Афина Агорасының ежелгі Стоа Басилейосы

Кіріспе

Афинадағы ежелгі стоа

Базилей стоасы (στοὰ βασίλειος), яғни Патшалық стоа, б.з.д. 6 ғасырда салынған, б.з.д. 5 ғасырда айтарлықтай өзгертілген және б.з. 2 ғасырының ортасына дейін мұқият сақталған афиналық агораның солтүстік-батыс бұрышындағы дориялық стоа. Бұл белгілі грек стоаларының ең кішкентайларының бірі, бірақ Афина патшасы Архонның ордасы, Афина заңдарының сақталымы және келіп жатқан шенеуніктер қызметке кірісер алдында ант берген "тас" орналасқан орын ретінде зор символдық маңызға ие болды.

Сипаттама

Бұл афиналық Агораның солтүстік-батыс бұрышында орналасқан. Ежелгі заманда бұл жер "Герма" деп аталатын, себебі онда көптеген гермалар орнатылған (олардың 19-ының фрагменттері табылды). Ол Панафина жолы мен тағы бір көше Агораға кіретін жердің оңтүстігінде және Зевс стоасынан дәл бір метр солтүстікте орналасқан. Археологиялық қалдықтардың әдеби дереккөздерден белгілі Базилей стоасымен сәйкестігі, әсіресе 2-ші ғасырдағы саяхатшы Паузаниястың жазбаларындағы сипаттамаларынан анық көрінеді. Стоа дориялық тәртіпте салынған, солтүстік, батыс және шығыс жақтарында массивті қабырғалары бар, ал шығыс жағында Агораның ашық кеңістігіне қараған сегіз бағанадан тұратын колоннадасы бар. Оның ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке қарай 17,72 метр, ені шығыстан батысқа қарай 7,18 метр, бұл оны белгілі грек стоаларының ең кішкентайларының біріне айналдырады. Шатыры терракотамен жабылған. Фасадта мәрмәрдан жасалған триглифтері мен метопалары бар қарапайым дориялық фриз болған. Бағаналар жұмсақ сары түсті порос тасынан жасалған және шүберекпен қапталған. Бағаналардың диаметрі 0,58 метр, ал екі бағананың ортасы арасындағы қашықтық 1,9205 метрді құрады. Стоаның солтүстік жағындағы екінші және төртінші бағаналардың арасында, сары түсті әктастан жасалған үлкен блок орналасқан, бұл, әдетте, ант беру үшін қолданылған "Тас" (ho lithos) болып саналады. Бұл Микендік толос қабірінен алынған, қайта қолданылған қалдық блогы болуы мүмкін. Ішкі жағында, бастапқыда ғимараттың ішкі осінде шатырдың қырқасын ұстап тұрған екі бағана болған. Ішкі қабырғаның солтүстік, батыс және оңтүстік қабырғалары бойымен төмен тас платформа созылып жатқан. Колоннада ішінде қосымша орындықтар да болған болуы мүмкін. Солтүстік қабырғасы ашық тастан салынған және 1,20 метр биіктікте сақталған. Батыс (арқалық) қабырғасы көпбұрышты қаптамадан жасалған және тек іргетастар түрінде ғана сақталған. Оңтүстік қабырғасы 19 ғасырда Афина-Пирей темір жолын салу кезінде жартылай қираған. Қабырғалар мен колоннада екі сатылы крепидомаға орнатылған, бірақ ішкі еден тек қана балшықтан тұрған.

The stoa was in the northwest corner of the Athenian Agora, an area known in ancient times as "the Herms" because of the great number of herms set up there (fragments of 19 of these herms have been found). It sat just south of the point where the Panathenaic Way and another street enter the Agora and exactly one metre north of the Stoa of Zeus. The identification of the archaeological remains with the Stoa Basileios known from literary sources is clear from descriptions of it in literary sources, especially the 2nd century AD travel writer Pausanias. The Stoa was built in the Doric order, with solid walls on the north, west, and east sides and a colonnade of eight columns along the eastern side, facing towards the open space of the Agora. It measures 17.72 metres long from north to south and 7.18 metres wide from east to west, making it one of the smallest known Greek stoas. The roof was tiled with terracotta. The façade carried a plain Doric frieze with poros triglyphs and metopes which were probably made of marble. The columns were made of soft yellow poros covered in stucco. The drums had a diameter of 0.58 metres and the distance from the centre of one column to the next was 1.9205 metres. On top of the steps, between the second and fourth columns from the northern end of the Stoa is a large block of tan limestone, which is probably "the Stone" (ho lithos) used for oaths. It seems to be a repurposed lintel block from a Mycenaean tholos tomb. Inside, there were initially two columns on the building's internal axis, which supported the ridge pole of the roof. A low stone platform ran along the interior north, west, and south walls. There may have been further benches inside the colonnade. The north wall was made of ashlar blocks and is preserved to a height of 1.20 metres. The west (back) wall was made of polygonal masonry and survives only as foundations. The south wall was inadvertently destroyed during the construction of the Athens Piraeus railroad in the 19th century. The walls and colonnade stood on a two step crepidoma, but the internal floor was just packed clay.

