Кіріспе

Euphorbia albomarginata (бұрын Chamaesyce albomarginata), ақ шетті құмшағы немесе құйрықты жылан шөбі, – гүлді өсімдіктер тұқымдасынан (Euphorbia, Euphorbiaceae) шыққан кішкентай, төмен өсетін көп жылдық өсімдік. Ол Солтүстік Американың оңтүстік-батысындағы шөлді, шапаральдық және далалық жерлерде, Оңтүстік және Орталық Калифорниядан Солтүстік Мексика мен Луизианаға дейін таралған. Оны кішкентай, шаңды жасыл жапырақтары, өте жалпақ өсу түрі және бордо түсті гүлдерінің шетіндегі ақ дөңгелек жиегі арқылы оңай тануға болады. Бұл Санта-Моника тауларында өсетін бұрынғы Chamaesyce туысының төрт өкілінің бірі, сонымен қатар үш түрі осы жерге әкелінген. Олардың көпшілігі гүлдеріндегі ақ жиектің белгілі бір дәрежеде болуымен ортақ сипатталады.

Сипаттама

Euphorbia albomarginata – бұл кең тараған жер жамылғыш өсімдік, әдетте 13 мм-ден (1/2 дюйм) төмен биіктікте өседі, жеке өсімдіктері шамамен бір шаршы фут аумақты алып жатады, көбінесе тығыз өсіп, өсімдіктердің төсеніштерін құрайды. Бұл өсімдіктің гүлдері өте ұсақ, шеттері ақ, ал ортасы күлгіш қызғылт түсті. Оны ашық далаларда, жол жиектерінде немесе топырақ бұзылған кез келген жерде кездестіруге болады, соның ішінде қалалық аулалардағы әшекейлі қиыршық тастарда, онда ол арамшөп саналады. Бұрынғы тұқымдық атауы Chamaesyce грек тіліндегі "chame" сөзінен ("жерде") және "syce" сөзінен ("жидек") шыққан. Бұл өсімдіктің барлық жағынан жалпаққан өсу үлгісін көрсетеді, яғни оған қорап қойылғандай, жерге жақын жатыр. Шапаррал өсімдіктерінің бірі – шамизе (Adenostoma fasciculatum) осы сөзден туындаған. Гүлдің ортасы ақ сақинамен қоршалған бордо түсті дөңгелек болып келеді. "Albomarginata" (ақ жиекті) деген сөз гүлдің "жапырақтарының" ақ жиекті "шетіне" сілтеме жасайды. Шындығында, өсімдіктің жапырақтары жоқ, бірақ "брактеялар" деп аталатын өзгерген жапырақтары бар, олар өсімдіктің қалған бөлігіндегі жасыл жапырақтарға қарағанда дөңгелек келіп, тостаған тәрізді пішін құрайды. 12–30 аталық гүлдерді көру қиын, олардың әрқайсысы бір-бір ғана атау органынан (тоқпаннан) тұрады және тостағанның ортасында топталған. Бір ғана аналық гүл ортада орналасқан, ұзын сабақта тік тұрған жұмыртқалықпен, ал одан кейін ұрықтанғанда және піскенде қапшық тәрізді жеміс пайда болады, содан да "сика" ("жидек") деген ат келген. Жапырақтары дөңгелек немесе жүрек пішіндес, жүректің ұшы кішкентай сабаққа (петиольге) жалғасқан жерден алысқа қарай бағытталған (овоидті). "Гүлсіз жапырақтары" ерекше "тозаңдаған жасыл" түсті, жасыл, бірақ кейде күлгіш қызғылт шеттері мен күлгіш қызғылт сабақтары бар, олар ақ сақинаның ішіндегі гүл ортасына ұқсас, әсіресе көктемнің соңында немесе жазғы жаңбырдан кейін.

Қолданылуы

Бұрын бұл өсімдік халық медицинасында жылан шаққанда ем ретінде қолданылған (жақпа ретінде немесе тұрым ретінде дайындалған) – содан барып "құйрықты жылан шөбі" деген атау алған. Дегенмен, бұл түрдің құйрықты жылан уын емдеуде медициналық тиімділігі дәлелденбеген. Көптеген сүректілер сияқты, құйрықты жылан шөбі адамға зиянды алкалоидтар бар, құстыратын және іш тазартатын қасиеттері бар, ащы, сүттей шырынды бөліп шығарады, оның емдік қасиеттері бар деп жаңылысу мүмкін. Зуни тайпасы ана сүтін көбейту үшін жапырақтары мен тамырларын жейді.