Мәдениеттер мен жергілікті халықтардың салт-дәстүрлерін зерттеу

Кіріспе

Этнотарих журналы – тарихи жазбаларды және олардың өмірі мен тарихы туралы басқа да ақпарат көздерін зерттеу арқылы мәдениеттер мен жергілікті халықтардың әдет-ғұрыптарын зерттеу ғылымы. Бұл сонымен қатар, қазіргі таңда бар немесе жоқ болуы мүмкін әртүрлі этникалық топтардың тарихын зерттеуді де қамтиды. Бұл термин көбінесе Америка тарихы туралы жазбаларда қолданылады. Этнотарих өзінің негізі ретінде тарихи және этнографиялық деректерді пайдаланады. Оның тарихи әдістері мен материалдары стандартты құжаттар мен қолжазбаларды пайдаланудан кеңейтілген. Сала мамандары карталар, музыка, суреттер, фотосуреттер, фольклор, ауызша дәстүрлер, қазба жұмыстары, археологиялық материалдар, мұражай коллекциялары, сақталған дәстүрлер, тіл және жер-су атаулары сияқты дереккөздерді пайдаланады.

Тарихи дамуы

Мексиканың түпкілікті халқының тарихын зерттейтін ғалымдардың ұзақ дәстүрі бар, ол отарлық дәуірден басталады; олар Мексиканың түпкілікті халықтарының тарихын жазу үшін әліпбилік мәтіндер мен басқа да көздерді пайдаланды. Археолог Роберт Ваухоп редакциялаған «Орталық Американың үндістерінің қолжазбасы» 1973 жылы этнотарихи дереккөздер жөніндегі нұсқаулық ретінде жарияланған мезоамерикалық этнотарих туралы көп томдық шығарма жасауға қатысты. Бұл томдар жарық көрген кезде «этнотарих термині де, оның осы жерде қолданылған мағынасындағы ұғымдары да әдебиетке жақында ғана енді және олар бойынша толық келісім жоқ». Томдар «кейінірек кәсіби деңгейде қабылданатын этнотарихты жасау үшін пайдаланылуы мүмкін» дереккөздердің тізімін құруды мақсат еткен. 20-ғасырдың ортасы мен соңында Мексиканың бірқатар этнотарихшылары қазіргі уақытта Жаңа филология деп аталатын этнотарихтың бір саласы ретінде Мексиканың жергілікті тілдерінде көптеген отарлық әліпбилік мәтіндерді жүйелі түрде жариялай бастады. Бұл Мексика тарихын жазудың бұрынғы дәстүріне негізделген, ол оның түпкілікті халықтарының тарихын толыққанды біріктірді. АҚШ-та бұл сала Үндістандық талаптар жөніндегі комиссияның талап етуімен американдық үнді қауымдастықтарын зерттеуден туындады. Ол теориялық емес, прагматикалық бағытқа ие болды, сарапшылар үнді талаптарына жақтау да, қарсы да куәлік берді. Жаңадан пайда болған әдістеме құжаттамалық тарихи дереккөздер мен этнографиялық әдістерді қолданды. Бұл істермен айналысқан ғалымдардың арасында Флорида үндістері және Джикарилла апачилері туралы жұмыс істеуге тағайындалған Латын Америкасы зерттеушісі Говард Ф. Клайн және Ұлы көлдер мен Огайо аңғарының зерттеу жобасының директоры және Американдық этнотарих қоғамын негіздеуші Эрмини Уиллер Воегелин болды. Бұл сала Меланезияға да жетті, онда жақындағы еуропалық байланыс зерттеушілерге алғашқы байланыс кезеңін тікелей байқауға және маңызды теориялық сұрақтарды шешуге мүмкіндік берді. Майкл Харкин этнотарихтың 20-ғасырдың соңында тарих пен антропология арасындағы жалпы жақындасудың бір бөлігі болғанын айтады. Этнотарих сыртқы ғылыми емес қысымның арқасында, жалпы тұлғасыз немесе саналы жоспарсыз түрде өсті; тіпті ол мәдени және тарихи талдаудағы орталық мәселелерді қарастырды. Этнотарихшылар белгілі бір топтар туралы арнайы білімдерін, тілдік түсініктерін және мәдени құбылыстарды түсіндіруді пайдалануда мақтанады. Олар тек бір топтың өзі және бір топ үшін жазған құжаттары негізінде орташа тарихшының қолынан келетінінше терең талдау жасауға тырысады. Олар мәдениетті оның өзіндік талаптарына сай, өздерінің мәдени кодексіне сәйкес түсінуге тырысады. Этнотарих басқа тарихи байланысты әдістемелерден ерекшеленеді, өйткені ол емдік көзқарастарды талдау құралы ретінде қабылдайды. Бұл сала және оның әдістері Американың түпкілікті халықтарының тарихын жазуға өте қолайлы, өйткені оның толыққанды және инклюзивті жүйесі бар. Бұл ерекше маңызды, өйткені ол әртүрлі құрылымдарды біріктіре алады және өткенді түсіндіру үшін көбірек ақпараттық контекстке қол жеткізеді. Бұл саланың анықтамасы жылдар бойы жетілдірілді. Бастапқыда этнотарих өзінің тарихынан ерекшеленді, өйткені ол жаңа өлшемді қосты, атап айтқанда Уильям Н. Фентон сипаттағандай «тарихи дереккөз материалдарын зерттеу мен пайдалануда этнологиялық ұғымдар мен материалдарды сын тұрғысынан пайдалану». Кейін Джеймс Акстелл этнотарихты «этнологиялық ұғымдар мен санаттармен анықталатын мәдениеттің табиғаты мен өзгеру себептері туралы білім алу үшін тарихи және этнологиялық әдістерді қолдану» деп сипаттады. Ақырында, Симмонс этнотарихты «көздер мүмкіндік берген ұзақ уақыт аралығында мүмкіндігінше көп түрлі куәліктерге сүйене отырып, мәдени биографияның бір түрі» деп түсіндірді. Ол этнотарихты толыққанды, диахрондық тәсілге негізделген іс-әрекет деп сипаттады, ол «тірі адамдардың естеліктері мен дауыстарына қосылғанда» ең пайдалы болады. АҚШ-тағы этнотарихтың зерттеу саласы ретінде тарихын қарастыра отырып, Харкин оны тарих және антропология салаларының үйлесімдері мен айырмашылықтарының кең мағынасында және 20-ғасырдың ортасында Солтүстік Америкада американдық үнділердің жер иеленуі мен құқықтық тарихының ерекше жағдайларында орналастырды. Еуропадағы дәстүрлі қоғамдардың этнотарихиасын зерттеу мүмкіндіктері туралы пікір білдірген Гай Бейнер «этнотарихты дамытудағы бастамашылар осы тәсілді Батыс қоғамдарын зерттеуге де пайдалы қолдануға болатынын айтқан, бірақ мұндай бастамалар көтерілген жоқ және бүгінгі күнге дейін еуропалық қауымдастықтардың этнотарихиасы жазылған аз ғана».

