Кіріспе

Викториядағы ішінара жабық темір жол желісі

Оңтүстік Гиппсленд темір жолы – Австралияның Виктория штатындағы ішінара жабық темір жол желісі. Ол алғаш рет 1892 жылы ашылды, Орбост желісінен Даденнонғда бөлініп, Порт-Альбертке дейін созылды. Оның көп бөлігі (Леонгатаға дейінгі бөлігі) 1994 жылдың желтоқсанына дейін ашық болды (жолаушылар тасымалы алдыңғы шілдеде тоқтатылды). Бүгінде Данденонг пен Кранборн арасындағы бөлігі ғана пайдаланылуда. Ньорадан Леонгатаға дейінгі учаске 2016 жылы қызметін тоқтатқан Оңтүстік Гиппсленд туристік темір жолымен пайдаланылды. Ньорадан Уэлшпулге дейінгі учаске, Порт Уэлшпулге дейінгі созылма жол және Ку-Ви-Руптағы бұрынғы желінің бір бөлігі Ұлы Оңтүстік теміржол жолына айналдырылды.

Тарих

Мельбурн және қала маңы теміржол компаниясы 1859 жылы Принс Бридж теміржол станциясынан Пунт Роудқа (Ричмонд) және Оңтүстік Ярраға дейін желі ашқан, ал 1879 жылы Данденонгқа дейін ұзартылған. Оңтүстік Гиппсленд теміржолы 1888 жылы Данденонгтан Кранборнға дейін ашылды және 1890 жылы Ку-Ви-Рупқа, Ньора мен Лохқа, 1891 жылы Корумбурра мен Леонгатаға, ал 1892 жылы Уэлшпул, Альбертон мен Порт-Альбертке дейін кеңейтілді. Альбертоннан Порт-Альбертке дейінгі бөлік 1940 жылдары жабылды. 1921 жылы Альбертоннан Ярам мен Вудсайдқа дейін қосымша желі салынды. Бұл желі өткір бұрылыстарымен және әдемі көріністерімен танымал болды, сонымен қатар Викторияда «Жолаушылар және жүк» қызметін ұсынған соңғы желілердің бірі болды. Ярамнан Вудсайдқа дейінгі бөлік 1953 жылдың 26 мамырында, ал Уэлшпулдан Ярамға дейінгі бөлік 1987 жылдың 26 қазанында, суперфосфат жүгі тоқтатылғаннан кейін жабылды. Осы уақыттан бастап 1992 жылдың 30 маусымына дейін Агнес станциясынан арғы жол, Барри Бич тоғысы деп аталатын, аз пайдаланылды, бірақ Агнестен Барри Бичке дейінгі қысқа тармақ Басс бұғазындағы мұнай платформаларын қамтамасыз ету үшін жүк тасымалына кеңінен қолданылды. Жүк тасымалы тоқтатылғаннан кейін Леонгатадан арғы бөлік барлық теміржол қозғалысы үшін тоқтатылды. Бұл жолдың бөлігі 1994 жылы демонтаждалды, бұл жолдың бұзылған көпірлерін нығайтуды қажет етті, соның арқасында жолды алып тастау машинасы жұмыс істей алды. 1993 жылдың 24 шілдесінде соңғы рет V/Line жолаушылар пойызы Леонгатаға дейін жүріп өтті, P18 локомотиві төрт H типіндегі вагондардан тұратын кері жолаушылар пойызын сүйреп әкелді. Коала Сайдингтен тыс барлық теміржол қызметтері тоқтатылғаннан кейін, Ньорадан Леонгатаға дейінгі жол учаскесі 1994 жылдың 15 желтоқсанында Оңтүстік Гиппсленд теміржолына берілді. 1998 жылдың 15 қаңтарында Lang Lang және Nyora станциялары арасында орналасқан Koala Siding құм кеніші мен Spotswood станциясындағы AGM учаскесі арасында жүк тасымалдаған Австралиялық Glass Manufacturing құм пойызы тоқтатылғаннан кейін, желідегі барлық тұрақты V/Line қызметтері тоқтатылды. 1999 жылдың желтоқсанынан бері Кранборннан арғы бағытта пойыздар жүрген жоқ.