Тарих

Стояның бірнеше ерекшеліктері оның бастапқыда Архаикалық кезеңде салынғандығын көрсетеді: оның кішкентай көлемі, мәрмәрдің орнына кедір-құмды пайдалану, қабырғалардағы Z пішіндес металл тіреуіштердің болуы және көпбұрышты қалау. Бағана капительдерінің стилі Акропольдегі Гекатомпедон ғибадатханасы мен Коринфтегі Аполлон ғибадатханасының стиліне ұқсас, бұл б.з.б. 6-шы ғасырдың ортасында салынғанын көрсетеді. Негіздемеде табылған керамикалық бұйымдар б.з.б. 575-550 жылдардан кейінгі мерзімге жатады. 440-шы жылдары стоя жаңартылды. Шатыры жаңадан төселді, ал екі ішкі бағана 3,2 метр арақашықтықта орналасқан төрт дорикалық бағанамен ауыстырылды, олардың әрқайсысының диаметрі 0,42 метрді құрады. Осы кезде терракота акротерия жиынтығы қосылды, оның фрагменттері табылды (инв. T 1261 және T 3987). Паузаний олардың Тесейді теңізге лақтырып жібергенін және Хемераның (Күн) Кефалды ұрлап кеткенін бейнелейтінін айтады. V ғасырдың соңында стояның екі жағына бес бағанадан (алдынан үш және әр жағынан бір) тұратын екі кішкентай галерея қосылды. Екі галерея да симметриялы емес, оңтүстік галереяның шатыры солтүстік галереядан жоғары болды және ол қалған құрылымда қолданылған дорикалық емес, ионикалық бағаналардан тұруы мүмкін. Оңтүстік галереяның бағаналары арасында және солтүстік галереяның ішінде кең стелалар орнатылды. Бұл стелалардың фрагменттері сақталған; оларда Афина заңдарының адам өлтіру туралы ережесінің (OR 183A) көшірмесі және Афинаның қоғамдық құрбандықтарының күнтізбесінің екі нұсқасы (AIO 1185 және 1189) жазылған. Б.з.б. IV ғасырда стояның айналасына Конон, Тимофей және Кипр патшасы Эвагордың мүсіндерімен басталатын мүсіндер мен жарлықтар орнатылды. Эскинге жазылған хатта Пиндардың мүсіні де болғаны айтылған. Стояның тікелей алдында, оған сәйкес келетін, өте үлкен мүсінге арналған конгломераттық негіз орналасқан. Оның өлшемдері 2,75 х 2,03 метр, ал керамикалық дәлелдер б.з.б. IV ғасырға жататындығын көрсетеді. Бұл жақын жерде Византия үйіне кірістірілген пентелік мәрмәрдан жасалған алып әйел мүсініне (S 2370) арналған болуы мүмкін. Мүсіннің басы, аяқтары мен қолдары жоқ, бірақ оның биіктігі 1,54 метрді құрайды, ал бастапқыда биіктігі үш метрге жуық болған. Ол хитон, белбеу және гимацион киген, ал сол қолында скипетр, найза, кілт немесе өлшеу таяғы сияқты ұзын металл зат ұстаған. Стилистикалық талдау б.з.б. 335-330 жылдар шамасында жасалғанын көрсетеді. Ол әділет пен тәртіптің бейнесі – Темис немесе «Бақыт» – Агата Тихе бейнелейді, ал Демократия ретінде қарастырылуы мүмкін емес. Бұл мүсіннің көшірмелері Афина, Памфилия, Римдік Египет және Лептис Магнада табылған. Рамнустағы Темис мүсіні осы мүсінге негізделген болуы мүмкін. Эллинистік кезеңде Агорадағы жер деңгейі бірте-бірте көтерілді, сондықтан стояның алдындағы аймақ төмен қабырғамен қоршалып, ғимараттың айналасында бастапқы жер деңгейі сақталған шағын алаң құрылды. Стоя 86 ж.б.з.б. Афинаны Сулланың әскерлері басып алған кезде қатты өртке ұшырады. Осыдан кейін ғимарат мұқият жөнделіп, өрттен келген зақымды жасыру үшін қабырғалары штукатурмен жабылды. 267 ж.б.з.б. Герулдердің шабуылына дейін пайдаланылған. Кейіннен тастың көп бөлігі басқа құрылыстарда қолданылды.

