Нэнси О’Нил: Америка сахнасының жұлдызы

Кіріспе

Американдық актриса (1874–1965)

Гертруд Лэмсон (8 қазан 1874 – 7 ақпан 1965), кәсіби сахнада Нэнс О’Нил немесе Нэнси О’Нил деген атпен танымал, әлемнің түрлі театрларында өнер көрсеткен, бірақ 1890-1930 жылдар аралығында көбінесе АҚШ-та жұмыс істеген американдық сахна және кино актрисасы. Карьерасының ең жақсы кезеңінде театр афишаларында және сол кездегі сауда басылымдары мен газеттерде оны "Америкалық Бернхардт" деп жариялаған.

Ерте өмір

О'Нил Джордж Лэмсон мен Арре Финдлидің ұлы ретінде Калифорния штатының Окленд қаласында дүниеге келді.

Сахналық мансабы

О'Нилдің кәсіби қойылымдағы алғашқы рөлі 1893 жылғы 16 қазанда Сан-Францискодағы «Альказар» театрында Сара пьесасындағы монахша рөлінде болды. О'Нил кейіннен өзінің мансабының алғашқы кезеңін «субретттен бастап ауыр рөлдерге дейін жүзге жуық кейіпкерде» ойнаған кезең деп сипаттады. Осы ауқымды саяхаттар мен сахналық өнерлерін Макки Ранкин – актер, менеджер және продюсер басқарды. Ол оны Австралияда танымал етіп, 1902 жылғы 1 қыркүйекте Лондондағы «Адельфи» театрында «Магда» пьесасында дебют жасады. Келесі күні АҚШ-қа оралғанда, «Нью-Йорк Таймс» газеті Англиядағы маңызды қойылым туралы жазды, онда О'Нилдің пьесаның алғашқы актілерінде «рөлді күшті, үстем және теңсіз орындағаны» айтылды. Бірақ газет сондай-ақ актрисаның «сахнадағы шаршаңқылығы» кейін басылып, «үшінші актінің шекесінде үлкен көрерменді құлшынысқа бөлегенін және жақсы қарсы алынғанын» қосты. Алайда, сол айда О'Нил Лондонда ойнаған тағы екі пьесасы – «Камилла» мен «Англия патшайымы Елизавета» – ағылшын сыншыларынан жағымсыз пікір алды және ол 1902 жылғы қазан айындағы қосымша қойылымдар жоспарын мерзімінен бұрын тоқтатуға мәжбүр болды. «Лондон Таймс» газеті оның труппасының «Камилланы» қоюын «көзге жарамайтын, тым провинциалдық» деп сынады және «Англия королевасы Елизавета» рөліндегі ойнаған ойынын «сезімталдықтан мүсіркеусіз» деп бағалады. 1906 жылы Лияның бейімделуіндегі басты рөлде О'Нил итальяндық актриса Аделаида Ристори танымал еткен рөлді қайта жандандырды. Ол сондай-ақ «Трилби», «Камилла», «Ортақ стандарт», «Қаңғыбас», «Макбет», «Агнес», «Сапфо», «Шығалжаң гүл», «Хеда Габлер» және АҚШ мен Еуропада көптеген қойылымдарда ойнады. 1908 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің театр сыншысы О'Нилдің актерлік талантына қатысты пікірін білдірді, оның қойылымдарының күшті және әлсіз жақтарын талдады: О'Нил Луисвилл қаласында, Кентукки штатында, Уилтон Лаккей, Эдмунд Бриз, Уильям Фэвершем, Томас А. Уайз және Харриет Макгиббон сияқты актерлермен бірге ойнады. «Нед МакКоббтың қызы», «Алдыңғы бет» және «Үлкен жекпе-жек» сияқты тұрақты қойылымдар болды. О'Нил төрт он жылдан астам уақыт бойы Бродвейдің әртүрлі қойылымдарында өнер көрсетті. Ол манхэттендегі «Мюррей Хилл» театрында 1896 жылы «Шын өмірге» қойылымында мансабының басында, ал кейін 1935 жылы «Бут» театрында «Түн үй ішінде» қойылымында мансабының соңында ойнады.

O'Neil's first performance in a professional production was in the role of a nun in Sarah at the Alcazar Theatre in San Francisco on October 16, 1893. O'Neil later described that early period of her career as a time when she appeared "in fully a hundred characters, varying from soubrettes to heavies." Those extensive travels and stage appearances were managed by McKee Rankin—an actor, manager, and producer—who was instrumental in also making her a star in Australia and in overseeing her London debut at the Adelphi Theatre on September 1, 1902, in the play Magda. The next day, back in the United States, The New York Times reported on that important performance in England, noting that in the early acts of the play O'Neil "gave an intense, imperious and unequal rendering of the part." The newspaper, however, then added that the actress's "nervousness" later eased on stage and she "aroused the big audience to enthusiasm in the climax of the third act, and obtained a good reception." Unfortunately, two other plays in which O'Neil also starred in London that same month—Camille and Elizabeth, Queen of England—were poorly received by English critics and forced her to terminate early her plans for additional engagements there in October 1902. The London Times wholly dismissed her company's presentation of Camille as "flauntingly, overwhelming provincial" and criticized her performance in Elizabeth, Queen of England as "lacking tenderness". In 1906, in her role as the title character in an adaptation of Leah, the Forsaken, O'Neil recreated the role made famous by Italian actress Adelaide Ristori. She also appeared in Trilby, Camille, The Common Standard, The Wanderer, Macbeth, Agnes, Sappho, The Passion Flower, Hedda Gabler, and many other productions in the United States and Europe. In 1908 a theater critic for The New York Times shared his opinions regarding O'Neil's acting talents, providing what he viewed as both the strengths and weaknesses of her performances:

