Кіріспе

Кришнаит Вайшнавтық дәстүр

Варкари (маратхи: वारकरी; Айтпауы: [ʋaːɾkəɾiː]; Мағынасы: 'Варьді орындайтын адам') – индуизмнің бхакти рухани дәстүріндегі сампрадая (діндік қозғалыс), географиялық тұрғыдан Үндістанның Махараштра штатымен байланысты. Варкарилер Витталға (Витоба деп те аталады) табынады, ол Пандарпурдың бас құдайы және Вишнудың бір нысаны саналады. Варкарилермен байланысты бхакти қозғалысының қасиеттілері мен гурулары Днянешвар, Намдев, Чохамела, Экнатх және Тукарам, олардың барлығына "Сант" атағы берілген. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, варкарилер тарихи тұрғыдан Кришнаның жақтастары болған.

Ықпал

Варкари дәстүрі XIII ғасырдан бері Махараштрадағы индуистік мәдениеттің бір бөлігі болып келеді, ол Бхакти қозғалысы кезінде панты (ортақ рухани сенімдері мен тәжірибелері бар адамдар қауымдастығы) ретінде қалыптасқан. Варкарилер шамамен елу ақындарды (санттарды) таниды, олардың 500 жылдық шығармалары Махипатидің XVIII ғасырдағы өмірбаяндық әңгімелерінде жазылған. Варкари дәстүрі осы санттардың ортақ рухани туыстас екенін қабылдайды.

Әдебиет

Варкари қозғалысы Витхобаға табыну және өмірге қатысты міндеттерге негізделген ұстанымды, ізгілікке ұмтылуды, алкоголь мен темекіні қатаң түрде болдырмауды, саттвика диета ұстануды, пияз бен сарымсақты тағамнан шығаруды, айына екі рет Екадаши күні ораза ұстауды, студенттік шақта өздігінен ұстауды (келибатты сақтауды), касталық жүйеге немесе байлыққа негізделген кемсітушілікті жоққа шығарып, барлық адамдарға теңдік пен мейірімділікпен қарауды, индуистік мәтіндерді оқуды, күн сайын Харипатты оқуды және бхаджан мен киртанмен шұғылдануды қамтиды. Варкарилер қасиетті Тулси (Ocimum sanctum L.) өсімдігінен жасалған тулаши мала (тізбек) киеді. Варкари еркектерін үш тік маңдай сызықтарынан тануға болады – екі ақ гопичандан немесе ақ саз бен сандал пастасы сызықтарының арасындағы қара сызық, бұл басқа Вайшнав дінінің жақтастарының арасында да кең таралған. Варкарилер Құдайды жоғары шындық деп қарастырады және әлеуметтік өмірде құндылықтардың белгілі бір деңгейін мойындайды, бірақ адамдар арасында толық теңдікті қабылдайды. Варкарилер бір-біріне иіліп, «әркім – Брахма» дегенді айтады, сондай-ақ жеке құрбандық, кешірімділік, қарапайымдық, бейбітшілік, мейірімділік, зорлық-зомбылықсыздық, махаббат және кішіпейілділік сияқты қасиеттерді әлеуметтік өмірде бағалайды. Варкари ақындары Витхобаға арналған, маратхи тілінде жазылған абанг гимндерімен танымал. Басқа да діни әдебиеттерге Харидасаның каннада тіліндегі гимндері және құдайға шам жағу рәсімімен байланысты аарти әндерінің маратхи тіліндегі нұсқалары кіреді. Варкарилердің белгілі қасиеттілері мен гурулары – Жаннешвар, Намдев, Чохамела, Экнатх және Тукарам, олардың барлығына Сант атағы берілген.

Қажылық сапарлары

Варкари халқы Пандарпурға жыл сайын «Вари» деп аталатын қажылық сапарға шығады, онда Ашада айының Экадаши күнінде (Хинду ай күнтізбесінің 11-ші күні) жиналады. Бұл күн Григориан күнтізбесі бойынша маусымның соңынан шілде айына дейін келеді. Қажылар өздерінің Самадхи (ағарту немесе «рухани туылғандық») орналасқан жерлерінен әулиелердің палкилерін алып жүреді. Санттардың падукасын (сандалдарын) палхиде алып жүру дәстүрін 1685 жылы Тукарамның кіші ұлы Нараян Махарадж бастады. 1820 жылдары Тукарамның ұрпақтары және Днянешвардың жақтасы Хайбатравбаба қажылыққа қосымша өзгерістер енгізді. Витталға табынушылар 14 ғасырға дейін қажылық сапарларын жасаған. Қазіргі таңда Махараштраның түкпір-түкпірінен келген шамамен 40 палхи және олардың жақтастары осы рәсімді орындайды. Тағы бір қажылық Картика айының Экадаши күнінде тойланады, ол Григориан күнтізбесі бойынша қараша айына сәйкес келеді. Қажылық кезінде «Ринган» және «Дхава» сияқты шаралар өткізіледі. «Ринган» кезінде, әулиенің сүреті бар палхиде тасымалданатын әулиенің жаны деп саналатын, мінбеген қасиетті жылқы – Маулинча Ашва қажылардың қатарынан өтеді, олар оның қоздырған тозаңын ұстауға тырысып, бастарына жағады. «Дхава» – бұл тағы бір жарыс түрі, онда барлығы жеңіске жетеді, және ол Тукарамның Пандарпурдағы ғибадатхананы алғаш көріп, зор қуаныштан жүгіре бастағанын еске түсіру үшін өткізіледі.