Бөлімше желілері

1905 жылы Уэлшпулден Уэлшпул теңіз жағасына дейін 5 км ұзындықтағы тар жолды, атпен жүретін трамвай ашылды. Ол 1941 жылы жабылды. 1922 жылы ашылған таулы Стрежелецкий тармағының желісі Ку-Ви-Руптан Стрежелецкиге дейін созылды. Жол 1930-шы, 1940-шы және 1950-ші жылдары кезең-кезеңмен жабылды. 1910 жылы Ньорадан Вонтаггиге дейінгі Вонтагги тармағының желісі ашылды, ол Мемлекеттік Көмір Кеніне қызмет ету үшін салынды. 1917 жылы желіге шағын кеңейтім салынды. Вонтагги темір жолы 1978 жылы жабылды. Аутрим тармағы екі кезеңде Корумбурадан Аутримдегі көмір кеніне дейін салынды: алғашқы кезең 1894 жылы Жумбунаға ашылды, ал соңғы бөлігі 1896 жылы Аутримге ашылды. Жол да екі кезеңде жабылды: біріншісі 1951 жылдың 4 қыркүйегінде Жумбунадан Аутримге дейін, ал екіншісі 1953 жылдың 1 қазанында Жумбунадан Корумбурраға дейін.

Жолаушы

Жол ашылғаннан бастап жолаушылар тасымалы қызметтері жүзеге асырылды. Мельбурннан Леонгатаға және Яррамға қатынайтын қызметтер 1981 жылдың 6 маусымында тоқтатылды, ал ауыстыратын автобустар үш күннен кейін іске қосылды. 1980 жылдың шілдесіне қарай, Yarram бағытында күніне бір локомотивпен тасымалданатын бір қызмет болды (жексенбі күндерін қоспағанда), онда кем дегенде бір кондиционерленген вагон болды, таңертең Мельбурнға, ал кешке Yarramға бағытталды; әдетте бұл бұрынғы 1BG вагоны болды, бірақ 1973 жылдың желтоқсанында BE вагонымен ауыстырылды, ал 1974 жылдың ақпанында 15BS вагоны тұрақты түрде пайдаланылды, соңғысы жолда болаттан жасалған кондиционерленген вагондарды тұрақты түрде пайдаланудың алғашқы жағдайы болды. Леонгатадан Мельбурнға таңертең және түстен кейін, ал Мельбурндан Леонгатаға таңертең және түстен кешке дейін, күнге байланысты, рельстік вагон қызметтері де болды. Осы қызметтер арасындағы үзілістерді толтыру үшін үш айлық сынақ мерзімінде Даденонгтан Ланг Лангқа дейін жергілікті пойыздар енгізілді, бірақ олар 1981 жылдың 3 қазанында жолаушылардың аздығына байланысты тоқтатылды. 1984 жылдың 9 желтоқсанында Леонгатаға қызмет көрсету қайта жаңартылды, бұл оқиғаны атап өту үшін Корумбурраға тегін пойыз қатынасы ұсынылды. 1984 жылғы сапар кестесінде дүйсенбіден сенбіге дейін күніне екі рет, ал жексенбіде бір рет сапар жасау қарастырылды.

