Кіріспе

Палхат Колленгоде Висуанатан Нараянасвами (15 қараша 1923 – 1 сәуір 2002) – үнді музыканты, 20 ғасырдың ең көрнекті карнатик музыкасы вокалистерінің бірі деп кеңінен есептеледі. 1986 жылы Мадрас музыка академиясының «Сангита Каланидхи» сыйлығымен марапатталды. Үндістанның өнер сыншысы және «Сангит Натак Академия» стипендиясының иегері В. К. Нараяна Менон оны Джеффри Чосерден алынған сөздермен карнатик музыкасының «Тамаша рыцары» деп сипаттады.

Ерте өмірі және өмірбаяны

Нараянасвами 1923 жылғы 15 қарашада Палгат, Керала штатында Палаккад Айер отбасында дүниеге келді. Ол мәдени және музыкалық дәстүрлерімен әйгілі ауданға жататын музыканттар мен суретшілер отбасында өсті. Нараянасвами атақты музыканттар мен суретшілер отбасында туған. Оның әкесінің әкесі Висвама Бхагаватар әсерлі Аштападилерімен танымал болды және 1860 жылдан 1880 жылға дейін Траванкор княздығының билеушісі Махаража Айлиам Тируналға қызмет етті. Оның орнына Висвама Бхагаватарға үкіметтен көмек және мұрагерлік құқықтар берілді. Висвама Бхагаватардың ұлы Нараяна Бхагаватар әкесінің ісін жалғастырды. Оның ұлы – скрипка шебері Вишванатайяр (кейін «Скрипка» Вишванатайяр деп аталды), оның әкесі. К. В. Нараянасвами музыканың негізгі сабақтарын әкесінен және әкесінің әкесінен алды. Палхатта бесінші сыныпқа дейін оқығаннан кейін ол Коимбатурға көшіп, қысқа мерзімге театр өнерімен айналысты. Нараянасвами тіпті «Каннапа Наянар» фильмінде жас Канаппан рөлін ойнады, бірақ фильм кассада сәтсіз болды. Нараянасвами Мридангам шебері, Падма Бхушан Палгат Мани Айердің жетекшілігімен кең ауқымды оқуды бастады. Мани Айер Нараянасвамиді Палхаттың өте қабілетті вокалисі, музыкатанушы және композиторы Сангетакалачарья С. Кришна Айердің, содан кейін скрипкашы және Сангета Каланиди Папа Венкатрамаяның бағдарламасына алды. Алайда Вишваната Бхагаватар Нараянасвамидің Сангета Каланиди Чембай Вайдянатха Бхагаватар немесе Сангета Каланиди Падма Бхушан Ариякуди Рамануджа Айенгардың басшылығымен оқуын қалады, олар ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы ең беделді музыканттардың төртеуінің ішінде болды (Семмангуди Шриниваса Айер және Г.Н. Баласубраманиям сияқты). Мани Айер Нараянасвамидің Ариякудиде гурукулавасамға дайын екенін жақсы сезіп, 1942 жылы Нараянасвами осы қадамды жасады. Ол Ариякуди Рамануджа Айенгардың үйіне кірді және соңғысының 1967 жылы қайтыс болғанға дейін адал шәкірті болды.

