Кіріспе

Стенли әскери зираты – Гонконгтың Стенли қаласында Сент-Стефан жағажайының жанында орналасқан зират. Гонконгтың үлкен (Бақытты аңғар) зиратымен бірге, ол 1841 және 1866 жылдар аралығында гарнизон мүшелері мен олардың отбасыларын жерлеу үшін қолданылған ерте колониялық дәуірдің екі әскери зиратының бірі. Екінші дүниежүзілік соғысқа (1939–1945 жж.) дейін мұнда тағы жерлеулер болған жоқ. Зират шамамен үшбұрышты пішіндес және жол бойынан тік көтерілетін жерде орналасқан. Оған екі жағынан тік, шөпті беткейлері бар Құрбандық айқышына апаратын баспалдақпен жетуге болады.

Қабірге және Гонконг қорғанысына

1941 жылдың 8 желтоқсанында Жапония Гонконгқа шабуыл жасады, нәтижесінде сол жылдың Рождество күні британдықтар тәлтірек берді. Стенли ауылы қорғаныстың соңғы шайқас алаңдарының бірі болды. Канада Корольдік мылтық әскері, Гонконг ерікті қорғаныс корпусының көптеген бөлімдері және Миддлсекс жасақтары сол жерге орналастырылды. Рождество күні түстен кейін, Канада Корольдік мылтық әскерінің D компаниясы Бунгалоу C-ден жапондықтарды ығыстыруға тырысқанда зиратта шайқас болды. Британдықтардың тәлтірек беруімен Гонконгтағы батыс азаматтарының көпшілігі Стэнли тұтқын лагеріне қамалды, оған Сент-Стефан колледжінің аумағы және түрме күзетшілерінің жатақханасы кірді (қазіргі Гонконгтың Стэнли түрмесі); ал әскери қызметкерлер Солтүстік Пойнт лагеріне, Шам Шуй Пов лагеріне, Ма Тау Чунг лагеріне және Аргил-стрит лагеріне жіберілді. Лагерьде азық-түлік пен дәрі-дәрмек жетіспеуі салдарынан көптеген адамдар Стэнлиде қайтыс болып, сол кезде осында жерленді. Осы "жаңа қабірлер" бастапқы күйінде сақталған. Жапондықтардың тәлтірек беруінен кейін Гонконгтың осы аймағындағы соғыста қаза тапқан көптеген адамдар да осы зиратқа қайта жерленді.

ХХ ғасырдағы жерлеулер

Қабірге 598 адам (оның ішінде британдық емес одақтас әскерлер мен Гонконг полициясының екі қызметкері) жерленген. Олардың 175-інің кімдігі анықталмаған, ал 96-сы азаматтық тұтқындар (соның ішінде 4 бала). 1941 жылдың 26 желтоқсанында Корольдік теңіз әскери ауруханасы маңындағы Ванчай шайқасында жедел жәрдем көлігін жүргізу кезінде жарақат алған методист миссионері Эрик Моретон да осы зиратта жерленген. 1941 жылдың 19-26 желтоқсаны аралығында қорғаныс кезінде қаза тапқандар зираттағы 5-6 учаскелерге жерленді. Олардың арасында үш апта бұрын Гонконгқа жіберілген бірнеше канадалықтар болды (сол кезде қайтыс болған көптеген канадалықтардың көпшілігі Сай Ванда жерленген). Сол жерде жерленген немесе еске алынған тағы бір маңызды топ – Гонконгтағы немесе басқа жапондық оккупацияланған аймақтардағы соғыс тұтқындарына Қытайға қашуға көмектескен және сол аймақтардағы қарсылық қозғалысы үшін әскери жабдықтауды ұйымдастырған Британ армиясының көмек тобының мүшелері. Олардың арасында капитан М. А. Ансари болды, ол бастапқыда 5/7-ші Раджпут полкіне кірген, бірақ Ма Тау Чунг тұтқындар лагерінен Британ армиясының көмек тобымен үйлестірілген. Ол сондай-ақ өлімнен кейін Джордж кресімен марапатталды. Сондай-ақ Миддлсекс полкінің полковнигі Лэнс Ньюнхэм, Британ армиясының көмек тобының Джон Александр Фрейзер, Корольдік шотланд полкінің капитаны Дуглас Форд және Корольдік әуе күштерінің ұшқыш лейтенанты Гектор Грей де осы себеппен өлімнен кейін Джордж кресімен марапатталды. Соғыстан кейін 8-ші учаскеде жерлеу жұмыстары ұйымдастырылды. Екінші жағынан, Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарды еске алу үшін үш ескерткіш орнатылған (біреуі Гонконг ерікті қорғаныс корпусынан, екеуі Қытай еңбек корпусынан), олардың қабірлері аумақтың басқа жерлерінде орналасқан және қазіргі таңда жоғалған. Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскерилердің үлкен тобы Чай-Вандағы Сай-Ван соғыс зиратында жерленген.