Жүк тасымалы

Жолдағы көлік қозғалысының маңызды бөлігі маршрут бойындағы шаруашылықтарды қамтамасыз ету үшін суперфосфатты тыңайтқыш тасымалы болды; 1974 жылғы 14 ақпанда тіркелген бір аса ауыр пойыз 900 тоннадан астам (вагон және күзетші вагонының салмағымен бірге) Мономейт пен Ньора арасында, содан кейін Вонтагги желісінен қосылған жүктермен Корумбурраға дейін 1000 тоннадан астам тасыды. Бұл сапар үшін Лохтан тыс 1:40 еңісті басқару үшін соңғы бөлікте үш локомотив (T399, T368 және Y145) қажет болды. 1998 жылғы қаңтарда Коала станциясынан жүк тасымалын тоқтатумен байланысты, желі Кранборннан тыс жерде қолданылмай қалды. Бірақ, бұл желіде Ньора мен Леонгата арасында қызметін бастаған, кейін Оңтүстік Гиппленд темір жолы деп аталған туристік темір жол пайда болды. Барри Бичтен жүк тасымалы 1992 жылы тоқтатылды. Леонгатадан арғы желі 1992 жылғы 30 маусымда қызметтен шығарылды. Леонгатадан арғы соңғы бумен жүргізілген пойыз 1988 жылғы 13 қарашада D3.639 және K153 локомотивтерімен Фостерге дейін жүрді. Бұл Фостердегі локомотив айналу платформасының 1994 жылы Оңтүстік Гиппленд туристік темір жолының Корумбура станциясына көшірілгенге дейін соңғы рет пайдаланылуы болды. Мельбурн қауымдық топтары 1991 жылға дейін Леонгатадан тыс арнайы дизельді және вагондармен жүретін пойыздарды ұйымдастыра берді. 1989 жылғы 11 қарашада Барри Бич пен Уэлшпулға бу және дизельдік арнайы рейс ұйымдастырылды, бұл рейс Ұлы Оңтүстік темір жолының Данденонг пен Ньора аралығының ашылуының 100 жылдығын атап өту үшін жасалды. J515 бу локомотиві арнайы пойызды Леонгатаға дейін және кері сүйреп әкелді, ал V/Line дизельдік локомотиві T368 Фостердегі айналу платформасының жұмыс істемеуіне байланысты Леонгатадан тыс учаскедегі қозғалысты жалғастырды. 1990 жылғы 12 мамырда DERM58 Уэлшпул мен Барри Бичке дейін соңғы рет халыққа арналған арнайы пойызды жүргізді. 1990 жылдары бу сапарлары тек Леонгатаға дейін ғана жүргізілді, ал біріншісі 1990 жылғы 9 қыркүйекте K153 бу локомотивімен жасалды, бұл локомотивтің пайдалануға берілгеніне 50 жыл толуымен сәйкес келді. 1993 жылы Леонгатаға екі есімді бу сапары жасалды. Екеуі де Steamrail Victoria компаниясымен жүзеге асырылды және Виктория темір жолының E және W типті ағаш вагондарынан тұратын 11 вагондардан құралды, олар Корумбура мен Леонгата станциялары арасында көптеген шаттлдарды жүргізді. Біріншісі 2 мамырда болды, ол K класының бу локомотивтерінің үштік басы болуы керек еді. Алайда, жоспарланған локомотивтердің бірі, K190, Каулфилдте негізгі ішкі бу құбырының бұзылуына ұшырады, нәтижесінде K153 және K183 локомотивтері пойызды екі есеге көтерді. 1993 жылғы 25 шілдеде K190 және K183 локомотивтерімен "Леонгатаға соңғы зар" рейсі жасалды. Леонгатаға жолаушылар тасымалы тоқтатылғаннан кейін, Кранборн мен Ньора арасындағы желі тұрақты пайдаланудан шығарылғанға дейін тағы бірнеше бумен жүргізілген сапарлар ұйымдастырылды. 1994 жылғы 17 сәуірде K190 және K183 "Оңтүстік Гиппленд саяхатшысы" атымен Леонгатаға жеті ағаш вагонымен сапар шекті. J515 бу локомотиві 1995 жылғы 14 қазанда Сеймур темір жол мұра орталығы мен ARHS ұйымдастырған Леонгатаға 1989 жылғы қарашадан бері алғаш рет сапар жасады. Сапар барысында J515 локомотивтің айналу платформасындағы жоқ бағыттаушы рельсіне байланысты жолдан шығып кетті. Оңтүстік Гиппсленд магистральдық желісін жабу алдында өткен соңғы локомотив Steamrail Victoria компаниясының K190 бу локомотиві болды. Ол 1996 жылғы желтоқсанда Оңтүстік Гиппстленд туристік темір жолына (SGTR) жалға берілгеннен кейін 1998 жылғы 29 сәуірде Ньюпорттағы Steamrail Victoria базасына қайтып келді. Оңтүстік Гиппстленд туристік темір жолы локомотивті алғаш рет 1995-1996 жылдардың жазында жалға алған. Локомотив 1996-1997 жылдардың жазында қайтадан оралды. K190 1996 жылғы 7 желтоқсанда Оңтүстік Гиппстленд туристік темір жолына жалға берілді, сонда Steamrail Victoria Леонгатаға тағы бір бу сапарын ұйымдастырды. Дизельдік локомотив T345 сол кезде туристік темір жолға да берілді және Ньюпорт шеберханасынан шыққан пойыздың бір бөлігін құрады. K183 T345 қосылған K190-пен Ньораға дейін екі локомотивпен жүрді. K190 және T345 Ньора станциясында бөлінді. Содан кейін K183 Леонгатаға жалғыз жүрді. K190 туристік темір жол вагондарымен Леонгатаға барды. T342, T345 және DERM RM55 сенбі күні туристік темір жол қызметі үшін бірікті. Кейін K183 Steamrail Victoria пойзымен Ньюпорт шеберханасына оралды. Алайда, D3639 және K183 бу локомотивтері 1997 жылғы 25 қыркүйекте Оңтүстік Гиппстленд темір жолы арқылы соңғы бу экскурсиясын жасады. Сол уақытта D3639 және K190 Оңтүстік Гиппстленд туристік темір жолына берілген еді.

