Польшадағы ислам тарихы: 14 ғасырда липка татарларымен бастау алған, қазіргі кезде аз ғана мусульман қауымы. Күншығыс мәдениеті мен діні туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшадағы діни өмірдің бір қыры
Aspect of religious life in Poland
Исламның Польшада үздірілмей сақталуы 14 ғасырда басталды. Осы кезден бастап ол негізінен Липка татарларымен байланысты болды, олардың көпшілігі өздерінің дәстүрлерін және діни сенімдерін сақтай отырып, Польша-Литва одағына қоныстанды. Алғашқы маңызды татар емес мұсылман топтары 1970 жылдары Польшаға келді, бірақ олар өте азшылық құрайды. Бүгінде Польша халқының 0,1 пайызынан да аз мұсылман. Польшадағы мұсылмандардың көп бөлігі сүнниттер.
A continuous presence of Islam in Poland began in the 14th century. From this time it was primarily associated with the Lipka Tatars, many of whom settled in the Polish–Lithuanian Commonwealth while continuing their traditions and religious beliefs. The first significant non Tatar groups of Muslims arrived in Poland in the 1970s, though they are a very small minority. Today, less than 0.1% of the population in Poland is Muslim. The majority of Muslims in Poland are Sunni.
Басталуы
Алғашқы татар (липка) қоныс аударушылары 14 ғасырда келді. Мұсылмандар 13 ғасырда Польшаға жасалған моңғол шапқыншылықтарына қатысқанмен, бұл әскери сипатта ғана болды және поляк халқының бір бөлігінің қоныстануына немесе дін аударуына ешқандай дәлел жоқ. Екінші жағынан, араб саудагерлері, оның ішінде мұсылмандар, Миешко I тұсында Польша жеріне келді, мұны қазіргі Польшаның көптеген археологиялық қазбаларынан табылған көптеген араб монеталары дәлелдейді. 14 ғасырда келген татар тайпалары Литва Ұлы Герцогтығының жерлеріне қоныстанды. Шебер жауынгерлер және керемет жалдамалы әскерлер болған олардың қоныстануын Литваның Ұлы княздары, оның ішінде Гедимин, Алгирдас және Кестутис қолдады. Литва, Рутения және қазіргі Польшаның шығысына қоныс аударған татарларға әскери қызмет атқарғандары үшін ислам дінін сақтауға рұқсат берілді. Алғашқы қоныстар көбінесе уақытша болды және татарлардың көпшілігі қызмет мерзімі бітіскен соң туған жерлеріне оралды. Алайда, 14 ғасырдың соңында Ұлы князь Витаутас (татарлар оны Ваттад деп атады, яғни мұсылмандардың қорғаушысы) және оның інісі король Владислав Ягило Польша-Литва-Тевтон шекаралық аймақтарына татарларды қоныстандыра бастады. Алтын Орда жерінен көшіп келген Липка татарлары көбінесе Польша-Литва әскерінде қызмет етті. Бұл аймаққа келген ең ірі топ – Тохтамыш тайпасы. Олар 1397 жылы бұрынғы қорғаушысы Тамерланға қарсы көтеріліп, Ұлы Герцогтықта пана сұрады. Оның басқаруындағы татарлардың барлығына шляхта (ақсүйек) мәртебесі берілді, бұл дәстүр 18 ғасырдың соңында Республиканың құлауына дейін сақталды. 15 ғасырда және одан кейін шетелдік әскерлерге қарсы көптеген шайқастарға, соның ішінде татарлар өздерінің басшысы Жалал ад-Дин ханның басшылығымен шайқасқан Грунвальд шайқасына қатысқан жеңіл татар атты әскері, барлаушы және шабуыл жасаушы күштер ретінде қолданылды.
The first Tatar (Lipka) settlers arrived in the 14th century. Although Muslims were involved in earlier Mongol invasions of Poland in the 13th century, these had a purely military character and there are no traces of settlement or conversion of any parts of the Polish population. On the other hand, Arab merchants including Muslims arrived in Polish lands during the time of Mieszko I, as can be seen by a large number of Arab coins found in numerous archaeological sites throughout modern Poland. The Tatar tribes arriving in the 14th century settled in the lands of the Grand Duchy of Lithuania. Skilled warriors and great mercenaries, their settlement was promoted by the Grand Dukes of Lithuania, among them Gediminas, Algirdas and Kęstutis. The Tatars who settled in Lithuania, Ruthenia and modern day eastern Poland were allowed to preserve their Islam religion in exchange for military service. The initial settlements were mostly temporary and most of the Tatars returned to their native lands after their service expired. However, in the late 14th century Grand Duke Vytautas (named by the Tatars Wattad, that is defender of Muslims) and his brother King Władysław Jagiełło started to settle Tatars in the Polish–Lithuanian–Teutonic borderlands. The Lipka Tatars, as they are known, migrated from the lands of the Golden Horde and in large part served in the Polish–Lithuanian military. The largest of such groups to arrive to the area was a tribe of Tokhtamysh, who in 1397 rebelled against his former protector Tamerlane and sought asylum in the Grand Duchy. The Tatars under his command were all granted szlachta (nobility) status, a tradition that was preserved until the end of the Commonwealth in the late 18th century. Light Tatar cavalry, used both as skirmishers and reconnaissance troops took part in many of the battles against the foreign armies in the 15th century and afterwards, including the battle of Grunwald in which the Tatars fought commanded by their leader, Jalal ad Din khan.