Scholars studying the history of Mexico's indigenous have a long tradition, dating back to the colonial era; they used alphabetic texts and other sources to write the history of Mexico's indigenous peoples. The Handbook of Middle American Indians, edited by archeologist Robert Wauchope was involved with creating a multiple volumes on Mesoamerican ethnohistory, published as Guide to Ethnohistorical Sources, appearing in 1973. At the time that the volumes were published, "both the term 'ethnohistory' and its concepts in the sense used here have entered the literature rather recently and are not fully agreed upon." The volumes were intended to be an inventory of sources "which in later hands could utilize to produce professionally acceptable ethnohistory." In the mid to late 20th century, a number of ethnohistorians of Mexico began to systematically publish many colonial alphabetic texts in indigenous Mexican languages, in a branch of ethnohistory currently known as the New Philology. That built on an earlier tradition of practitioners writing the history of Mexico that fully integrated the history of its indigenous peoples. In the United States, the field arose out of the study of American Indian communities required by the Indian Claims Commission. It gained a pragmatic rather than a theoretical orientation, with practitioners testifying both for and against Indian claims. The emerging methodology used documentary historical sources and ethnographic methods. Among the scholars working on the cases was Latin Americanist Howard F. Cline, who was commissioned to work on Florida Indians and Jicarilla Apache and Erminie Wheeler Voegelin, Director of the Great Lakes and Ohio Valley Research Project and founder of the American Society for Ethnohistory. The field has also reached into Melanesia, where recent European contact allowed researchers to observe the early postcontact period directly and to address important theoretical questions. Michael Harkin argues that ethnohistory was part of the general rapprochement between history and anthropology in the late 20th century. Ethnohistory grew organically thanks to external nonscholarly pressures, without an overarching figure or conscious plan; even so, it came to engage central issues in cultural and historical analysis. Ethnohistorians take pride in using their special knowledge of specific groups, their linguistic insights, and their interpretation of cultural phenomena. They claim to achieve a more in depth analysis than the average historian is capable of doing based solely on written documents produced by and for one group. They try to understand culture on its own terms and according to its own cultural code. Ethnohistory differs from other historically related methodologies in that it embraces emic perspectives as tools of analysis. The field and its techniques are well suited for writing histories of Native American peoples because of its holistic and inclusive framework. It is especially important because of its ability to bridge differing frameworks and access a more informed context for interpretations of the past. The definition of the field has become more refined over the years. Early on, ethnohistory differed from history proper in that it added a new dimension, specifically "the critical use of ethnological concepts and materials in the examination and use of historical source material," as described by William N. Fenton. Later, James Axtell described ethnohistory as "the use of historical and ethnological methods to gain knowledge of the nature and causes of change in a culture defined by ethnological concepts and categories." Finally, Simmons formulated his understanding of ethnohistory as "a form of cultural biography that draws upon as many kinds of testimony as possible over as long a time period as the sources allow." He described ethnohistory as an endeavor based on a holistic, diachronic approach that is most rewarding when it can be "joined to the memories and voices of living people." Reflecting upon the history of ethnohistory as research field in the US, Harkin has situated it within the broader context of convergences and divergences of the fields of history and anthropology and the special circumstances of American Indian land claims and legal history in North American in the mid 20th century. Commenting on the possibilities for ethnohistory studies of traditional societies in Europe (such as Ireland), Guy Beiner observed that "pioneering figures in the development of ethnohistory have argued that this approach could be fruitfully applied to the study of Western societies, but such initiatives have not picked up and very few explicitly designated ethnohistories of European communities have been written to date".