Кіріспе
Актиум немесе Актион (Ἄκτιον) – ежелгі Акарнаниядағы мүйіс үстінде орналасқан қала, Амбрациот шығанағының кіреберісінде. Октавиан осы маңында 31 жылдың 2 қыркүйегінде Антоний мен Клеопатраға қарсы Актиум шайқасында тарихи жеңіске жеткен.
Actium or Aktion (Ἄκτιον) was a town on a promontory in ancient Acarnania at the entrance of the Ambraciot Gulf, off which Octavian gained his celebrated victory, the Battle of Actium, over Antony and Cleopatra, on September 2, 31 BCE.
Тарих
Актиум бастапқыда Анакториумның коринфтік отаршылдарына тиесілі болған, олар, мүмкін, Аполлон Актиустың қасиетті орнын құрған. Бұл ғибадатхана өте көне еді. Б.з.д. 3-ғасырда ол Акарнандықтардың қолына көшті, олар кейіннен діни жиындарын мұнда өткізді. Бұрын Актия деп аталған ежелгі мереке де болған, ол құдайдың құрметіне өткізілген. Август жеңісінен кейін ғибадатхананы кеңейтіп, ежелгі мерекені қайта жаңғыртты, ол енді бес жылда бір рет (πενταετηρίς, ludi quinquennales) музыкалық және гимнастикалық жарыстармен, сондай-ақ ат жарыстарымен тойланды. Актиумда табылған грек жазуынан ғибадатхананың бас жұбысы Ιεραπόλος деп аталғанын білеміз, және оның аты ресми құжаттарда, Афинадағы бірінші архонның атындай, мерзімді белгілеу үшін қолданылған. Страбон ғибадатхана биік жерде орналасқан, ал төменде ағаштармен толы жазық, кеме жасау орны болғанын айтады; ал тағы бір жерде ол порты шығанақтың сыртында екенін сипаттайды. Епирдің қарсы жағалауында Август жеңісінің құрметіне Никополь қаласын құрды. Никополь қаласының негізі қаланғаннан кейін ғибадатхананың төңірегінде бірнеше ғимарат пайда болды, ол Никопольдің маңындағы шағын елді мекен сияқты болды.
Археология
1980 жылы 8 қазанда Грекияның көлік және байланыс министрлігі Актиум шайқасынан қираған кемелердің Актиумда, Амбракан шығанағының кіреберісіне жақын жерде табылғанын мәлімдеді. 2009 жылғы жазда археологтар Аполлон храмының қираған қалдықтарын тапты және екі мүсін басын – біреуі Аполлонның, екіншісі Артемиданың (Диананың) басын тапты.