Кіріспе

Құс түрлері

Қызыл қасты қарға (Neochmia temporalis) – Австралияның шығыс жағалауында қоныстайтын экстрильдидтер тұқымдасына жататын қарға. Бұл түр Француз Полинезиясына да әкелінген. Ол негізінен қоңыржай ормандарда және құрғақ саванналарда кездеседі. Сонымен қатар, тропикалық аймақтардағы құрғақ ормандар мен мангрлерде де таба аласыз. Бұл түрдің ерекшелігі – көзінің үстіндегі жарқын қызыл жолағы және қызыл түсті құйрық асты бөлігі. Денесінің қалған бөлігі сұр, қанаттарының үстіңгі жағы зәйтүн түсті, ал мойнында зәйтүн түсті жолақ бар. Жастардың маңдайларында қызыл белгілер болмайды және мойны мен қанаттарының үстіңгі жағында зәйтүн түсі жоқ. Ересек қарғалардың денесі ұзын.

Таксономия

Қызыл қасты ескішеқұс алғаш рет 1801 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтам Fringilla temporalis есімді екі атаумен сипаттады. Бұл Neochmia туысына жататын төрт түрдің бірі. Басқаша атаулары: қызыл қасты отқақ, Сидней шашаққақ және қызылмойын. Үш түрге бөлінеді: атаулы түрі N. temporalis temporalis, көптеген шығыс жағалауларында, сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльс және Викторияның ішкі аймақтарында; N. temporalis minor, ақ кеудесімен ерекшеленеді, Солтүстік Жаңа Оңтүстік Уэльсте және Австралияның оңтүстік-шығысында таралған; және N. temporalis loftyi Оңтүстік Австралияның оңтүстік-батыс бөлігінде кездеседі, бірақ соңғысы кейде түр ретінде қарастырылмайды, себебі оның типтік түрден айырмашылықтары шамалы. N. temporalis үшін маңызды қауіп тудыратын факторлар жоқ, алайда Зиянкестерді бақылау орталығы енгізілген жаңғақ манникинінің (Lonchura punctulata) бәсекелестікті күшейте отырып, кейбір жергілікті манникиндерге қауіп төндіретінін, Солтүстік Квинслендтегі N. lateralis үшін де аз дәрежеде қауіпті болуы мүмкін екенін көрсетеді. Аймақтық жерлерде бұл түрге жасыру және азық табу үшін жеткілікті тығыз бұталар қажет. Бұл түрдің құрғақшылықпен байланысты тазартылған немесе мал жайылымдарында азайып, тіпті жойылып бара жаққандығы байқалды.

Биология және экология

Қызыл қасқыр өте әлеуметтес және әдетте 10-20 жеке құстан тұратын шағын топтарда кездеседі. Топтар жергілікті аумақта қоныс тұрақты немесе көшпелі болып табылады. Топтар жартылай ашық орманды, әсіресе орман шеттерін, бұталы өсімдіктер ашық жерлермен, әсіресе өзендер мен сағаларға жақын жерлерде кездесетін жерлерді ұнатады. Құс қысқа, сырылтайтын, жоғары дыбысты шақырулар жасайды. Қоршаған ортасы бұзылғанда, бүкіл топ шашырап, шақырып, жақын жерде қайта жиналады. N. temporalis тұқым жейтін құс, көбінесе шөп пен саз тұқымдарымен қоректенеді, бірақ көптеген жергілікті емес тұқымдарды да қуана жейді. Жабайы құстар мүмкіндік болғанда, қала маңындағы кең торлы құс қораларына тұқым жеуге кіреді. Қызыл қасқыр үлкен күмбез пішіндес ұя салады, кіреберісі бір жағынан ашық, шөп пен кішкентай бұтақтардан тоқылған. Ұялар әдетте тығыз бұталардың ішінде, жерден жоғары салынады. Ұя салу ортақ іс. Екі ата-анасы ұя салуға, жұмыртқаларды күтіп жатуға және балапандарды бірге тамақтандыруға қатысады. Жылына екі-үш рет, қазан мен сәуір аралығында төрттен алтыға дейін ақ жұмыртқа туады. Жастар 28 күн ішінде толық тәуелсіз болады. Қызыл қасқырлар әдетте құс қораларында кең таралған. Қызыл қасқыр кейде тұтқындық жағдайында жұлдыз құсымен, қызыл құспен және зебра құсымен будандасады. Бұл түр оңтүстік-батыс Австралияға әкелінді, онда кейде қызыл құлақты отқұс Stagonopleura oculata-мен шатастырылады.