigeni-дегі грузиндердің 9,1% (1/11), Omalo-дағы грузиндердің 6,9% (2/29), Gurjaani-дегі грузиндердің 5,9% (1/17), Lentekhi-дегі грузиндердің 5,9% (1/17) және Bolzano-дан итальян тілінде сөйлейтіндердің 1,5% (1/66) L M357(xPK3) – 1,6% (1/63) L M11
Daghestan, Ресей – Чечендердің 10%, Аварлардың 9,5% (4/42), Таттардың 8,3% (2/24), Чамалиннің 3,7% (1/27)
Arkhangelsk облысы, Ресей – Ресейліктердің 5,9% L1c M357
Эстония – Эстониялықтардың 5,3%, 3,5%, 1,4% және 0,8% L2 L595 және L1 M22
Balkarians, Ресей – 5,3% (2/38) L M317
Португалия – Coimbra-ның 5,0%
Болгария – Болгарлардың 3,9%
Flanders – Mechelen-нің 3,17%, Turnhout-тың 2,4% және Kempen-нің 1,3%. L1b*: West Flanders және East Flanders-тің 0,74%
Antsiferovo, Новгород – Ресейліктердің 2,3%
East Tyrol, Австрия – L M20 Region B (Isel, Lower Drau, Defereggen, Virgen және Kals аңғары) аймағындағы тирольдіктердің 1,9%
Gipuzkoa, Баск елі – Gipuzkoans-тың 1,7% L1b
North Tyrol, Австрия – Reutte-дегі тирольдіктердің 0,8% L M20
Оңтүстік Африка және суахили жағалауы
2013 жылы Лемба халқының аталық Оңтүстік Арабиялық тегін зерттеген ғалымдар Лемба еркектерінің 13,8%-ы Y ДНҚ L M20-ны, нақтырақ айтқанда L M349 субкладын тасымалдайтынын анықтады, бұл олардың арасындағы ең көп таралған 4-ші тектік желі. 2023 жылы FamilytreeDNA-ға жіберілген Оңтүстік Африкадан алынған Лемба үлгісінде L FT408126-ның әлі аты аталмаған L M349 субклады табылды, ол Ирак пен Ираннан алынған 2 үлгіге ең жақын болды. Йеменде де L FT408126-ның басқа белгілі кладтары бар. Сондай-ақ ғалымдар Кенияның Суахили жағалауында L M20-ның 4,2% құрайтын іздерін тапты.
L1 (M295)
L M295 Батыс Еуропадан Оңтүстік Азияға дейін кездеседі. L1 тармағы Комор аралдарында да сиректеп табылады.
L1a1 (M27)
L M27 индийліктердің 14,5%-ында және Шри-Ланкалықтардың 15%-ында табылады, Пәкістанның, Оңтүстік Иранның және Еуропаның басқа халықтарында орташа деңгейде тараған, бірақ Таяу Шығыстың араб халықтарында сәл жоғарырақ. Сиддилердің (2%) арасында да өте аз мөлшерде кездеседі.
L1b (M317)
L M317 Орталық Азияда, Оңтүстік-Батыс Азияда және Еуропада сирек кездеседі. Еуропада L M317 Солтүстік-Шығыс Италиялықтардың (3/67 = 4,5%) және Абхаздардың (8/162 = 4,9%, 2/58 = 3,4%) арасында табылған.
L1b1 (M349)
L M349 кейбір қырымдық қараиттердің леуілік тегінде табылады. L M349-дың тармақтарының бір бөлігі Батыс Азияда, оның ішінде Ливанда L Y31183, Арменияда L Y31184, ал Ирак, Иран, Йемен және Оңтүстік Африкада L Y130640 кездеседі. Басқалары Еуропада табылған, мысалы Италияда L PAGE116, Словенияда L FT304386 және Молдовада L FGC36841. Лемба еркектерінің 13,8 пайызы L Y130640 кладында L M349-ды тасымалдайды.
