Кіріспе
Жапондық адалдық тарихы (四谷怪談) – Оива мен Тамия Иэмонның оқиғасы, сатқындық, кісі өлтіру және әуезовтік кек алу туралы әңгіме. Бұл, барлық уақыттағы ең танымал жапондық әуезовтік тарих саналады, ол 30-дан астам рет фильмге бейімделді және бүгінгі күнге дейін жапон қорқыныш жанрына әсер етеді. 1825 жылы Цуруя Намбоку (4-ші) қабуки пьесасы ретінде жазған, алғашқы атауы – Токайдодағы Йоцуяның әуезовтік тарихы; 東海道四谷怪談; Токайдо Йоцуя Кайдан. Қазір көбінесе қысқартылып, шамамен "Йоцуяның әуезовтік тарихы" деп аударылады.
(四谷怪談), the story of Oiwa and Tamiya Iemon, is a tale of betrayal, murder and ghostly revenge. Arguably the most famous Japanese ghost story of all time, it has been adapted for film over 30 times and continues to be an influence on Japanese horror today. Written in 1825 by 鶴屋南北 (4代目) as a kabuki play, the original title was Ghost Story of Yotsuya in Tokaido; 東海道四谷怪談; Tōkaidō Yotsuya Kaidan. It is now generally shortened, and loosely translates as Ghost Story of Yotsuya.
Тарих
1825 жылы шілдеде алғаш рет сахналанған «Йоцуя Кайдан» Эдодағы (қазіргі Токионың бұрынғы атауы) «Накамураза» театрында өте танымал «Канадехон Чушингурамен» бірге қойылды. Әдетте, Кабукидегі екі пьесалық қойылымда бірінші пьеса толығымен көрсетіліп, содан кейін екінші пьеса қойылады. Бірақ «Йоцуя Кайдан» жағдайында екі драманы біріктіріп, екі күнге толық қойылым ұйымдастыруға шешім қабылданды: бірінші күні «Канадехон Чушингураның» I актісінен VI актісіне дейін, одан кейін «Токайдо Йоцуя Кайданның» I актісінен III актісіне дейін көрсетілді. Екінші күні «Онбо» каналының көрінісінен басталып, «Канадехон Чушингураның» VII актісінен XI актісіне дейін, содан кейін бағдарламаны аяқтау үшін «Токайдо Йоцуя Кайданның» IV және V актілері қойылды. Пьеса үлкен сәттілікке ие болды және продюсерлерді сұранысты қанағаттандыру үшін маусымдық емес қосымша қойылымдарды жоспарлауға мәжбүр етті. Бұл оқиға адамдардың қорқынышын оятып, Жапонияның әруақтарын ғибадатханалар мен аристократтардың үйлерінен қарапайым халықтың үйлеріне, яғни осы театрдың көрермендеріне жақын әкелді.
Әңгіме
Жапондық жындылар туралы әңгімелердің ең көп бейімделген нұсқасы ретінде, "Йотсуя Кайдан" әңгімесінің мәліметтері уақыт өте келе өзгеріп, көбінесе бастапқы кабуки пьесасымен ұқсас болмайды, ал кейде одан әуесқойлық элементтері де алынып тасталады. Дегенмен, негізгі сюжет әдетте өзгермейді және танылады. (Ескерту: төмендегі мазмұндама 1825 жылғы Накамураза қойылымының түпнұсқалық нұсқасына сәйкес келеді. Сондықтан, ол жылдар аралығында әңгімеге қосылған көптеген қосымша сюжеттер мен кейіпкерлерді толық қамтымайды.)
1-ші акті
Тамия Иэмон, ронин, қайын атасы Йоцуя Самонмен қызу айтысып жатыр, бұл әңгіме Самонның қызы Оиваға қатысты. Самонның Имон мен оның қызының бөлініп кетуін ұсынғаннан кейін, ронин ашуланып, Самонды өлтіреді. Келесі сахнада Наосуке кейіпкері Ойваның қарындасы, жезөкше Осодемен жыныстық қатынаста болған, бірақ ол басқа жігітке, Сато Ёмосичиге тұрмысқа шыққан. Бұл көрініс басталғанда, Наосуке жергілікті жезөкшеханада Осодеге романтикалық қадамдар жасап жатыр, ол кезде Йомошичи мен жезөкшехана иесі Такуэцу кіреді. Такуетсу талап еткен ақыны төлей алмай, оны Йомошичи мен Осоде мазақтайды және күшпен алып кетеді. Көп ұзамай ол бұрынғы қожайынды өлтіреді, оны Иомосичи деп қате қабылдайды, дәл Самонды өлтірген уақытта. Осы кезде Имон мен Наосуке бірігіп, Оива мен Осоданы әкелерінің өліміне жауапты адамдарға кек алуды ойластырып, алдап-арбау үшін сөз байласады. Осоде Наосукеге үйленуге келіседі.