Актерлік мансап

Нараянасвамидің үлкен жетістігі 1951 жылы Мадрас музыка академиясының концертінде болды, ол күтпеген жағдайда гуруы Ариякуди Рамануджа Айенгардың орнын басуға мәжбүр болды, себебі ол күтпеген жағдайларға байланысты конференцияға қатыса алмады. Палхат Мани Айер және Папа Венкатармая сияқты көрнекті музыканттармен бірге өткен бұл концерт Нараянасвамидің мансабындағы маңызды кезең болды. Палхат Мани Айерден алған тәлім Нараянасвамиге ырғақтың күрделіліктерін жақсы түсінуге мүмкіндік берді. Бұл оған Палани Субраманиям Пиллай, Палхат Р. Рагху, Мавеликкара Велуккутти Наир және Умаялпурам К. Сивараман сияқты перкуссия шеберлерімен оңай тіл табысуға көмектесті. Нараянасвами, Палхат Р. Рагху және скрипка виртуозы Т. Н. Кришнан жақын арада сахнада жиі кездесетін және көп құрметке ие болған үштікке айналды. К. В. Нараянасвами Свати Тирунал Рама Варманың Наваратри шығармаларын шебер орындағаннан кейін Траванкор ханшайымдар отбасымен тығыз байланыс орнатты. 1964 жылы Нараянасвами Нью-Делиде өткен «East West Encounter» концерттеріне қатысты. Одан кейін 1965 жылы Шотландиядағы Эдинбург фестивалінде жоғары бағаланған концерт берді. 1965-1967 жылдары Коннектикут штатының Миддлтаун қаласындағы Веслиан университетінде музыка профессоры қызметін атқарып, АҚШ-тың барлық аймақтары бойынша концерттік тур жасады. Ол 1967 жылғы жазда Лос-Анджелесте өткен әйгілі «Hollywood Bowl» музыка фестиваліне қатысқан Бисмилла Хан, Әли Акбар Хан және Рави Шанкар сияқты төрт суреткердің бірі болды. 1974 жылы Нараянасвами Калифорния штатының Беркли қаласына биші Баласарасвати және ситаршы Никил Банерджимен бірге бір жылдық сабақ беруге барды. Америкалық Шығыс өнері қоғамының шақыруымен ол Солтүстік Америка, Еуропа (1976 жылғы Берлин музыка фестивалі) және Австралия (1988 жылғы Аделаида өнер фестивалі) елдеріне бірнеше рет концерттік турлар жасады. 1962 жылы ол Мусири Субрамания Айер басшылық еткен Мадрас музыка колледжіне лекциятор болып орналасты және 1982 жылы Музыка профессоры болып зейнетке шықты. 1984 жылы Нараянасвами Фулбрайт стипендиясын алған алғашқы үнді музыканты болды және Калифорния штатының Сан-Диего мемлекеттік университетіне стипендия бойынша «artist in residence» ретінде барды. Он тоғыз ай бойы университетте сабақ беріп, Солтүстік Американың түкпір-түкпірінде концерттер берді.

Музыкалық стиль және ән репертуары

Нараянасвамидің ән айту өнері шебері Ариякудидің баниіне ұқсағанмен, жылдар өте ол өзінің ерекше стильін қалыптастырды. Оның музыкасының айқын ерекшеліктері – қатаң классикалық сақталуы және міңсіз ән орындау шеберлігі. Оның мол репертуарында әр түрлі жанрларды, тілдерді және әртүрлі дәуірлердегі композиторлардың шығармаларын қамтитын әндер болды. "Эндаро Маханубхавулу" (Шри Рагам), "Шри Субрахманья Намасте" (Камбходжи), "Бала Гопала" (Бхайрави), "Сататам Тавака" (Харахапрайя), "Пахи Джанани" (Натакуранжи), "Эннерамм" (Рага Девагандари), "Пирава Варам Тарум" (Латанги) және "Канавендамо" (Шриранджани) – оның ерекше қолтаңбасын танытқан әндердің бірнешесі. "Гопалакришна Бхаратхидің, әсіресе "ВаругалАмо айя" және Жаямал мен Баласарасвати стилінде орындалған "Кришна ни Беганей" әндеріндегі теңдесі жоқ, бірегей шеберлігі, сөздерді және фразаларды нәзікпен орындауы, тыңдаушыларды гипнозға түсіріп, оны бір құбылысқа айналдырды" деп бағаланады. Нараянасвамидің музыкасының ерекше белгілері – шрутиге (музыкалық тонға) қатаң ұстануы, лирикалық тазалығы және терең сезіммен орындалуы.

Шәкірттер

Нараянсвамидің көрнекті шәкірттері: Падма Нараянсвами (оның жұбайы), вокалист К. В. Анатан, скрипкашы және вокалист Хеммиге В. Шриватсан, белгілі флейташы Шасханк Субраманям, Падма Сандилян, Падмашри Веерарагаван, Хеммиге С. Прашант, Паттабхирама Пандит, Сатиш Рао, М. Р. Субраманям, Т. С. Раганатан, Манипаллавам К. Саранган, Балажи Прасад Кришномурти, Рави Сринивасан, Б. Раман және Рамануджан. Сондай-ақ, француз-алжирлік Туфик Тузен, Тулси Рам деген атпен де танымал.

Жеке өмір

1948 жылы Нараянасвами Палхат Мани Айердің туысы Аннапурниге үйленді. Олардың үш қызы мен бір ұлы болды: Мухта, Лалита, Вишванатан және скрипкашы Рамаа Рагхунатан. Ол 1962 жылы қайтыс болды. 1965 жылы Нараянасвами талантты музыкант және шәкірттеріне күйеуінің стилін үйретуді жалғастырып жатқан Падмаға үйленді. Олардың қызы Анурада Кришнамурти - жаттығулы әнші және телеактер.