Оңтүстік Американың ең терең шұңқыры: Сима Пумакоча
Sima Pumacocha
Сима Пумакоча – Перудегі тереңдігі 638 метрлік әйгітлі әктас үңгірі. Оңтүстік Америкадағы ең терең, әлемдегі ең биік үңгірлердің бірі. География, туризм.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сима Пумакоча (іспеттес испан тілінен "сима" – терең, қараңғы қуыс/ұзындық, кечуа тілінен "puma" – пума, "qucha" – көл) — Перудің орталық бөлігінде, Анд тауларында, Лараос ауылының жанында орналасқан әктас үңгірі. 638 метр тереңдігімен, ол 2001 жылдан 2006 жылға дейін Оңтүстік Америкадағы ең терең үңгір рекордын сақтап тұрды, содан кейін Abismo Guy Collet одан басып өтті. Кіреберісі теңіз деңгейінен 4372 метр биіктікте орналасқан және тереңдігі 500 метрден аспайтындықтан, бұл әлемдегі ең биік ірі үңгір. Үш негізгі кіреберіс бір-біріне жақын болғанымен, әрқайсысы жерастында қосылар алдында кең, тәуелсіз өткелдерге жетеді. SP1 және SP2 арасы 60 метрді құрайды, бірақ олардың өткелдері шамамен -300 метр деңгейінде бірігеді, ал SP3, тағы 30 метр қашықтықта, салыстырмалы су көлемін бақылау нәтижесінде -550 метр тереңдіктегі негізгі үңгірге қосылады деп есептеледі (SP3 -120 метрде тоқтатылған). Үш кіреберіс те үлкен шахталарға апарады: SP1 Андтағы ең терең шахтаға (282 м), SP2 – 113 метр тереңдіктегі Амоннит шахтасына, ал SP3 – 120 метрлік шахтаға. Амоннит шахтасының қабырғаларында диаметрі 20 см-ге дейінгі бірнеше қазба амонниттер табылды. SP1 және SP2 қосылған жердің астында 15 метрден 75 метрге дейінгі тереңдіктегі бірнеше ылғал шахталар бар, олар -638 метрдегі құмтасты шұңқырға апарады. Барлық зерттелген өткелдердің жалпы ұзындығы 1427 метрді құрайды.
Sima Pumacocha (possibly from Spanish sima deep and dark cavern/abyss, Quechua puma cougar, puma, qucha lake) is a limestone cave located in the Lima Region, Yauyos Province, Laraos District, in central Peru near the village of Laraos, high in the Andes mountains. At 638 meters deep, it held the record for deepest known cave in South America from 2001 to 2006 when it was surpassed by Abismo Guy Collet. With the entrance being 4372 meters above sea level and the depth being over 500 meters, it is the highest major cave in the world. Although closely grouped together, the three main entrances each lead to extensive independent passages before meeting underground. SP1 and SP2 are within 60 m of each other but their passages join at about the –300 m level, while SP3, a further 30 m away, is thought to join the main cave at a depth of –550 m based on observations of relative water volumes (SP3 is blocked at –120 m). All three entrances lead to big shafts: SP1 has the deepest shaft in the Andes (282 m), SP2 leads to the 113 meter deep Ammonite Shaft, and SP3 is a 120 m shaft. Several fossilized ammonites up to 20 cm in diameter were observed within Ammonite Shaft’s walls. Below the junction of SP1 and SP2 are several wet shafts between 15 m and 75 m in depth, leading to a gravelled sump at –638 m. All explored passages have been surveyed, with a total length of 1,427 m.
Күшті кіретін желдің үлкен жер асты суымен байланысқа түсетіні күтілген, бірақ шұңқыр маңында жел жоғалғаннан кейін кейбір үңгіршілер бұл үңгірдің өзіндегі ағынға байланысты болуы мүмкін деген қорытындыға келді.
It was hoped that the strong inward draught indicated a junction with a large underground river, but after losing the draught near the sump some cavers concluded that it might be due to the cave’s own stream.
Үңгірлерді зерттеу
Сима Пумакуча үш халықаралық экспедиция кезінде зерттелді және картографияланды. 2001 жылдың маусым айында бес үңгіршінің экспедициясы «Идеальная буря» деп аталатын жердің ең шұңғыл бөлігінде, шамамен –375 метрде арқан мен уақыт таусылды. 2002 жылдың қыркүйегінде тоғыз үңгіршінің экспедициясы –638 метрдегі су толы қуысқа жетіп, осы әктас формациясы ішіндегі басқа үңгірлердің кіреберістерін анықтады. 2004 жылдың қыркүйегінде он төрт үңгіршінің экспедициясы SP1 сериясын және тағы бес үңгірді, оның ішінде Qaqa Mach'ay-ды зерттеді.
Sima Pumaqucha was explored and surveyed during three international expeditions. In June 2001 an expedition of five cavers ran out of rope and time at the head of The Perfect Storm at about –375 m.
In September 2002 an expedition of nine cavers reached the sump at –638 m, and located other cave entrances within the same limestone formation. In September 2004 an expedition of fourteen cavers explored the SP1 series and five other caves, including Qaqa Mach'ay.