2-ші акті
Ито Кихейдің немересі Оуме Имонға ғашық болды. Алайда, ол өзін Оивадан кем көрінеді деп санайды, сондықтан Имон ешқашан оның күйеуі болғысы келмейді деп ойлайды. Оумэдің жағдайына жанашырлық танытып, Ито Оиваны бет-әлпеті үшін крем ретінде маскировкаланған жергілікті уды жіберіп, оның бет-әлпетін бұзуды жоспарлайды. Оива сол кезде оны білмей, кремді қолданған кезде бірден жарақат алады. Әйелінің жаңа, қорқынышты жүзін көрген соң, Имон енді онымен бірге бола алмайтынына шешім қабылдайды. Ол Такуетсудан Оиваны зорлап, ажырасуға лайықты негіз табуын сұрайды. Такуетсу мұны жасауға мәжбүр бола алмайды, сондықтан ол Оиваның айнадағы бейнесін көрсетеді. Оива өзін алданып қалғанын түсінгенде, истерикалық күйге түседі және семсерді алып, есікке қарай жүгіреді. Такуетсу оны ұстауға тырысады, бірақ Оива одан қашуға тырысып, қасқырдың ұшымен өз мойнын тесіп алады. Ол таңғалған Такуетсу алдында қан құйып жатқанда, Имонның атын қарғайды. Көп ұзамай Имон Оумэге айтты. Екінші актінің соңында Имонды Оиваның арбағы алдап, Оумэ мен оның ата-бабасын да үйлену тойының түні өлтіреді.
3-ші акт
Ито үйінің қалған мүшелері құрылысқа ұшырайды. Иэмон Оуме анасы Оюмиді Онбо каналына итеріп жібереді, ал Оюмидің қызметшісі Омаки жартылай батып кетеді. Наосуке Гонбей, шабақ сатушы болып киініп келеді және Иэмонды құнды құжатты беруге шантаж жасайды. Иэмон Онбо каналында балық аулап отырып, болашағы туралы ойға келеді. Каналдың жағасында Иэмон, Ёмошичи және Наосуке қараңғыда қолдан-қолға беріліп жатқан қағазды алуға тырысып, күресіп жатқандай көрінеді.
4-ші акт
Наосуке Осодеге олардың некесін аяқтауға қысым жасайды, бірақ ол күдікпен қарайды. Йомошичи келіп, Осодені ізгіліксіздікке айыптайды. Осоде өзінің күнәсін өтеу үшін өлімге дайындығын көрсетеді және Наосуке мен Йомошичини оны өлтіруге көндіреді. Ол қоштасу хат қалдырады, одан Наосуке Осоденің оның кіші қарындасы екенін біледі. Бұл ұяттан, сондай-ақ бұрынғы әміршісін өлтіргендігі үшін Наосуке өз-өзіне қол жұмсайды.
5-ші акт
Айуаның көлеңкесі Емонды әлі де мазалап, ол адам қалыспайтын таулы шалғайға қашады. Онда ол тез арада есінен шығып, түсі мен шындық арасын ажырата алмайды, ал Айуаның әсері күшейе түседі. Корытынды сахнада Йомошичи Емонды өшпенділік пен аяныш сезімінен туған қылықпен өлтіреді.
Тарихи негіз
Нанбоку Йоцуя Кайданға екі сенсациялық және нағыз өмірде болған қылмыстық оқиғаны енгізді, факт пен ойдан шығарылғанды тығыз байланыстырып, көрермендерге күшті әсер етті. Біріншісі – өздерінің қожайындарын өлтірген екі қызметші туралы. Олар ұсталды және бір күні атқыланды. Екінші оқиғада самурай өзінің күйеуінің қызметшімен жасасқандықтарын білді. Самурай адал емес күйеуі мен қызметшіні ағаш тақтайға міхтеп, Канда өзеніне тастап жіберді.