Several features of the stoa indicate that it was originally built in the Archaic period: its small scale, the use of poros instead of marble, the presence of a Z shaped metal clamp in the walls, and the polygonal masonry. The style of the column capitals is similar to those of the Hekatompedon temple on the Acropolis and the Temple of Apollo at Corinth, suggesting a date in the mid 6th century BC. Ceramic finds in the foundation indicate a date after 575 550 BC. In the 440s BC, the stoa was renovated. The roof was retiled and the two internal columns were replaced with a row of four Doric columns, located 3.2 metres apart, each with a diameter of 0.42 metres. A set of terracotta acroteria were added at this time, fragments of which have been found (inv. T 1261 and T 3987). Pausanias says that they depicted Theseus throwing Sciron into the sea and Hemera (Day) abducting Cephalus. At the end of the fifth century, two small porches were added to the front side at either end, each supported by five unfluted columns (three in front and one on each side). The two porches were not symmetrical, the roof of the southern porch was higher than the northern and it may have had Ionic columns rather than the Doric ones used in the rest of the structure. Broad stelae were set up between the columns of the south porch and in parallel inside the north porch. Fragments of these stelae survive; they bear a copy of the Athenian law on homicide (OR 183A) and two versions of a calendar of Athens' public sacrifices (AIO 1185 and 1189). Statue bases and decrees continued to be erected around the stoa in the fourth century BC, beginning with statues of Conon, Timotheus, and King Euagoras of Cyprus. A letter attributed to Aeschines reports that there was a statue of Pindar as well. A conglomerate base for a very large statue is located directly in front of the Stoa and aligned with it. It measures 2.75 x 2.03 metres and ceramic evidence indicates a fourth century BC date. This may have been for a colossal female statue (S 2370) of Pentelic marble that was found nearby, built into a Byzantine house. This statue is missing its head, legs, and arms, but is still 1.54 metres high; originally it would have been nearly three metres tall. It wears a chiton, girdle, and himation and originally held a long metal object in its left arm, probably a sceptre, spear, key, or measuring stick. Stylistic analysis suggests a date around 335 330 BC, It may depict Themis (the personification of justice and good order) or Agathe Tyche ("Good Luck"); an alternative identification as Democratia (Democracy) has been ruled out. Copies of this statue are known from elsewhere in Athens, Pamphylia, Roman Egypt, and Leptis Magna. The statue of Themis at Rhamnous was probably based in part on this statue. In the Hellenistic period, the ground level in the Agora slowly rose, so the area in front of the stoa was enclosed by a low wall, creating a small precinct around the building where the original ground level was preserved. The Stoa was severely burnt by Roman soldiers during the Sullan Sack of Athens in 86 BC. After this, the building was carefully repaired and the walls were covered with stucco to hide the fire damage. It probably remained in use until the Herulian Sack in 267 AD. Much of the stone was subsequently spoliated for use in other construction.

