Кіріспе

Саар протекторатының валютасы 1948-1956 жылдары

Саар франкі – Саар территориясы Германиядан экономикалық жағынан бөлінген кезде Саардың ресми валютасы ретінде қолданылған француз франкі (Франкен). 1920-1935 жылдары Саар бассейні аумағы ретінде, 1947-1957 жылдары Саар протектораты ретінде және 1957-1959 жылдары Батыс Германиядағы Саар штаты ретінде пайдаланылды. Осы екі кезеңде жергілікті банкноттар мен монеталар шығарылды, бірақ Саар франкі ешқашан заңды түрде тәуелсіз валюта болған емес.

1920-1935 жылдар

Версаль шартының 45-бабында жаңа құрылған аумақ 15 жыл бойы Ұлттар Лигасының басқаруына берілді, содан кейін Франция Саар көмір кеніштерінің толық пайдасын алды. Көмір кеніштерінің жаңа француз әкімшілігіне барлық қаржылық операцияларды француз франкімен жүргізу құқығы берілді. Сондықтан 1921-1923 жылдары француз франкі неміс маркасымен (ℳ) бірге қолданылды, ал 1923 жылдан бастап Саар аймағы француз экономикасына ресми түрде қосылғаннан кейін франк жалғыз қолданылатын валютаға айналды. Түсті металл тапшылығына байланысты көмір кеніштерінің әкімшілігі өз банкноттарын, «Grubengeld» («көмір кенішінің ақшасы») деп аталатын, басып шығара бастады. 1930 жылдан кейін бұл банкноттар әдеттегі француз банкноттарымен алмастырылды. 1935 жылғы референдумнан кейін Саар аймағы Германия империясымен қайта біріккен кезде Рейхсмарка (ℛℳ) дереу енгізілді. Ресми айырбас курсы 1 франк = 0,1645 ℛℳ құрады.

1947-1959 жылдар

1947 жылғы 16 шілдеде Германия рейхсмаркасын алмастыратын саар маркалары шығарылды. Бірақ 1947 жылдың қарашасында Франция үкіметі француз франкын ресми валюта ретінде қайта енгізді. 1947 жылғы 20 қараша мен 1948 жылғы 15 қаңтар аралығында барлық банкноттар мен монеталар 20 саар маркасы = 1 франк есебімен айырбасталуға тиіс болды. 1954 жылы Протекторат үкіметі 10, 20, 50 және 100 франк номиналындағы жаңа монеталар шығарды. Монеталар француз франкінің монеталарына ұқсас болды (бірдей металл құрамы, мөлшері және салмағы) және ресми түрде өз валютасы емес, француз франкінің жергілікті шығарылымдары болып саналды. Аймақтың болашақ мәртебесі туралы референдумнан кейін Саарланд 1957 жылғы 1 қаңтарда Германия Федеративтік Республикасының құрамына Бундесленд ретінде қосылды. Германияға экономикалық интеграция екі жылдан кейін барлық саар франктарының айналымнан алынуымен аяқталды. 1959 жылғы 29 маусымдағы «Saarland-та неміс маркасын енгізу туралы» федералды жарлықта: «6 шілдеден бастап (§ 1) барлық қарыздар, кредиттер, депозиттер, жалақылар, жалдау ақылары, алымдар, пайыздық төлемдер немесе амортизациялық төлемдер және басқа да міндеттемелер, сондай-ақ франкпен көрсетілген ақшалай резервтер мен бағалар 100 франк = 0,8507 неміс маркасы есебімен айырбасталады» (§ 2) деп белгіленді. Француз франкінің құнсыздануы үдегендіктен, айырбастау жарты жылға ертерек жүзеге асырылды. Валюталық спекуляцияны болдырмау үшін бұл күн құпия сақталды («X күні» деп аталды) және екі күн бұрын ғана жарияланды. Жаңа бағаларды белгілеу еркіндігі сақталды, бірақ әсіресе уақытша немесе тұрақты белгіленген, өзгертілмейтін міндеттемелер қайтадан келісілмей, белгіленген есеп бойынша айырбасталатын болды.

Көрінісі және қабылдануы

Саар протекторатының монеталарындағы суреттер әрқашан аймақтағы өнеркәсіп және кен өндірісімен байланысты бейнелерді көрсеткен. Сонымен қатар, әрбір монетада Саар протекторатының елтаңбасы бейнеленген. 10, 20 және 50 франк монеталарында фабрика мен кен мұнарасы бейнеленген, ал олардың алдында Саар протекторатының гербі орналасқан. 100 франк монетасында Саар протекторатының гербі бар тісті дөңгелек бейнеленген. Төрт монетаның түсі, мөлшері және салмағы ресми француз монеталарымен бірдей болды, тек жазу мен сурет өзгешеленді. Кішкентай монеталар болған жоқ, себебі әдеттегі француз монеталары (1, 2, 5 франк) пайдаланылды. Барлық француз монеталары протекторатта қабылданды, бірақ Саар монеталары Францияда, әдетте, шекараға жақын ірі қалалардан басқа қабылданбады. Саар франкының монеталары Сурет Құны Техникалық параметрлері Сипаттамасы Дата соғылған Диаметрі Қалыңдығы Масса Құрамы Шеті Аверс Реверс 10 франк 20 мм 1.5 мм 3.00 грамм Алюминий қола Жалғақ/Тегіс Өнеркәсіптік көрініс, Саар протекторатының елтаңбасы, мәтін "SAARLAND" 10, мәтін "ZEHN FRAKEN", дата 1954 20 франк 23.8 мм 1.65 мм 4.00 грамм Алюминий қола Жалғақ/Тегіс Өнеркәсіптік көрініс, Саар протекторатының елтаңбасы, мәтін "SAARLAND" 20, мәтін "ZWANZIG FRAKEN", дата 1954 50 франк 27 мм 2.4 мм 8.00 грамм Алюминий қола Жалғақ/Тегіс Өнеркәсіптік көрініс, Саар протекторатының елтаңбасы, мәтін "SAARLAND" 50, мәтін "FÜNFZIG FRANKEN", дата 1954 100 франк 24 мм 1.88 мм 6.00 грамм Мыс-никель Тісті Саар протекторатының елтаңбасы, дөңгелек ішінде, мәтін "SAARLAND" 100, мәтін "EINHUNDERT FRANKEN", дата 1955