Жапон мифологиясындағы Тамáмо но Маэ аңызы

Кіріспе

Жапон мифологиясындағы аңыз тұлға Тамамо но Мае (玉藻前, 玉藻の前, сондай-ақ 玉藻御前) – жапон мифологиясындағы аңыз тұлға. Осы аңызды түсіндіретін әңгімелердің бірі Муромачи дәуірінен (1336–1573) шыққан әдеби жанр – отогидзошиге жатады. Отогидзошиде Тамамо но Мае – жапон императоры Коноэнің (1142–1155 жылдары билік құрған) құрметті әйелі болған. Тамамо но Мае тарихи тұлға, императордың әйелі Фудзивара но Нарикоға (1117–1160), Коноэдің анасына негізделген деп саналады, ол Хоген және Хейдзи көтерілісіне әкелген тақ таласына қатысқан.

Аңыздар

Тамамо но Мае туралы аңыздағы түлкі рухы туралы әңгімелер Муромачи дәуірінде отогидзоши (прозалық әңгімелер) түрінде пайда болды, сондай-ақ оларды Торияма Секиен «Конджаку Хьяки Шуи» еңбегінде атап өтті. Эдо дәуірінің фольклоры осы аңызды билеушілерді адастырып, өз аумақтарында хаос тудыратын түлкі рухтары туралы ұқсас шетелдік әңгімелермен біріктірді. Эдо дәуірінде қалыптасқан Хокусайдың баянында тоғыз құйрықты түлкі алғаш рет Қытайда пайда болып, Шан әулетінің соңғы билеушісі Чжоу патшаның нағашысы Даджиге кірді. Ол патшаны баурап алып, Шан әулетінің құлауына әкелген қорқынышты билік орнатты. Түлкі рухы Тяньчжудың Магадасына (көне Үндістан) қашып, ханзада Банзокудың (班足太子) әйелі, Кайо ханым (華陽夫人) болды – ол Калимашапада (адам жегіш) туралы үнді әңгімелеріне негізделген. Ол ханзадаға мың адамның басын кесуге себепкер болды. Содан кейін ол тағы жеңіліп, елден қашып кетті. Шамамен 780 жылы Қытайға оралған түлкі Жоу патшасының нағашысы Бао Сиге кірді. Оны қайтадан адам әскері қуып шықты. Түлкі біраз уақыт бойы үнсіз қалды. Содан кейін ол Жапонияда Тоба императорының ең сүйікті куртизаны Тамамо но Мае ретінде пайда болды. Ол өте әдемі және ақылды әйел болды, кез келген сұраққа жауап бере алатын. Ол императордың ауыруына себепкер болды және ақыры императордың денсаулығының нашарлау себебін анықтау үшін шақырылған астролог Абе но Ясучика оны түлкі рухы деп анықтады. Бірнеше жыл өткен соң император Насу жазығында түлкіні өлтіру үшін Казуса но суке (上総介) мен Миура но суке (三浦介) жіберді. 1653 жылы жазылған «Тамамо но соши» (玉藻の草紙) еңбегінде Тамамо но Мае рухы Сесшо секи деп аталатын тасқа сіңгені туралы қосымша мәлімет берілді. Тас үнемі улы газ шығарып, оған тигендердің барлығын өлтірді. Тасты Нанбоку Чо дәуірінде буддалық монах Генно Шиншо (源翁心昭) жойды деп айтылады, ол өкініш білдірген түлкі рухын қуып шығарды. Ол бұл істен кейін буддалық тілтемір өткізіп, рухтың соңғы тыныштық тауып алуына мүмкіндік берді. Тас 2022 жылдың 5 наурызында екіге жарылды. Тас жарылғанға дейін бірнеше жыл бұрын оның жарықтары байқалған, бұл жаңбыр суының ішке өтіп, оны әлсіретуіне мүмкіндік берген, сондықтан тас табиғи себептерден жарылған болуы мүмкін.

Stories of Tamamo no Mae being a legendary fox spirit appear during the Muromachi period as otogizōshi (prose narratives), and were also mentioned by Toriyama Sekien in Konjaku Hyakki Shūi. Edo period folklore then conflated the legend with similar foreign stories about fox spirits corrupting rulers, causing chaos in their territories. In the story told by Hokusai, formed in the Edo period, the nine tailed fox first appeared in China and possessed Daji, a concubine of the Shang dynasty's last ruler King Zhou. She enchanted the king and brought on a reign of terror that led to a rebellion that ended the Shang dynasty. The fox spirit fled to Magadha of Tianzhu (ancient India) and became Lady Kayō (華陽夫人), concubine of the crown prince Banzoku (班足太子; based on Indian tales of Kalmashapada the man eater), causing him to cut off the heads of a thousand men. It was then defeated again, and fled the country. The same fox returned to China around 780 BC and was said to have possessed Bao Si, a concubine of the Zhou dynasty King You. It was again chased away by human military forces. The fox stayed quiet for some period. Then she appeared in Japan as Tamamo no Mae, the most favoured courtesan of Emperor Toba. She was said to be a most beautiful and intelligent woman, being able to answer any question asked. She caused the Emperor to be extremely ill and was eventually exposed as a fox spirit by the astrologer Abe no Yasuchika, who had been called to diagnose the cause of the Emperor's poor health. A few years later, the emperor sent Kazusa no suke (上総介) and Miura no suke (三浦介) to kill the fox in the plains of Nasu. In the 1653 Tamamo no sōshi (玉藻の草紙), an addendum was added to the story describing that the spirit of Tamamo no mae embedded itself into a stone called the Sesshō seki. The stone continually released poisonous gas, killing everything that touched it. The stone was said to have been destroyed in the Nanboku chō period by the Buddhist monk Gennō Shinshō (源翁心昭), who exorcised the now repentant fox spirit. He held a Buddhist memorial service after the deed, allowing the spirit to finally rest in peace. The stone split in two on March 5, 2022. Cracks in the stone had been seen several years before the split, possibly allowing rainwater to penetrate and weaken it, so it is highly likely that the stone cracked naturally.