16-18 ғасырлар
16-17 ғасырларда Польша-Литва одақтастығының жерлерінде қосымша татарлар пана тапты, олардың көпшілігі ноғай және қырымдықтар еді. Содан кейін 1980-жылдарға дейін Польшадағы мұсылман діні негізінен татарлармен байланысты болды. 17 ғасырда Одақтастықта шамамен 15 000 татар болған деп есептеледі.
In the 16th and 17th centuries, additional Tatars found refuge in the lands of the Polish–Lithuanian Commonwealth, mostly of Nogay and Crimean origin. After then until the 1980s, the Muslim faith in Poland was associated primarily with the Tatars. It is estimated that in the 17th century there were approximately 15,000 Tatars in the Commonwealth
Польшаның королі Ян Казимир олардың діни бостандықтарына шектеулер қоюға және олардың ежелгі құқықтары мен жеңілдіктерін жоюға тырысқанмен, ақсүйектер қарсылық көрсетті. Ақырында, 1672 жылы Осман империясымен соғыс кезінде Польшаның оңтүстік-шығысындағы Подолия аймағында орналасқан Липка татар полктері (3000-ға дейін адам) 1699 жылы Карловиц бейбіт шартымен аяқталған поляк-түрік соғыстарының басында Одақты тастап кетті. Липкалар бастапқыда жеңіске жеткен түріктермен бірге соғысқанымен, көп ұзамай олардың лагері түріктерді қолдаушылар мен Осман билігіне наразы болған татарлардың үлкен тобына бөлінді. Бучач шартынан кейін татарларға Бар және Каменец-Подольский бекіністері маңындағы жерлер берілсе де, Осман империясы ішіндегі олардың қауымдастығының бостандықтары Одақтың ішіндегіден әлдеқайда аз болды. Ақырында, 1674 жылы, Хоцимдегі поляктардың жеңісінен кейін, Липка татарлары, Түркия үшін Подолияны Бар бекінісінен ұстап тұрғанда, Ян Собеский армиясымен қоршалды, және Липкалардың ежелгі құқықтары мен жеңілдіктері қайта жақсы жағдайда қалпына келтірілсе, олар поляк жағына қайта оралуға келісім жасалды. Собеский барлық татарларды кешірді және олардың көпшілігі оның Түркияға қарсы жорығына қатысып, Вена шайқасындағы сәнді жеңіске үлес қосты. Липка көтерілісі Генрик Сенкевичтің Нобель сыйлығын алған тарихи трилогиясының соңғы томы – «Степьдегі от» (Пан Володыевский) романының негізі болды. Джерзи Хоффман режиссерлік еткен және Даниэль Олбрихский Азия Тухай-бекович рөлінде ойнаған 1969 жылғы «Полковник Володыевский» фильмі польша киносы тарихындағы ең табысты фильмдердің бірі болды. 18 ғасырға қарай әскери қызметте болған татарлардың көпшілігі поляктанған болса да, мұсылман қауымының төменгі топтары біртіндеп русин тілін (қазіргі белорус тілінің алдағысы) қабылдады, бірақ дәстүрлер сақталды. Бұл Орталық Еуропаның ерекше мұсылман мәдениетінің қалыптасуына әкелді, онда мұсылмандық ортодоксия элементтері діни төзімділікпен және салыстырмалы түрде либералды қоғаммен үйлесті. Мысалы, Липка татар қоғамындағы әйелдер дәстүрлі түрде ерлермен бірдей құқықтарға ие болды, тең мәртебеге ие болды және бөлек емес жалпы білім беру мекемелеріне қатыса алды.
