X қарсы Ұлыбритания ісі: Жеке өмір және келісімге келген қатынастар туралы
X v United Kingdom
Еуропалық соттағы «X. қарсы Ұлыбритания» ісі (1978) – гомосексуалдық қатынастар, жеке өмір құқығы және жасқа қатысты келісім заңдары туралы маңызды сот шешімі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
X. v. the United Kingdom) – 1978 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотта қарастырылған іс, Ұлыбританиядағы 1956 жылғы Жыныстық қылмыстар заңына шағымдануға байланысты. Бұл іс жеке өмірге қатысты қорғау шараларын және гомосексуалдар үшін жасқа қатысты келісім заңдарын қарастырды (өтініш № 7215/75).
X. v. the United Kingdom was a 1978 case before the European Court of Human Rights, challenging the Sexual Offences Act 1956 in the United Kingdom. The case addressed privacy protections and age of consent laws for homosexuals (application no. 7215/75).
Фактілер
1974 жылы 26 жастағы ер адам, аты-жөні жарияланбаған және "Х" деп белгіленген, бірақ кейіннен Питер Вернон Уэллс (1947–79) екені анықталған, Ұлыбританияда тұтқындалды және 1956 жылғы Жыныстық қатынастар туралы заң бойынша екі 18 жастағы ер адаммен жасалған екі құқық бұзушылықпен айыпталды. Х-ті бірінші айыпталу бойынша екі жарым жылға, ал екінші айыпталу бойынша алты айға бас бостандығынан айырылды. Х-тің қарым-қатынаста болған ер адамдарының бірін "іс жүзінде тұтқынға алған" деген дәлелдер келтірілді; алайда, бұл мәлімдеме Х-тің өзінен де, сондай-ақ оның серігінен де жоққа шығарылды. Аталған іс бойынша үндеме беруші Х, оның тұтқындалуы мен түрмеге қамалуының Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 8-бабын, жеке өмірге құрмет көрсету құқығын бұзу болып табылатынын және ересектердің өзара келісімімен жасалған гомосексуалдық қатынастар қылмыстық құқық бұзушылық болып саналмауы тиіс екенін мәлімдеді. Х сонымен қатар, 21 жасқа толмаған ер адаммен жыныстық қатынасты қылмыс деп қарастыратын 1956 жылғы Жыныстық қатынастар туралы заңның, кемсітуге тыйым салатын 14-бабын бұзғанын да айтты. Х-тің талабының негізі – заңда гомосексуалдық қатынастар гетеросексуалдық қатынастардан өзгеше, ал еркектер арасындағы гомосексуалдық қатынастар әйелдер арасындағы қатынастардан өзгеше қарастырылғаны болды.
In 1974, a 26 year old male, anonymously identified as 'X' but subsequently identified as Peter Vernon Wells (1947–79), was arrested in the United Kingdom and charged under the Sexual Offences Act 1956 with two counts of buggery committed with two 18 year old men. X was sentenced two and a half years of imprisonment on the first count and six months on the second count. There was evidence shown that X had 'virtually made a prisoner' of one of the men he had relationship with; however this was contradicted not only by X but also the man he had a relationship with. The applicant in the case, X, contended that his arrest and imprisonment was a violation of Article 8 of the European Convention on Human Rights, which guarantees the right to respect for private life, and that homosexual relations between consenting adults should not be criminal offences. X also appealed that The Sexual Offences Act 1956, which provided that sexual relations with a male under the age of 21 constituted an offence, was also in violation of Article 14, which prohibits discrimination. X's claim was based on the fact that the act treated homosexual relations differently from heterosexual relationships, and that it treated male homosexual acts differently from female ones.
Үкім
Сот бірауыздан Х-ті қудалау және түрмеге қамау оның жеке өміріне араласу емес деп шешті, себебі қарым-қатынастардың біреуінде күш қолданылған. Сондықтан ЕҚАД-ның 8-бабы бұзылмады. Заңда келісім беру жасының 21-ге белгіленгені туралы мәселе бойынша Сот сегіз дауысқа қарсы төрт дауыспен келісім беру жасына қатысты заңдар адам құқықтары конвенциясын бұзбайды деп шешті, өйткені басқалардың құқықтарын қорғау заңды мақсат болып табылады және осылайша ақталады. 8-бап пен 14-баптың екеуі де бұзылмады. Заңның келісім жасына қатысты ережелерінде гетеросексуалдарға қарағанда гомосексуалдарды кемсіту мәселесі бойынша Сот тоғыз дауысқа қарсы екі дауыспен, бір дауыс бермей, әлеуметтік қорғаутың қылмыстық санкциялар үшін "объективті және орынды негіздеме" екенін және 8-бап пен 14-баптың екеуі де бұзылмағанын анықтады. Заңның ерлер мен әйелдердің гомосексуалдық актілеріне қатысты әртүрлі қарауы туралы мәселе бойынша Сот он бір дауысқа қарсы бір дауыспен, неміс зерттеулеріне сілтеме жасап, "ерлердің гомосексуализмі жағдайындағы нақты әлеуметтік қауіп" және ер гомосексуалдардың "жасөспірімдерді дінге шақыруға айқын бейімділігі" бар екенін көрсете отырып, заңның мақсаттары ақталады және 8-бап пен 14-баптың екеуі де бұзылмады деп шешті.
The Court ruled unanimously that prosecution and imprisonment of X was not an interference with his right to privacy, because there was an element of force involved in one of the relationships. Therefore, no violation of Article 8 of the ECHR had taken place. On the issue of the act's age of consent being fixed at 21, the Court ruled eight votes to four that the age of consent laws were not in violation of the human rights convention, because protection of the rights of others was a legitimate aim, and therefore justified. No violation of either Article 8 or Article 14 had taken place. On the issue of discrimination of homosexuals but not heterosexuals in the act's age of consent provisions, the Court ruled nine votes to two with one abstention that social protection was an "objective and reasonable justification" for the criminal sanctions, and that no violation of either Article 8 or Article 14 had taken place. On the issue of the act's difference in its treatment of male and female homosexual acts, the Court ruled eleven votes with one abstention that, citing German studies which describe "a specific social danger in the case of masculine homosexuality", and that male homosexuals as having "a clear tendency to proselytise adolescents", the act's aims were justified, and no violation of either Article 8 or Article 14 had taken place.
Салдары
Соттың келісім жасына қатысты тең емес жастың үйлесімділігі туралы шешімі 2003 жылы S. L. v. Austria ісімен күштен шығарылды.
The findings of the Court concerning the compatibility of an unequal age of consent were overturned in 2003 by S. L. v. Austria.