Кіріспе

Герд Телленбах (17 қыркүйек 1903 – 12 маусым 1999) – неміс тарихшысы және ортағасырлық әлеуметтік және діни тарих, әсіресе XI-XII ғасырлардағы инвеституралық даулар мен реформалық қозғалыстар кезеңіндегі Папалық және неміс шіркеуінің тарихын зерттеген ғалым. Телленбах ортағасырлық дворяндықты зерттеуге елеулі үлес қосты және ортағасырлық элиталар арасындағы әлеуметтік желілер мен туыстық байланыстарды зерттеуге арналған жаңа ғылыми бағытты (Personenforschung) қалыптастыруға көмектесті. Фрайбург және Гейдельберг университеттерінде тарих мамандығын оқығаннан кейін, ол Гизен, Мюнстер қалаларында және соңында Фрайбургтегі Альберт Людвигс университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1949–1950 және 1957–1958 жылдары ректор (канцлер) қызметін атқарды. 1962 жылдан 1971 жылға дейін ол Римдегі Немец тарихи институтының директоры болды, бұл институт неміс-итальяндық зерттеулерге және орта ғасырлардағы Папалық тарихына арналған мемлекеттік қолдаумен жұмыс істейтін зерттеу орталығы еді.

Ғылыми ықпал

Өзінің өте ұзақ және жемісті карьерасын ескере отырып, Телленбах ХХ ғасырдың ең ықпалды неміс тарихшыларының бірі саналады. Фрайбургта, сондай-ақ Римдегі Немец тарихи институтының директоры қызметін атқарган кезінде ол көптеген ортағасырлық тарих студенттерін оқытып, тәлімгерлік жасады, олар Германияның түкпір-түкпіріндегі маңызды академиялық қызметтерге ие болды. Оның ең белгілі шәкірті Карл Шмид (1923–1993) болды, ол Телленбахтың ортағасырлық ақсүйек отбасылары туралы зерттеулерін одан әрі дамытып, монастырлық некрологтар мен естелік кітаптарды қолдана отырып, просопография және дереккөзтерді сынау саласында маңызды жаңа әдістерді енгізді. Телленбахтың Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі білімдік қалыптасуы және Екінші дүниежүзілік соғыстың апатынан кейінгі ғылыми жетілуі оның ғылымына ерекше көзқарас сыйлады. Телленбахтың шіркеу тарихындағы, сондай-ақ саяси және әлеуметтік тарихындағы зерттеулері ұзақ жылдар бойы қалыптасқан ұлтшылдық, тым конфессиялық және саясиландырылған тұжырымдармен үзіліп, орнына қоғамдағы ұзақ мерзімді құрылымдық өзгерістерге, сондай-ақ интеллектуалдық және мәдени күштерге баса назар аударды. Оның Инвеституралық дауды "дүниедегі дұрыс тәртіп" туралы қарама-қарсы идеологиялардың (иеракратиялық және монархиялық) эпохалық қақтығысы ретіндегі түсінігі, 1930 және 1940 жылдары университеттерді шарпыған қатал саяси қақтығыстарға куә болған жас ғалым ретінде қалыптасқан. Өмірінің бар сатысында, әсіресе университет ректоры ретіндегі көпке танымал рөлінде ол академиялық және интеллектуалдық еркіндіктің либералды демократияның маңызды құрамдас бөліктері ретінде ойлы және бейілді жақтасы болды.

Таңдалған шығармалар

Либертас. Инвеститура таласы дәуіріндегі Шіркеу және әлемдік тәртіп (Штутгарт, 1936); Ағылшын тіліне аудармасы: Инвеститура таласы кезіндегі Шіркеу, Мемлекет және Христиандық қоғам (Оксфорд, 1938)
"Каролингтік империя ақсүйектерінен неміс империялық князьдарына дейін", Теодор Майердің бас редакторы болған Орта ғасырлардағы неміс мемлекетіндегі ақсүйектер мен шаруалар туралы еңбектер жинағында (Лейпциг, 1943)
"Жоғары орта ғасырлық ақсүйектерді (IX-XII ғасырлар) зерттеу туралы", XII Халықаралық тарихи ғылымдар конгресі. I баяндамалар (Вена, 1965)
10-дан 12-ғасырға дейінгі Батыс Шіркеуі (Геттинген, 1988); Ағылшын тіліне аудармасы: 10-дан 12-ғасырдың басына дейінгі Батыс Еуропасындағы Шіркеу (Кембридж, 1993)