Кіріспе

1910–1958 жылдарғы Оңтүстік Африкадағы саяси партия, кейін Аллан Хендрикс басқарған партия.

Оңтүстік Африканың Еңбек партиясы – 1910 жылдың наурыз айында, жаңа құрылған Оңтүстік Африка одағында кәсіподақтар, Трансваал тәуелсіз Еңбек партиясы және Натал Еңбек партиясы арасындағы келіссөздерден кейін құрылған Оңтүстік Африканың саяси партиясы. Бұл партия өзін демократиялық социалистік партия деп жариялап, ақ жұмысшы табының мүддесін қорғайтын. Партия көбінесе қалалық ақ жұмысшылардың қолдауын алды және көптеген жылдар бойы оларды қара және басқа да ақ емес жұмысшылардың бәсекесінен қорғауға тырысты.

Тарих

Партия Оңтүстік Африка Ассамблеясында 1910 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауынан бастап, 1958 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауында соңғы орынды жоғалтқанға дейін өкілдік етті. Ол Парламентте көпшілікке ие болуға немесе ресми оппозиция болуға ешқашан жақындамады, бірақ Оңтүстік Африка үкіметіндегі кіші коалициялық серіктес ретінде белгілі бір кезеңдерді өткізді. 1910-1929 жылдар аралығында партияға полковник Ф.Х.П. Кресвелл басшылық етті. Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан кейін дүниежүзілік депрессия Оңтүстік Африкада Рэнд көтерілісі деп белгілі болған ереуілге әкелді, ол әскери күш пен репрессияның, соның ішінде еңбек көшбасшысы Фредерик Кресвеллді бір айға қамау арқылы тоқтатылды. Үкімет пен қарусызданған профсоюздер арасындағы қатаң келіссөздер Ян Смутске жұмысшылар дауысының және Еңбек партиясының наразылығын тудырды, олардың қолдауы жұмысшылардың өршілдігінің артуымен нығайтылды. Бұл 1924 жылғы жалпы сайлауға Еңбек партиясы мен Ұлттық партия (ҰП) арасындағы сайлау келісімінің жолын ашты, онда екі партия сайлау кезінде бір-біріне қарсы шықпай, белгілі бір сайлау округтерінде бір-бірінің кандидаттарын қолдайтын болды. Нәтижесінде Кресвелл 1933 жылға дейін қызметте болды, соның ішінде көп бөлігін Еңбек министрінің міндетін атқарумен қатар жүзеге асырды. Үкіметте болған кезде Еңбек партиясы ақ жұмысшылардың жағдайын жақсартқан маңызды экономикалық және өнеркәсіптік заңнаманы бастады. Алайда, бұл саясат қара жұмысшылардың жағдайын жақсартуға ешқандай әсер етпеді. 1929 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауынан кейін, Ұлттық партия жалпы көпшілікті жеңгеніне қарамастан, полковник Кресвелл мен оның әріптесі министрлік лауазымдарын сақтап қалды. 1933 жылы Ұлттық партия Ян Смутстың Оңтүстік Африка партиясымен коалиция құрғанда, Пакт үкіметі таратылды. 1933 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауында Кресвелл фракциясы генерал Смутстың жақтастарына айналды, осылайша Ұлттық Кеңес фракциясын Еңбек партиясы ретінде қалдырды. 1934 жылы Ұлттық партия мен Оңтүстік Африка партиясы Біріккен партия (БП) болып бірікті. Бұл партия екінші дүниежүзілік соғысқа Оңтүстік Африканың қатысуы мәселесі бойынша бөлінген кезде, Еңбек партиясы 1939 жылы құрылған Ян Смутстың басшылығымен соғыс коалициясына қатысты. 1945 жылы Еңбек партиясының жетекшісі Уолтер Мэйдли коалициядан шықты. 1946 жылғы 24 шілдеде Уолтер Мэйдли партия басшылығынан және партиядан кетті. 1946-1947 жылдары тағы үш депутат партиядан шықты, себебі олар партия ұйымына қарағанда нәсілдік мәселелерде консервативті бағытты ұстанды. 1910 жылы құрылғаннан бері Бенониді Одақ Парламентіне үздіксіз өкілдік еткен Мэйдли 1947 жылы қайтыс болды. Бір Еңбек партиясының кандидат (Біріккен Еңбек партиясын білдіреді) Бенонидегі сайлауға қатысты, бірақ ресми Еңбек партиясының кандидатына 949 дауыспен жеңілді. Диссиденттік Еңбек партиясының кандидаттары да 1948 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауына қатысты, бірақ бірде-бір орын жеңе алмады. 1939 жылдан кейін Еңбек партиясы Ұлттық партияға қарағанда Біріккен партияға жақын болды. Еңбек партиясы 1943, 1948 және 1953 жылдары БП-мен сайлау келісімін жасасқан. Алайда, 1948 жылы билікке келгеннен кейін Еңбек партиясы НП-ға үлкен және консервативті Біріккен партияның қолынан келетінін сезгеннен гөрі күшті қарсылық білдірді. 1953 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауы кезінде Еңбек партиясының жетекшісі Джон Кристи қайтыс болды. Оның орнын басушы, соңғы Еңбек партиясының жетекшісі Алекс Хеппл социалистік саясатты жүргізуді және Африка Ұлттық Конгресі сияқты топтармен қарым-қатынас орнатуды көздеді. Оның саясаты көптеген африканер сайлаушылары үшін тым солшыл болып көрінді және 1958 жылғы сайлауда ауыр жеңіліске әкелді, онда Еңбек партиясы 0,23% дауыс жинады және барлық қалған орындарын жоғалтты. Сайлаудан кейін көп ұзамай Еңбек партиясы таратылды. Бұрынғы Еңбек партиясының саясаткерлерінің шағын тобы Консервативті жұмысшылар партиясын құрды, ол 1961 жылғы сайлауда 0,31% ғана жинады және таратылды.

Парламент Мәжілісінің сайлауы

СайлауПартия басшысыДауыс%Орындықтар+/–ОрынРезультат1910Фредерик Кресвелл 4 3-орын191524,7559.63% 4-орын192040,63914.64% 17 4-орын192139,40613.82% 12 3-орын192445,38014.35% 9 3-орын1929Даулы33,9199.86% 10 3-орын1933Вальтер Мадлей20,2766.34% 6 4-орын193848,6415.87% 1 4-орын194338,2064.36% 6 3-орын1948Джон Кристи27,3602.57% 3 4-орын195334,7302.87% 1 3-орын1958Алекс Хеппл2,6700.23% 5-орын