L2 (L595)
L2 L595 өте сирек кездеседі және Еуропа мен Батыс Азиядан алынған жеке адамдардың жеке тестілеу нәтижелері арқылы анықталды. 2020 жылғы қосымша зерттеуде Ираннан екі расталған L2 L595 анықталды. L2 болуы мүмкін, бірақ расталмаған жағдайлардың арасында, Ирандықтардың Кордестан үлгісінен алынған 4% (1/25) L M11 (xM76, M27, M317, M357) және басқа да сирек кездесетін L жағдайлары бар, олар негізгі тармақтарға жатпайды. +L2 қазіргі заманғы халықтарда:
АймақХалықn/үлгі мөлшері%КөздерБатыс АзияӘзірбайжан2/2041Орталық ЕуропаГермания1/8640.0000115Оңтүстік ЕуропаГрекия1/7530.1Батыс АзияИран2/8000.25
Ежелгі ДНК
Майкоп мәдениетінен шыққан үш адамның шамамен 3200 ж.б.д. геномы L2 L595 гаплогруппасына жататыны анықталды. 5700–6250 жыл бұрынғы шаққа (BP) жатқан, Оңтүстік Кавказ тауларындағы (қазіргі Арменияның Вайотс-Дзор облысы) Арени 1 ("Құс көзі") үңгірінен табылған үш адамның геномы L1a гаплогруппасына жататыны анықталды. Олардың бірінің геномында қызыл шашы мен көк көзі болғаны анықталды. Олардың генетикалық деректері төмендегі кестеде келтірілген. Нарасимхан және авторлар (2018) Өзбекстандағы BMAC орындарынан табылған қаңқаларды талдап, L1a гаплогруппасына жататын екі адамды анықтады. Олардың бірі Бустаннан, екіншісі Сапали-Тепеден табылған; екеуі де қола дәуіріне жататын орындар екені анықталды. Skourtanioti және авторлар (2020) Алалахтан табылған қаңқаларды талдап, б.з.д. 2006–1777 жылдарға жатқан бір адамды (ALA084) L L595 (L2) гаплогруппасына жататын адам ретінде анықтады. Ингман және авторлар (2021) Алалахтан табылған басқа қаңқаларды талдап, L M349 (L1b) гаплогруппасына жататын тағы бір адамды анықтады. Жоғарғы Месопотамиядағы (қазіргі Оңтүстік-Шығыс Түркия) Батманнан табылған темір дәуіріне жататын бір адам L2 L595 гаплогруппасына тиесілі екені анықталды. 847 ± 65 жылға шамамен сәйкес келетін, Швецияның Оланд аймағында өмір сүрген ежелгі викингтің геномы L L595 гаплогруппасына жататыны анықталды.
Оңтүстік Кавказ
+ Арень 1 Үңгірінің қасиеттері Арень I Арень II Арень III ID AR1/44 I1634 AR1/46 I1632 ARE12 I1407 Y ДНҚ L1a L1a1 M27 L1a Халық Халколиттік (Горизонт III) Халколиттік (Горизонт III) Халколиттік (Горизонт II) Тіл Мәдениет Кейінгі Халколиттік Кейінгі Халколиттік Кейінгі Халколиттік Күні (YBP) 6161 ± 89 6086 ± 72 6025 ± 325 Жерлеу / Орналасу 2 / Арень 1 Үңгірі 3 / Арень 1 Үңгірі 2А, Бөлім 7, S33/T33, Орналасқан жері 9, Қабат 23 / Арень 1 Үңгірі Мүшелері / Үлгі мөлшері 1/3 1/3 1/3 Пайыздық үлесі 33.3% 33.3% 33.3% мтДНҚ H2a1 K1a8 H* Изотоп Sr Көздің түсі (HIrisPlex жүйесі) Көгілдір болуы мүмкін Шаштың түсі (HIrisPlex жүйесі) Қызыл болуы мүмкін Тері пигментациясы Ақшыл ABO қан тобы O немесе B болуы мүмкін Диета (d13C%0 / d15N%0) FADS белсенділігі Лактаза тұрақтылығы Лактозаға төзбеуі мүмкін Oase 1 Ортақ ДНҚ Ostuni1 Ортақ ДНҚ Неандерталь Vi33.26 Ортақ ДНҚ Неандерталь Vi33.25 Ортақ ДНҚ Неандерталь Vi33.16 Ортақ ДНҚ Ата тегі компоненті (AC) puntDNAL K12 Ежелгі Dodecad [dv3] Eurogenes [K=36] Dodecad [Globe13] Гендік қашықтық Ата-аналық туыстық Өлімге дейінгі жас 11 ± 2.5 15 ± 2.5 Өлім позыциясы SNPs Оқу жұптары Үлгінің көзі Ескертулер Әлемдегі ең ерте аяқ киім мен шарап жасау дәлелі