Ағымдағы жағдай

Қазір Ньора мен Леонгата арасындағы жолдың барлық бөлігі алынып тасталды және оны велосипед жолына айналдыру жұмыстары жүргізілуде. Ұлы Оңтүстік Теміржолы бастапқыда Ньорадан Уэлшпулге дейін созылады, оны Уэллингтон округіндегі Яррам бөлігімен қосу мүмкіндігі талқыланып жатыр. Леонгатадан Яррамға және Барри Бич тармағына дейінгі жол 1994 жылы демонтаждалды, бірақ деңгейлі өткелдердің сигналдары сияқты басқа да инфрақұрылымды алып тастау 1992 жылдың ортасы мен соңында, Барри Бичке соңғы пойыз өткеннен кейін көп ұзамай жүзеге асырылды. Леонгата мен Фостер арасындағы бөлік 1998 жылы Ұлы Оңтүстік Теміржолына айналды. 2011 жылы Альбертоннан Яррамға дейінгі Тарра Теміржолы аяқталды. 2013 жылы Фостер мен Тоора арасындағы бөлік аяқталды, ал соңғы бөлігі Альбертонға дейін Ұлы Оңтүстік Теміржолына айналдырылды. 1995 жылы Данденонгтан Кранборнға дейінгі бөлік электрлендіріліп, Кранборн желісі ретінде қазір Мельбурн қала маңындағы теміржол желісінің бір бөлігі болып табылады. Жабық бөлігіндегі бірінші деңгейлі өткел, Кранборндағы Оңтүстік Гиппсленд тас жолының өткелі асфальтталды. 2009 жылғы Викторияның көлік жоспарында 2015 жылға дейін Кранборн желісі екі шақырымға дейін ұзартылып, Кранборн-Ист станциясы салынатыны көрсетілген. Жаңа Кранборн-Ист станциясы Реньярд көшесі мен Кейси Филдс кешенінің жанында салынады. Ньорадан Леонгатаға дейінгі жол 2016 жылға дейін Оңтүстік Гиппсленд туристік теміржолы қолданды. Ньорадан Вонтаггиге дейінгі тармақ желісі 1978 жылы жабылып, 1988 жылы демонтаждалды. Қазір ол ішінара Бас жағалауы Теміржолы болып өзгертілді. Outtrim және Strezlecki-ге дейінгі бұрынғы тармақтар жабылудан бері алынып тасталды, олардың қалдықтары жоқ. Кранборннан Ньораға дейінгі жолдың қалған бөлігі пайдаланылмайды, бірақ көбінесе толық сақталған. 2008 жылы Ку-Ви-Рупта автобус аялдамасы үшін дәретхана салуға мүмкіндік беру үшін жолдың бір бөлігі алынып тасталды, ал қала арқылы велосипед жолының бөлігі салынды. Вонтагги тұзсыздандыру зауытының құбыр желісін салу үшін желінің үш бөлігі алынып тасталды. Біріншісі Мономейт жолының төменгі жағында 100 метрге жуық жерде болды, онда 50 метрге жуық жол алынып тасталды. Екіншісі Кальдермид жолының жоғарғы жағында болды, онда 30 метрге жуық жол алынып тасталды, ал үшіншісі Кальдермид пен Ланг Ланг станцияларының арасында болды. Бұл бөлімде қауіпсіздікті қамтамасыз ететін инфрақұрылымның көп бөлігі сақталған, соның ішінде сигнал беру жабдықтары, деңгейлі өткелдер және сервитуттар. Станция платформалары да бар, бірақ көбінесе станция ғимараттарысыз, мысалы, Ланг Ланг пен Торадинде. Жолдың кейбір бөліктері эрозия, жер қозғалысы немесе тіреулердің нашарлауы салдарынан қисықталған. Бұл әсіресе Ланг Ланг, Торадин және Ку-Ви-Руптың солтүстігінде байқалады. Сондай-ақ, жол бойындағы кейбір көпірлер мен дренаж құбырларының беріктігіне күмән туындауда. 1999 жылғы Виктория сайлауына дейін штаттық Еңбек партиясы Леонгатаға жолаушылар пойыздарын қайтаруға уәде берді. 2008 жылы Викторияның көлік департаменті тапсырған есепте Леонгатаға жолаушыларды қайтарудың құны негізсіз жоғары екені анықталды, оның құны 72 миллион долларға бағаланды. Есепте көлік қажеттіліктері туралы сұралғандардың тек 20%-ы ғана пойыз қызметін қалпына келтіруді басты басымдық деп санайтыны көрсетілді. Оның орнына 14,7 миллион доллар автобус қызметін жаңартуға бөлінді. Сол кездегі қоғамдық көлік министрі Линн Коски 2008 жылдың мамыр айында штаттық үкіметтің Оңтүстік Гиппслендте туризмді қолдау үшін Кранборн-Ист пен Ньора арасындағы велосипед жолын дамытуға қаржы бөлгенін мәлімдеді. 2016 жылдың 24 ақпанында Оңтүстік Гиппсленд округі кеңесі 2420 қолдаушы жинаған Оңтүстік және Батыс Гиппсленд көлік тобы бастаған петицияны қарастырып, Леонгатаға теміржол қызметін қайтаруды қолдау туралы бірауыздан шешім қабылдады. Бұл шешімнің нәтижесінде Оңтүстік Гиппсленд округі кеңесі дайындаған петициядан алынған мәліметтер мен құжаттар Викторияның қоғамдық көлігіне жіберілді, сондай-ақ аймақтық желіні дамыту жоспарында Оңтүстік Гиппслендке теміржол қызметін қосу туралы ұсыныс жасалды. 2016 жылдың 16 қаңтарында Оңтүстік Гиппсленд туристік теміржолы таратылғаннан кейін VicTrack Кранборн мен Леонгата арасындағы пайдаланылмаған теміржол желісін болашақта жүк және жолаушылар пойыздары үшін қолдануға мүмкіндік беретінін хабарлады. Алайда, бұл хабарлама кейіннен Ньорадан Леонгатаға дейінгі теміржол желісінің алынып тасталуымен қайталанды.