Функция

Базилей соты – түрлі мерекелерді ұйымдастыру, қала атынан құрбандықтар шалу және кейбір сот ісі бойынша алғашқы айыптауларды қарауға жауапты болған Архонт (базилей) патшасының резиденциясы болды. Б.з.д. 5 ғасырында Ареопаг кеңесі (діни мәселелер мен кісі өлтіру істерін қараған) кейде осы Стояда жиналатын, ал адамдардың тынышсыздануын болдырмау үшін арқан тартылып қойылатын. Бұл ғимарат заң мен әділетпен тығыз байланысты болды. Аксон мен кирбей деп аталатын ағаш тіреулерге жазылған Дракон мен Солон заңдары б.з.д. 460 жылдары Эфиальт тарапынан Стояға көшірілді, мүмкін, ішкі қабырғалардағы төменгі платформаларға. Б.з.д. 5 ғасырдың соңында заңдар жаңартылғанда, олардың түсірілген көшірмелері Стояның екі жағындағы галереяларда орнатылды. Бұл орын Аристотель, Плутарх және Юлий Поллукс айтқан "тасқа" (ho lithos) ұқсас болуы мүмкін. Олар Афинаның тоғыз жылдық архоны (эпонимді архон, король архоны, Полемарх және Тесмофетер) осы тасқа ант бергенін, сондай-ақ ресми төрешілер мен сот куәгерлері де соған ант бергенін түсіндірді. Б.з.д. 446 жылы Халкистегі көтеріліс басып жаншылғаннан кейін афиналықтар халкидтіктердің жерін тартып алып, жалға берді. Шарттар Стоядағы стелаларға жазылды. Классикалық және эллинистік кезеңдерде король архондары көбінесе Стоя мен оның маңында гермаларды орнатты. Бірнеше негіздер сақталған, олардың үшеуі олардың сыйлаушыларының есімдерімен жазылған (IG II3 4 41, 95 және 113). Король архоны діни мәселелер бойынша соттарды жүргізуге жауапты болғандықтан, Сократ Мелеттің ресми айыптауымен Базилей сотында дінсіздікпен айыпталды. Платонның «Евтифрон» диалогы, Сократ пен Евтифронның тақуалық табиғаты туралы әңгімесі, Стояның алдында өтеді. Филостраттың сөзіне сүйенсек, біздің эрамыздың 1 ғасырының соңында Стояның жанындағы құлаған мүсін зұлым рухпен құлатылған, кейін Тианалық Аполлоний оны айырған.

The Stoa Basileios was the headquarters of the King Archon (basileus), who was responsible for organising various festivals, conducting some sacrifices on behalf of the city, and hearing the initial indictments for some types of lawsuit. In the 5th century BC, the Areopagos council (in charge of religious affairs and murder trials) sometimes met in the Stoa as well and a rope would be set up to keep people from interrupting its proceedings. The building was closely associated with law and justice. The laws of Draco and Solon written on wooden pillars called axones and kyrbeis were probably moved to the Stoa by Ephialtes in the 460s BC, perhaps on the low platforms on the inside walls. When the laws were revised at the end of the fifth century BC, inscribed copies of them were erected in the porches at the ends of the Stoa. The limestone block located on the steps of the Stoa is probably to be identified with "the stone" (ho lithos) mentioned by Aristotle, Plutarch, and Julius Pollux, who explain that Athens' nine annual archons (the eponymous archon, King Archon, Polemarch, and Thesmothetai) swore their oaths of office on it, as did official arbitrators, and witnesses in trials. After the suppression of a revolt in Chalcis in 446 BC, the Athenians confiscated the Chalcideans' land and leased it out. The contracts were inscribed on stelae in the Stoa. In the Classical and Hellenistic periods, the King Archons often dedicated herms in and around the Stoa. Several bases have survived, three of which are inscribed with the names of their dedicators (IG II3 4 41, 95, and 113). Since the King Archon was responsible for trials on religious matters, it was at the Stoa Basileios that Socrates was formally charged with impiety by Meletus. Plato's Euthyphro, a dialogue between Socrates and Euthyphro about the nature of piety, is set in front of the Stoa. According to Philostratus, an overturned statue near the Stoa was knocked over by an evil spirit in the late first century AD, when it was exorcised by the holy man Apollonius of Tyana.

Қазба жұмыстары

Стоа Афинадағы классикалық зерттеулер американдық мектебінің Афина агорасының алғашқы қазбалары аумағынан тыс, Афина-Пирей электр темір жолының солтүстігінде орналасқан. 1969 жылы Грек үкіметі аймақтағы үйлерді мемлекеттік меншікке алды және оларды американдық концессияға қосты. Американдықтар 1970 жылы Стелла Гробел Миллердің жетекшілігімен, Форд қорының қаржыландыруымен стоані ашты. Қазба жұмыстарының басшысы де. нәтижелерін жариялады.