Кіріспе

Британдық прототипті броньды танк Little Willie британдық Mark I танкісін жасау барысындағы прототип болды. 1915 жылдың күзінде "Лэндшип" комитетінің тапсырысымен құрастырылған, ол тарихындағы алғашқы аяқталған танк прототипі еді. Little Willie – қазірге дейін сақталған ең көне жеке танк, және Англияның Бовингтон қаласындағы Танк мұражайының коллекциясындағы ең танымал экспонаттардың бірі ретінде сақтаулы.

1-ші нөмірлі Линкольн машинасы

Little Willie-дің алдыңғы үлгісін жасауды 1915 жылдың шілдесінде Landship Committee бастады. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияның 2 метрлік траншеядан өтетін бронетранспортты құру қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында жасалды. Бір және үш рельсті машиналардың сынақтары сәтсіз аяқталғаннан кейін, 22 шілдеде Линкольн қаласындағы William Foster & Company ауыл шаруашылығы машиналары компаниясының директоры Уильям Эшби Триттонға екі рельсті "Тритон машинасын" әзірлеу туралы келісімшарт берілді. Ол ұзартылған рельстер мен аспа элементтерін (төрт емес, жеті жол дөңгелегі) Чикагодағы Bullock Creeping Grip Tractor Company компаниясынан толық жиналған күйде сатып алынған рельс құралымдарын пайдалануы керек болды. 11 тамызда құрылыс басталды; 16 тамызда Триттон рульді басқаруға көмектесетін дөңгелекті артқы бөлікті орнатуға шешім қабылдады. 9 қыркүйекте No1 Линкольн машинасы, сол кездегі прототип, Веллингтон құю зауытының ауласында алғашқы сынақ жүргізді. Көп ұзамай рельс профилінің тым тегіс екендігі және бұрылыс кезінде жердің қарсылығы тым жоғары екендігі анықталды. Бұл мәселені шешу үшін аспасы өзгертіліп, төменгі профилі қисық етіп жасалды. Содан кейін келесі мәселе пайда болды: траншеядан өтетін кезде рельс иіліп, дөңгелектерге қайта орналаспай, ілініп қалатын болды. Сондай-ақ, рельстер көлік құралының салмағын (шамамен 16 тонна) көтере алмады. Триттон мен лейтенант Уолтер Гордон Уилсон баламалы рельс конструкцияларының бірнеше түрін сынап көрді, соның ішінде балата белдеулері мен жалпақ сым арқандарды. 22 қыркүйекте Триттон берік, бірақ сырттан қарапайым жүйені ойлап тапты, ол соқпақтарды жасау үшін басылған болат тақталарды және рельс рамасының ішкі жағында бекітілген бағыттағыштарды қолданды. Рельс рамаларының барлығы негізгі корпусқа үлкен шпиндельдер арқылы қосылды. Бұл жүйе серіппесіз болды, өйткені рельстер берік ұсталғандықтан, тек бір жазықтықта ғана қозғала алатын. Бұл сәтті конструкция болды және жылдамдығы шектеулі болғанымен, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық танктерде Mark VIII-ге дейін қолданылды.

Сипаттама

Көліктің 13 литрлік Daimler Knight қозғалтқышы, екі жанармай багімен гравитациялық түрде жұмыс істеді, мұнара астында аз ғана орын қалдырды. Прототип айналмайтын макеттік мұнарамен жабдықталған, онда пулемет орнатылған; алты Madsen пулеметімен толықтырылатын Vickers 2 фунт (40 мм) Maxim пулеметі ("Pom pom") орнатылуы жоспарланған. Басты қару 800 оқтан тұратын үлкен оқ-дәрі қоймасына ие болар еді. Стерн Триттонға қаруды рельстер бойымен алға жылжыту арқылы ату шегін кеңейтуді ұсынды, бірақ мұнара идеясынан бас тартылып, экипаж кіретін тесік жабылды. Көліктің алдыңғы бөлігінде екі адам тар орындыққа отырды; біреуі рульді, басқышты, негізгі беріліс қорабын және газ педалін басқарды, ал екіншісі тежегіштерді ұстады. Ұзартылған тізбектер мен артқы рульдік дөңгелектері орнатылған соңғы нұсқасының жалпы ұзындығы ... құрады. Артқы рульдік дөңгелектері орнатылмаған негізгі бөліктің ұзындығы ... құрайды. Радиаторды қоса алғанда, көптеген механикалық компоненттер Foster Daimler ауыр артиллерия тракторынан алынған. Қару-жарақтарды басқару үшін кем дегенде төрт адам қажет болғандықтан, экипаж кемінде алты адамнан тұруға тиіс еді. Триттонның мәліметінше, максималды жылдамдық сағатына екі мильден аспады. Көлікте нақты броньдық болат қолданылмады, тек қазандықтан жасалған пластиналар қолданылды; өндіріс үшін 10 мм пластина қолдану жоспарланған.