Although King John Casimir of Poland tried to limit the restrictions on their religious freedoms and the erosion of their ancient rights and privileges, the gentry opposed. Finally, in 1672, during the war with the Ottomans, the Lipka Tatar regiments (numbering up to 3,000 men) stationed in the Podolia region of south east Poland abandoned the Commonwealth at the start of the Polish Turkish wars that were to last to end of the 17th century with the Peace of Karłowice in 1699. Although the Lipkas initially fought for the victorious Turks, soon their camp was divided onto the supporters of the Turks and a large part of Tatars dissatisfied with the Ottoman rule. Although after the treaty of Buczacz the Tatars were granted lands around the fortresses of Bar and Kamieniec Podolski, the liberties enjoyed by their community within the Ottoman Empire were much less than those within the Commonwealth. Finally, in 1674, after the Polish victory at Chocim, the Lipka Tatars who held the Podolia for Turkey from the stronghold of Bar were besieged by the armies of Jan Sobieski, and a deal was struck that the Lipkas would return to the Polish side subject to their ancient rights and privileges being restored. All the Tatars were pardoned by Sobieski and most of them took part in his campaign against Turkey resulting in the brilliant victory in the battle of Vienna. The Lipka Rebellion forms the background to the novel Fire in the Steppe (Pan Wołodyjowski), the final volume of the Nobel Prize winning historical Trylogia of Henryk Sienkiewicz. The 1969 film adaptation Colonel Wolodyjowski, directed by Jerzy Hoffman and starring Daniel Olbrychski as Azja Tuhaj bejowicz, was one of the largest box office success in the history of Polish cinema. Although by the 18th century most of the Tatars serving in the military had become polonized, while the lower classes of the Muslim community gradually adopted the Ruthenian language (the predecessor of the modern Belarusian language), traditions were preserved. This led to formation of a distinctive Muslim culture of Central Europe, in which elements of Muslim orthodoxy mixed with religious tolerance and a relatively liberal society. For instance, the women in Lipka Tatar society traditionally had the same rights as men, were granted equal status and could attend common non segregated schools.
20 ғасыр
20-шы ғасырдың басында Липка татарлары поляк қоғамына осыншалықты сіңісіп кеткен еді, олар рим-католиктерімен бірге Америка Құрама Штаттарына жаппай көшіп, американдық поляк диаспорасын (Polonia) құрады, тіпті Нью-Йорктегі Бруклинде өздерінің мешітін салған, ол бүгінге дейін қолданыста. 1919 жылы, польша-совет соғысының басталған кезде, поляк армиясында қызмет ететін екі татар офицері – полковник Мачей Байрашевский және капитан Давид Янович Чайньский, поляк армиясымен бірге күресетін татар кавалериялық полкін құруға кірісті. Соғыстан кейін бұл бөлім эскадрильяға айналып, Польша-Литва одағының татар әскери құралымдарының дәстүрін жалғастырды және 20-шы ғасырдағы польша татарларының ең маңызды жетістіктерінің біріне айналды. Польшаның тәуелсіздігі қайта орнатылғаннан кейін, Польшадағы татар қауымының саны 1931 жылғы халық санағы бойынша шамамен 6000 адамды құрады, олар негізінен Вильно, Новогрудек және Белосток воеводалықтарында тұрды. Липка татарларының үлкен бөлігі Польша шекарасының сыртында, көбінесе Литва мен Беларусьте (әсіресе Беларусь КСР-інің астанасы Минскіде) қалды. Аз болғанымен, татар қауымы Польшаның ең сергек ұлттық азшылықтарының бірі болды. 1917 жылы құрылған Мұсылман діни одағы (Muzułmański Związek Religijny) мұсылман діні мен сенімдерін сақтауға бағытталған. Сонымен қатар, Польша татарларының мәдени-ағарту одағы татар мәдениеті мен дәстүрін сақтау және нығайту жөнінде жұмыс істеді. 1929 жылы Вильнода Татар ұлттық мұражайы, ал 1931 жылы Татар ұлттық мұрағаты құрылды. Әскерге шақырылған барлық мұсылмандар 13-ші кавалериялық полкінің Татар кавалериялық эскадрильясына жіберілді, оларға өздерінің формаларын және туларын қолдануға рұқсат берілді. Мұсылман сарбаздарының әскери анттары басқа діндердегі сарбаздардан өзгеше болды және Польша армиясының бас имамы Әли Исмаил Вороновичтің қатысуымен қабылданды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Польшадағы татар қауымдары жаңа неміс-совет және кейіннен поляк-совет шекарасындағы барлық азаматтардың тағдырымен бірге болды. Татар интеллигенциясының көп бөлігі неміс оккупанттарымен AB акциясы кезінде өлтірілді, ал азаматтардың көп бөлігі соғыстан кейінгі жер аударулардың құрбаны болды. Соғыстан кейін татарлардың көптеген қоныстары Совет Одағына қосылды және Польшада үш қоныс (Бохоники, Крушиняны және Соколка) ғана қалды. Дегенмен, көптеген татарлар Польша шекарасының жағына көшіп, Польшаның шығысындағы бірнеше елді мекендерде (әсіресе Белосток және маңындағы қалаларда), сондай-ақ батыс және солтүстік Польшада (әсіресе Гданьск және Горжув-Велькопольскиде) қоныстанды. Бүгінде Польшада 400-4000 аралығында татар текті мұсылмандар тұрады, ал Беларусьте және Литвада татар қауымының саны әлдеқайда көп және белсенді. 