Қызыл майлы крамбе – сипаттамасы, егілуі және қолданылуы
Crambe abyssinica
Crambe abyssinica – майлы дақыл өсімдігі. Ерука қышқылына бай тұқымдары өнеркәсіпте, мал азырасында қолданылады. Африкада өсіп, Жерорта теңізінде кең тараған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Абиссиника қышасы – брассика тұқымдасына жататын бір жылдық майлы дақыл. Ол негізінен тұқымдарындағы эрука қышқылының жоғары деңгейіне байланысты өсіріледі. Крамба майы өнеркәсіптік мақсаттар үшін қолданылады, ал оның қосалқы өнімдері мал азы ретінде жартылай пайдаланылуы мүмкін.
Crambe abyssinica is an annual oilseed crop of the family Brassicaceae. It is mainly cultivated due to the high levels of erucic acid that are contained in its seeds. The crambe oil is used for industrial purposes and its side products can be partly used as animal feed.
Ботаника
Crambe abyssinica шығыс Африкада пайда болған және Жерорта теңізі аймағында қолдануға енгізілген. Оның биіктігі, әдетте, 15-20 см аралығында болады. Көбінесе, тік сабағы орташа деңгейде тармақталады, ал жапырақтары сопақша келген. Өсімдіктің гүлдері кішкентай, ақ түсті және рацема тәрізді шоғырларға жиналған, төрт еркін тостаған жапырақшасы, төрт еркін, бірін-бірімен кезектесетін гүл жапырақшасы, екі қысқа және төрт ұзын еркін тоқпаншасы бар, бұл Brassicaceae тұқымдасына тән. Көбінесе бұл гүлдер өзінен-өзі тозаңданады, бірақ кейде жарықша тозаңдану деректері де кездеседі. Кейіннен бұл дақыл КСРО-ның басқа аймақтарында, Швецияда және Польшада сынақтан өтті, содан кейін екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 25 000 гектарға жуық жерге егілді. 1990 жылдары Нидерландыда селекциялық жұмыс басталды.
Crambe abyssinica has its origins in eastern Africa and was domesticated in the Mediterranean region. It grows up to a height between , Usually, its straight stalk is moderately branched and its leaves are of an oval shape. The plant's flowers are small and white, arranged in racemes and have four free sepals, four free alternating petals, two shorter and four longer free stamens, what is typical for Brassicaceae. Mostly, these flowers are self pollinated, but some cases of cross pollination have been observed. Later the crop was tested in other regions of the USSR, in Sweden and in Poland, where crambe was grown on 25,000 ha (~62,000 acres) after the second world war. In the 1990s a breeding program was started in the Netherlands.
Өсіру
6 °C (43 °F) шығу температурасымен, бұл базалық өсу температурасына да тең, C. abyssinica Оңтүстік Еуропа мен субтропиктік аймақтарда қысқы дақыл, ал Солтүстік Еуропа мен континенттік аймақтарда көктемгі дақыл ретінде өсіріледі. Жауын-шашынның аз мөлшеріне төзу қабілетіне байланысты, C. abyssinica салыстырмалы түрде құрғақшылыққа төзімді деп есептеледі. Жылдық жауын-шашын мөлшеріне дейін өсіру мүмкін. Топырақтың аз тереңдігі және тас-қиыршық тас көп болуы құрғақшылыққа төзімділігін азайтады. Ресейде, АҚШ-та және Германияда өнімділік деңгейі әртүрлі. Crambe abyssinica 1600 градус күнді талап ететін егіс айналымына оңай енгізіледі және оны өнеркәсіптік рапс сияқты басқа майлы дақылдарға бәсекелес опцияға айналдырады. Крамб майының құрамы осы өнімге ерекше қасиеттер береді, мысалы, жоғары түтін температурасы, әртүрлі материалдарды жақсы ылғалдануы және жоғары тұтқырлық. Сонымен қатар, оның майы минералды майларға қарағанда тез ыдырайды. Алайда, крамб тұқымының қалдықтарында глюкозинолаттар, таниндер және инозитол фосфаты сияқты улы заттар бар. Сондықтан мал азығы ретінде қолдану шектеулі. Мал азығына крамбтың қосалқы өнімдерін қосу мөлшері өсу кезеңіндегі шошқалар үшін 5%-дан, сүт сиырлары үшін 15%-дан және қойлар үшін 19%-дан аспауы керек. Құстарды тамақтандыру ұсынылмайды. Крамбты жаңадан пайдалануға болатын мүмкіндік – биомай, себебі оның май құрамы өңдеуге жарамды.
With a germination temperature of 6 °C (43 °F) which is also equivalent to the basal growing temperature, C. abyssinica is a winter crop in southern Europe and subtropical areas whereas it is cultivated as spring crop in northern Europe and more continental areas. Because of its ability to get along with only of precipitation, C. abyssinica is considered to be relatively drought tolerant. Cultivation is possible up to an annual precipitation of Crambe has modest demands regarding soil properties, it tolerates soil pH from 5.0 to 7.8. Low soil depth and a high stone and gravel content decrease drought tolerance. Yield levels vary widely at in Russia, in the U. S. and in Germany. Crambe abyssinica can be easily inserted in crop rotations with a requirement of 1600 growing degree days. and makes the crop a competitive option to other oil plants as industrial rapeseed. The composition of crambe oil gives this product several special traits, such as high smoke point, good wettability of different materials and high viscosity. In addition, its oil has a higher biodegradability than mineral oils. Unfortunately, the crambe seed shred also contains toxic compounds such as glucosinolates, tannins and inositol phosphate. The use as forage is therefore very limited. The incorporation rate of crambe by products into animal feed should not be higher than 5% for growing finishing pigs, 15% for dairy cows, and 19% for sheep. It is not recommended to feed poultry. A possible new use for crambe could be biofuels since the oil composition is suitable for processing.
Қазіргі және болашақ селекциялық жұмыстар
Генетикалық тұрғыдан C. abyssinica 2n=90 хромосомалық жиынтыққа ие және гексаплоидты болып табылады. Сондықтан селекция арқылы сорттарды жақсарту қиынға соғады. Crambe hispanica туысқан таксонында жаңа түрліліктердің көзін табуға болады. Жақында гендік технология саласында ізденістер жүргізілуде. Генетикалық түрліліктің шектеулі болуын еңсеру үшін, соңғы жылдары гендік технологияны крамбедің маңызды агрономиялық белгілерін жақсарту үшін пайдалануда. Сайтқа бағытталған мутагенез дақылды одан әрі жақсарту үшін тағы бір құрал болуы мүмкін. Дегенмен, көптеген агрономиялық белгілердің генетикалық бақылауы белгісіз, сондықтан қазіргі уақытта генетикалық жақсарту мүмкіндігі шектеулі. Бұдан өзге, зерттеулер тұқым қалдықтарын ақуыз негізді пластик өндірісінде қолдану мүмкіндігін бағалауға және бүкіл өсімдіктің басқа да пайдалы қолданыстарын табуға бағытталған.
Genetically, C. abyssinica has a set of 2n=90 chromosomes and is hexaploid. Thus, improvement of cultivars through selection is difficult to achieve. A new source of variation could be found in the related taxon Crambe hispanica. Recent efforts are found in the field of gene technology. To overcome the limited genetic variation, gene technology has been used in recent years to improve different important agronomic traits of crambe. Site directed mutagenesis could be another tool for further improvement of the crop. However, the genetic control of many agronomic traits are unknown, thus the potential for genetic improvement is limited at the moment. Additionally further research aims to assess the potential of using the seed cake in protein based plastic production and to find further uses for the whole plant.