Кішкентай Вилли мен Үлкен Вилли

Уилсон No1 Линкольн машинасының негізгі тұжырымына қанағаттанбағандықтан, 17 тамызда Триттонға көліктің барлық айналасын қамтитын тізбектерді пайдалану идеясын ұсынды. 17 қыркүйекте д'Эйнкурдың келісімімен жақсартылған прототиптің құрылысы басталды. Бұл екінші прототипке (кейіннен "HMLS [His Majesty's Land Ship] Centipede" және одан кейін "Ана" деп аталды) тізбектерді көтеру үшін ромбоидты тізбектік жақтау орнатылды. Артқы рульдік дөңгелектер жақсартылған күйде сақталды, бірақ мұнара идеясынан бас тартылып, негізгі қару-жарақтар бүйірлік спонсондарға орналастырылды. No1 Линкольн машинасы 90 сантиметрге ұзартылған тізбекпен 1915 жылдың 6 желтоқсанына дейін қайта құрылды, бірақ бұл жаңа тізбектерді Линкольн маңындағы Бертон Паркінде сынау үшін жасалды; екінші прототип әлдеқайда перспективалы деп есептелді. Біріншісі Кішкентай Вилли деп аталды, бұл атау британдық сары баспасөз Германияның императорлық мұрагер ханзадасы Вильгельмді әжуалау үшін ортақ қолданды; Ана бір кезде оның әкесі, Германия императоры Вильгельм II-нің құрметіне Үлкен Вилли деп аталды. Сол жылы суретші Уильям Керридж Хазельден "Үлкен және Кішкентай Виллидің оқиғалары" атты танымал антигермандық пропагандалық комикс фильмін жасады. 1916 жылдың қаңтарында Кішкентай Вилли Анамен бірге көрсетілді, бірақ ол британдық танктарды дамыту процесінде маңызды рөл атқармады. 1916 жылдың маусымында танк Эльведенге жақын танктық оқу алаңына ауыстырылды. Оқу алаңында болғаннан кейін, ол бастапқы өндірушілерге қайтарылды, олар оны виппет танкын дамытуға қатысты сынақтар үшін пайдаланған болуы мүмкін. 1925 жылға қарай ол Бовингтонда болды. Little Willie ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспаса да, әскери технологиядағы маңызды қадам болды, өйткені ол аяқталған алғашқы танк прототипі еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың қалған бөлігінде кейбір танк экипаждары өздерінің көліктерін "Уилли" немесе "автобустар" деп бейресми түрде атауды жалғастырды. 1922 жылы Корольдік танк полкі өзінің полк маршы ретінде "My Boy Willie" атты халық әнін қабылдады.

Бүгін

Кішкентай Вилли соғыс аяқталғаннан кейін ұрпақ үшін сақталды, 1940 жылы оны металлға тапсырудан құтқарылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Бовингтон лагерін қорғау үшін пулеметтік ұя ретінде орналастырылған болуы мүмкін. Бүгінде ол Бовингтондағы Танк мұражайында қойылған. Ол негізінен қозғалтқышы жоқ, бірақ ішкі жабдықтарының бір бөлігі сақталған бос корпус. Арғы бағыттағы рульдік дөңгелектер орнатылмаған, ал оң жақтанғы қарау тесігінің айналасындағы корпусқа зақым келген, бұл, мүмкін, бір кезде кабельді тесіктен өткізіп, көлікті сүйретуге тырысқаннан болған.