The statuesque O'Neil performed in Louisville, Kentucky, opposite such actors as Wilton Lackaye, Edmund Breese, William Faversham, Thomas A. Wise, and Harriet MacGibbon. There were regular productions, including Ned McCobb's Daughter, The Front Page, and The Big Fight. For over four decades, O'Neil also performed in a wide variety of Broadway productions. She appeared early in her career in True to Life at the Murray Hill Theatre in Manhattan in 1896 and then, late in her career, in Night in the House at the Booth Theatre in 1935.

Фильм

Ол Голливудтағы фильмдерде жұмыс істеу үшін Калифорнияға көшіп бармас бұрын Нью-Йорк және Нью-Джерсидегі студиялардағы нұсқаусыз фильмдерде ойнай бастады. Оның алғашқы фильмдерінің қатарында 1915 жылғы драмалық фильм "Кройцер сонатасы" және 1916 жылғы "Сексен" толық метражды фильмі бар. Бұл екі фильм де Нью-Джерси штатының Форт-Ли қаласындағы Fox Film Corporation студиясында түсірілді. Он жылдан кейін ол дыбыстық киноға сәтті көшті, бірақ жаңа салаға бірнеше жыл жұмыс істегеннен кейін кинодан зейнеткерлікке шықты. О'Нилдің сол кезеңдегі экрандық жұмыстарының ішінде 1930 жылғы "Бос өмір салған әйелдер", "Патшалық төсек" және "Жабайы ән" фильмдеріндегі рөлдері, 1931 жылғы "Симаррон" және "Құқық бұзу" фильмдері, сондай-ақ 1932 жылғы медициналық драма "Жалған бетперде" – оның соңғы фильмі бар.

Лиззи Борденмен қарым-қатынасы

1904 жылы О'Нил Бостонда болғанда, қылмыстан босатылған күдікті Лиззи Борденмен танысты. Екеуі жақын дос болғандықтан, олар туралы көп қауесет тарады. О'Нил «Лизи Борден: Екі балтадағы музыкалық трагедия» мюзиклында кейіпкер ретінде көрсетілді, оны Сюэллен Вэнс сомдады. 2010 жылы Дэвид Фоулидің «Нэнс О'Нил» пьесасы мен 2006 жылғы Уолтер Саттертвейттің «Мисс Лиззи» романында осы әйелдердің болжамды романтикалық қарым-қатынасы зерттелді. О'Нил Уильям Норфолктың «Жарлар жылы және түрлі түсті» пьесасында да кейіпкер болды. 1905 жылы өтетін оқиғада Лиззидің О'Нилмен және басқа театр актерімен болған достығы пьеса ішіндегі пьеса құралы ретінде қолданылады. Актерлер Лиззи мен Эмманың баптауымен немесе сын-пікірлерімен, сот процесінің эпизодтарын импровизациялық түрде қайта жасайды. Пьеса Лиззидің кінәсіз екенін және нағыз қылмыскердің соңында күтпеген жерден келген қызметші екенін көрсетеді.

Неке және қайтыс болу

О'Нил 1916 жылы британдық киноактер Альфред Хикманға (Альфред Скотт Девереокс Хикман), бұған дейін актриса Бланш Уолшпен үйленген, тұрмысқа шықты. Хикман мен О'Нил үйленген жылдың өзінде олар Фокс компаниясының "Солқын" (The Witch) фильмінде бірге түсті. 1917 жылы олар тағы да бірге экранға шықты, "Романовтардың құлауы" (The Fall of the Romanoffs) фильмінде Ресей императоры II Николай және Императрица Александра рөлін сомдады. О'Нилдің Хикманмен некесі тағы 14 жылға созылды, 1931 жылы Альфред қайтыс болғанға дейін. Өмірінің соңғы жылдары О'Нил Нью-Джерси штатының Энглвуд қаласындағы Лилиан Бут актерлер үйінде тұрды. Ол сол жерде 1965 жылдың 7 ақпанында 90 жасында дүние салды. Оның күлін сақтайтын урна Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Форест-Лаун мемориалдық паркіне жеткізілді. Ол жерде оның қалдықтары парктегі колумбарийге, күйеуі Альфредтің урнасы орналасқан жерге қойылды.