Кіріспе
Құс түрі. Ақ қауырсынды бал жегіш (Ptilotula penicillata, бұрын Lichenostomus penicillatus) – Австралияға ендемік шағын тұрымсық құс. Ақ қауырсынды бал жегіштер су жағасында көптеп кездеседі және көбінесе бақшаларда, өсімдік жамылғысы бар қала шеттерінде ұшырасады.
The white plumed honeyeater (Ptilotula penicillata, formerly Lichenostomus penicillatus) is a small passerine bird endemic to Australia. White plumed honeyeaters are common around water and are often seen in backyards and suburbs with vegetation cover.
Таксономия
Алғаш рет 1837 жылы ағылшын табиғат зерттеушісі Джон Гулд сипаттаған, ол зерттеген нұсқа "Жаңа Оңтүстік Уэльстің ішкі аймақтарынан" алынған. *Penicillata* түрлік эпитеті латын сөзі *penicillis* – "шошқа шашы" деген мағынаны білдіреді, бұл мойынның бүйіріндегі ақ қауырсынға сілтеме жасайды. Ол түрді *Meliphaga* туысына жатқызды, онда ол шамамен 150 жыл бойы сақталды. 1975 жылы австралиялық табиғат зерттеушісі Ричард Шодде *Meliphaga* туын бөліп, бұл түрді *Lichenostomus* туына жатқызды. Молекулалық зерттеулердің нәтижесінде ақ қауырсынды бал жегіштердің *Lichenostomus* кладына жататыны анықталды. Бұл алғаш рет 1915 жылы Мэтьюс ұсынған, ол оны сары түсті бал жегішпен бірге өзі жаңадан құрған *Ptilotula* туына жатқызды, бірақ Австралиялық орнитологтар одағы бұл ұсынысты қабылдамады. 2011 жылы жаңа молекулалық деректер жарияланғаннан кейін *Ptilotula* клады ақыры туына дейін көтерілді. Бұл түрдің Миоцен дәуірінде пайда болған болуы мүмкін, өйткені Квинсленд штатындағы Риверслиде табылған қазба қалдығы ақ қауырсынды бал жегіштің тізе сүйегіне өте ұқсас.
Сипаттама
Жыныстық қауырсындары бір-бірінен ерекшеленбейді. Бұрын бұл түр өзен қызыл эвкалиптісінің (Eucalyptus camaldulensis) және бірнеше басқа өзендік түрлердің таралуымен тығыз байланысты болған; бірақ содан бері ол жағалау аймақтарына кеңейіп, Сидней мен Ньюкасл қалаларында тұрақты түрленді, мұнда бұрын олар сирек кездесетін немесе тек маусымдық қонақтар болған. Ол негізінен ашық склерофилл ормандарында, көбінесе су көздеріне жақын, мысалы, батпақтарда, саздақтарда, арналарда және тоғандарда табалады.
Диета
Ақ қауырсынды бал жегіштің тамақтануы негізінен нектардан, жәндіктер мен олардың өнімдерінен (мысалы, бал шырыны мен еркек), маннадан, жемістерден және өте сирек тұқымдардан тұрады. Олар сондай-ақ жемістердің шырынын ішу үшін жидектерді тістейді. Жеткілікті мөлшерде тұщы су болған жағдайда, P. penicillata күніне кем дегенде екі рет су ішкенін байқауға болады. Батыс Австралияның Пилбара аймағында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, ақ қауырсынды бал жегіш 1 мл су алу үшін шамамен 100 жидек жеуі керек. Күнделікті 5-10 мл су қажет ететін ақ қауырсынды бал жегіштер 5 сағат ішінде 500-1000 жидек жеп, калориялық қажеттіліктерін және жеткілікті су мөлшерін қамтамасыз етеді.
Тамақ іздеу
Ақ қауырсынды бал жегіштер негізгі жапырақ бетін теріп тамақтанады. Бунақденелілерді көбінесе теріп алады, бірақ кейбір жемді ұшып тұрып та ұстайды. Қалалық аймақтарда олар көбінесе ағаш қаптамасында азықтанады, бірақ азықтанатын биіктік басқа жергілікті түрлердің ықпалына байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, агрессивті бәсекелес түрлердің, мысалы, қоңыр қауырсынды бал жегіштердің болуымен, ақ қауырсынды бал жегіштер азық іздеу мінез-құлқын өзгерту арқылы қақтығыстан сақтануға тырысады. Көбінесе жәндіктерді ұшып тұрып ұстайды, бірақ бұл тек ақуыз бен минералдардың қосымша көзі болып табылады, себебі нектар, ерпіл және маннада энергияның артығы жеткілікті. Тамақтағы жәндіктердің аз болуының себебі, олжаны қууға жұмсалатын энергия, олжадан алынатын энергиядан артық болуымен байланысты. Бірақ жабайы популяциялардан деректер жоқ. Азық іздейтін топтар «чип-чип» байланыс шақыруын немесе жақын маңдағылар қайталайтын әнді пайдалануы мүмкін. Дегенмен, аталықтары жыл бойы үлкен ұрықтарды сақтайды. Олардың ареалында ұрықтану жыл бойы тіркеледі, әдетте жылына 2-3 рет жұмыртқалайды. Ұя салуға аналығы жауапты, бірақ екі жыныс та оны күтіп, жөндеуге қатысады. Ұялар көбінесе ағаштар мен бұталардың жапырақтары арасында орналасқан, және сирек ғана мирт сияқты өсімдіктерде кездеседі. Кейде ұяларды бұтақтарда немесе тармақтарда, ал сирек – құрғақ жапырақтарда салады. Ұя салу орындарына адалдық туралы бірнеше дәлелдер бар, және ұя ағаштарын вагтайлдар, қарғалар, орман құйрықтары және басқа бал жегіштер сияқты бірнеше түрлермен бөліседі. Еркектер ән айта отырып, ағаштардың үстінен сәл көтеріліп, толқын тәрізді ұшады. Маусым соңында салынған жұмыртқалар жеңілірек болады, ал ішкі аймақтардағы жұмыртқалар ақ түсті және аз іздері бар болады. Аналығы 13-15 күнге жуық инкубациялайды. Бұл зерттелген аймақтардағы температураның жоғарылауымен байланысты, дене мөлшері жылына 0,064% -қа өседі.