Амур сұңқары (Falco amurensis) – Сибір мен Қытайда көбейетін, Африкаға қыстайтын шағын жыртқыш құс. Сипаттамасы, қоныс аумағы, мінез-қалпы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Амурлық соколь (Falco amurensis) – сокольдар тұқымдасына жататын кішкентай жыртқыш құс. Ол Оңтүстік-Шығыс Сібір және Солтүстік Қытайда көбейеді, содан кейін Үндістан арқылы және Араб теңізінен өтіп, Оңтүстік және Шығыс Африка жағалауларында қыстайды.
The Amur falcon (Falco amurensis) is a small raptor of the falcon family. It breeds in south eastern Siberia and Northern China before migrating in large flocks across India and over the Arabian Sea to winter in Southern and East African coasts.
Сипаттама
Аталықтары жоғарғы жағы қараңғы күйреуік сұр түсті, жамбастары мен құйрық асты қызыл қоңыр. Ұшу кезінде қанаттың асты ақ, қара қауырсындарынан өзгеше. Қызыл аяқты соқырдың ересек аталықтарында қанаттың асты күйреуік сұр түсті болады. Африкадағы аталықтарды меланистік Габар бүркітімен шатастыру мүмкін, бірақ құйрық астындағы қызыл қоңыр түс ерекше. Сонымен қатар, көк шаян мен сұр кескілмен сырттай ұқсастық болуы мүмкін, бірақ олардың екеуінің де сары аяқтары мен мұныштары бар. Қанаттары көптеген соқырлардағыдай ұзын (көлемі 63–71 см) және тынышқанда қанат ұшы құйрық ұшына жетеді немесе одан сәл артылады. Аналықтарды анықтау қиынырақ, себебі олар көптеген соқырларға тән өрнекке ие, бірақ оларды қызғылт сары көз шеңбері, қызыл мұныш және қызғылт-сары аяқтарынан тануға болады. Жас жануарларды тек қызыл аяқты соқырлармен шатастыруға болады, бірақ оларда қанат астындағы сарғыш жамылғы жоқ.
Males are characteristically dark sooty grey above with rufous thighs and vent. In flight, the wing lining is white, contrasting with the dark wing feathers. Adult males of the closely related red footed falcon have a dark grey wing lining. In Africa, males can be confused with melanistic Gabar goshawks, but the chestnut on the vent is distinctive. Also, there may be some superficial resemblance to the sooty falcon and the grey kestrel, but those two species both have yellow feet and cere. The wings are long as in most falcons (with a span of 63–71 cm) and at rest the wing tip reaches or extends just beyond the tail tip. Females can be more difficult to identify as they share a pattern common to many falcons, but are distinctive in having an orange eye ring, a red cere and reddish orange feet. Juveniles can be confused only with those of the red footed falcon, but lack the buffy underwing coverts.
Таксономия
Амурлық сокол бұрын қызыл аяқты соколдың түршесі немесе морфологиялық түрі деп есептелген, бірақ қазіргі таңда жеке түр деп саналады. Дегенмен, ол қызыл аяқты соколдың ең жақын туысы болып табылады; олардың басқа соколдармен байланысы одан да түсініксіз. Олар сыртқы пішіні жағынан кестрлер мен хоббилердің арасындағы белгілі бір аралыққа ұқсайды және ДНК тізбегінің мәліметтері осы мәселені толығырақ шеше алмады, көбінесе жан-жақты үлгілердің жетіспеуіне байланысты. *Falco* туысының атауы кейінгі латын тілінен шыққан және қайраққа ұқсас тырнақтарына сілтеме жасайтын *falx, falcis* сөзінен туындаған. *amurensis* түр атауы Оңтүстік-Шығыс Сібірдегі Амур өңірінен алынған.
The Amur falcon was long considered a subspecies or morph of the red footed falcon, but it is nowadays considered a distinct species. Nonetheless, it is the red footed falcon's closest relative; their relationship to other falcons is more enigmatic. They appear morphologically somewhat intermediate between kestrels and hobbies and DNA sequence data has been unable to further resolve this question, mainly due to lack of comprehensive sampling. The genus name Falco is Late Latin and derives from falx, falcis, a sickle, referencing the claws of the bird. The species name amurensis is from Amurland in south eastern Siberia.
Ұя салу
Көші-қон кезінде олар ашық орманды немесе далалы жерлерде болады, ашық жерлерде немесе сымдарда топталып қонады.
During migration they stay in open forest or grasslands, roosting colonially on exposed perches or wires.
Қалыптануы мен сақталуы
Амурлық соколының кең таралған ареалы мен көптеген популяциясы осы түрдің ең аз қорғауға мұқтаж түр ретінде бағалануына себеп болды. Дегенмен, көші-қон кезінде үйір-үйір болып ұшуы және олардың көптеп кездесуі оларды аң ауруға және басқа да қауіптерге ұшыратады. Олар көктемгі көші-қонда, қыстауға бара жатқанда семіздейді және Үндістанның солтүстік-шығысының кейбір аймақтарында, сондай-ақ Африканың шығысында тағам ретінде ауланады. 2012 жылы Нагалендте (Үндістан) көшіп бара жатқан Амур соколдарын жаппай ұстау туралы ақпарат БАҚ-та жарияланды және оларды өлтіруге жол бермеу үшін сәтті науқан басталды. Аталған науқан аясында үш құсқа 5 граммдық спутниктік жабдық орнатылып, олардың көші-қоны барысын қадағалауға мүмкіндік берді.
The wide breeding range and large population size of the Amur falcon have led to the species being assessed as being of least concern. The flocking behaviour during migration and the density at which they occur, however, expose them to hunting and other threats. During their migration from their breeding area to the winter quarters, they are plump and are hunted for food in parts of northeastern India as well as in eastern Africa. In 2012, mass trapping and capture of migrating Amur falcons in Nagaland (India) was reported in the media and a successful campaign was begun to prevent their killing. As part of this campaign, three birds were fitted with 5 gm satellite transmitters that allowed them to be tracked during their migration.