Кіріспе

12 ғасырдағы Византиялық ғалым және епископ

Салоникалық Евстафий (немесе Салоникалық Евстафий; Εὐστάθιος Θεσσαλονίκης; шамамен 1115 – шамамен 1195/6 ж.) – Византиялық грек ғалымы және Салоника архиепискобы, Шығыс православие шіркеуінде қасиетті кісі саналады. Ол 1185 жылы нормандардың Салониканы тонауына қарсы тұрғанымен, оқиғаның замандас баяндамасымен, сөздерімен және Гомерге жазған түсіндірмелерімен әйгілі, онда бұрынғы зерттеушілердің көптеген ескертулері қамтылған. 1988 жылдың 10 маусымында ресми түрде қасиетті деп жарияланды, ал мерекесі 20 қыркүйекте тойланады.

Өмір

Николай Катафлоронның шәкірті болған Евстафий петициялардың бақылаушысы (ἐπὶ τῶν δεήσεων, epi ton deeseon) қызметіне тағайындалды, риторика профессоры (μαΐστωρ ῥητόρων) болды және Константинополде диакен етіп изгіленді. Ол Мира епископы болып тағайындалды. Шамамен 1178 жылы Салоника архиепископтығына тағайындалды, және 1195/1196 жылдары қайтыс болғанға дейін сол қызметте болды. Оның өмірі мен еңбектері туралы Евфимий мен Михаил Хониаттың (олардың қолжазбалары Оксфорд университетінің Бодлеян кітапханасында сақталған) қоштасу сөздерінде айтылған. Никетас Хониат (VIII.238, X.334) оны замандастарының ең білімді адамы деп бағалаған, бұл пікірге қарсы шығу қиын. Ол ежелгі грек ақындарына арналған түсіндірмелер, теологиялық трактаттар, сөздер, хаттар және 1185 жылы Сицилияның Вильгельм II-сі Салониканы басып алғандығы туралы маңызды еңбек жазды. Оның еңбектерінің ішінде Гомерге арналған түсіндірмелері ең көп таралған: олар грек әдебиетін ең ерте заманнан бері кеңінен білетінін көрсетеді. Басқа да еңбектері әсерлі мінез-құлық пен шешендік өнерді көрсетеді, бұл оған Комнендер әулетінің императорларының құрметін әкелді. Саяси тұрғыдан Евстафий император Мануил I-нің қолдаушысы болды. Өзгеше ойлы болған Евстафий кейде әскери қаһарлық сияқты дүниелік құндылықтарды мақтаған. Ол құлдықты айыптады және өркениеттің алғашқы, жабайы күйден қазіргі, дамыған жағдайға қарай тарихи дамуы тұжырымын қабылдады.

Басылымдар мен аудармалар

Салоникилік Евстафий, Салоникині жаулап алу, Дж. Р. Мелвилл Джонс аудармасы (Канберра, 1988).