Саяси жағдай

2013 жылы Оңтүстік Гиппсленд темір жолының Леонгатаға дейінгі бөлігін қайта ашу аймақтағы басты мәселе болған, бірақ қазір ол өз маңыздылығын жойды, ал назар кеңейіп келе жатқан темір жол тас жолының туристік әлеуетін дамытуға ауысты. 2013 жылғы маусымда жарияланған Оңтүстік Гиппсленд округтік кеңесінің басымдық жобалар құжатында темір жол қызметін қайта жаңғырту – барлық деңгейдегі үкіметтен қаржы және қолдау іздеу арқылы қауымдастықтың маңызды қадағасы екені мойындалды. 2014 жылдың басында Мельбурн қалалық темір жол жүйесін кеңейту жөніндегі баяндамада, пайдаланылмаған Леонгата желісі бойындағы Кранборн мен Ку Ви Руп арасындағы халық санының өсу деңгейі негізгі жоспарлау басымдығы ретінде белгіленді. 2011 жылғы сәуірде құрылған Оңтүстік және Батыс Гиппсленд көлік тобы, Оңтүстік Гиппсленд округтік кеңесімен және басқа да жергілікті билік органдарымен тығыз байланыста болған, аймақта темір жолды басымдыққа қойған біртұтас көлік жоспарын ұсынды. Бұл топ бұрын Оңтүстік Гиппсленд көлік пайдаланушылар тобы деп аталды және 1993 жылғы шілдеде Леонгатаға теміржол жолаушылар тасымалы тоқтатылғаннан кейін көптеген теміржол лобби тобымен 1994 жылы бірікті. Топтың маңызды жетістіктерінің бірі – 1984 жылғы 9 желтоқсанда Леонгатаға жолаушылар теміржол қызметін қайта іске қосу бойынша сәтті науқанды жүргізу болды. 1999 жылы Бракс лейбористік үкіметі жүк және жолаушылар тасымалы үшін темір жол желісін қайта жаңғыртуға берген уәдесі оның ізбасары Джон Брамби тарапынан 2008 жылы орындалмады, бірақ Оңтүстік және Батыс Гиппсленд көлік тобының қатысуымен өткен қоғамдық науқан негізгі мүдделі тараптармен және үкіметтермен бірлесіп теміржол қызметтерін қайта іске қосу және аймақтағы қоғамдық көлікті жақсарту жөніндегі жұмысты жалғастырды. Тауарларды тасымалдау үшін теміржолдың пайдалануы экономикалық тұрғыдан тиімді емес деп табылған, себебі теміржол өндірушілерге қажетті икемділікті ұсына алмады. Сонымен қатар, Данденонг тұйық жолы мәселесі де болды, ол Гиппсленд желісінің қызметтеріне үлкен кешігулер тудырды, олар сол жерден Мельбурнға дейінгі теміржол дәлізін бөліседі. Сондай-ақ, болашақтағы теміржол қызметі қазіргі трассаны пайдалана алмайды, өйткені ол қазіргі заманғы VLocity пойыздарының талаптарына сай келмейді.