1971 жылы Мұсылман діни одағы қайта жандандырылды, ал 1991 жылдан бері Польшадағы Мұсылмандар қоғамы да белсенді қызмет етеді. Келесі жылы Польша татарларының одағы да қайта құрылды. 2002 жылғы халық санағы бойынша, тек 447 адам татар ұлтын білдірген. 2011 жылғы халық санағы бойынша Польшада 1916 татар тұрады (оның ішінде поляк және татар ретінде өзін анықтайтындардың 1251-і). Соңғы жылдары Беларусьтегі Александр Лукашенконың авторитарлық үкіметінен туындаған қысым мен экономикалық қиындықтар Липка татарларының Польшаға көшуін күшейтті. 2010 жылдың қараша айында Польшаның ислам көшбасшысы Дариуш Ягиеллоға арналған ескерткіш Гданьск портында президент Бронислав Коморовскийдің және Польша мен шетелден келген татар өкілдерінің қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Бұл ескерткіш татарлардың Польша тарихындағы маңызды рөлінің символы болып табылады. Бұл ескерткіш Еуропадағы алғашқы осындай ескерткіш. Татарлар барлық ұлттық тәуелсіздік көтерілісінде қан төкті. Олардың қаны қайта жаратылған Польша Республикасының негіріне сіңіп кетті, – деді Польша президенті Бронислав Коморовский Гданьскідегі ескерткіштің ашылуында.
By the beginning of the 20th century, Lipka Tatars had become so integrated into Polish society that they joined their Roman Catholic brethren in the mass migrations for the United States that gave rise to American Polonia, even founding their own mosque in Brooklyn, New York, which is still in use today. In 1919, at the outbreak of the Polish–Soviet War, two of the Tatar officers serving with the Polish Army Col. Maciej Bajraszewski and Capt. Dawid Janowicz Czaiński started forming a Tatar cavalry regiment fighting alongside the Polish Army. This unit transformed into a squadron after the war, continued the traditions of Tatar military formations of the Polish Lithuanian Commonwealth and became one of the most notable achievements of the Polish Tatar community in the 20th century. With the restoration of Polish independence, the Tatar community of Poland numbered around 6,000 people (according to the 1931 national census), mostly inhabiting the regions of Wilno, Nowogródek and Białystok Voivodeships. A large community of the Lipka Tatars remained outside of Polish borders, mostly in Lithuania and Belarus (especially in Minsk, the capital of the Belarusian SSR). Although small, the Tatar community formed one of the most vibrant national minorities of Poland. The Muzułmański Związek Religijny (est. 1917) focused on preserving the Muslim faith and religious beliefs. At the same time the Cultural and Educational Association of Polish Tatars worked on the preservation and strengthening of Tatar culture and traditions. In 1929 a Tatar National Museum was created in Wilno and in 1931 a Tatar National Archive was formed. All the Muslim people drafted into the army were sent to the Tatar Cavalry Squadron of the 13th Cavalry Regiment, which was allowed to use its own uniforms and banners. The Army Oath for Muslim soldiers was different from the one taken from soldiers of other denominations and was sworn in presence of Ali Ismail Woronowicz, the Chief Imam of the Polish Army. During and after World War II, the Tatar communities of Poland suffered the fate of all the civilian populations of the new German Soviet and later Polish Soviet borderlands. The Tatar intelligentsia was in large part murdered by the German occupiers in the AB Action, while much of the civilian population was targeted by post war expulsions. After the war the majority of Tatar settlements were annexed by the Soviet Union and only three remained in Poland (Bohoniki, Kruszyniany and Sokółka). However, a considerable number of Tatars moved across to the Polish side of the border and settled in several locations in eastern Poland (esp. in Białystok and nearby towns) as well as in western and northern Poland (esp. in Gdańsk and Gorzów Wielkopolski). Nowadays no more than 400–4,000 Muslims of Tatar origin live in Poland and a much larger and active Tatar community lives in Belarus and also in Lithuania. In 1971 the Muslim Religious Association was reactivated and since 1991 the Society of Muslims in Poland is also active. The following year also the Association of Polish Tatars was restored. The 2002 census showed only 447 people declaring Tatar nationality. According to the 2011 census, there are 1,916 Tatars in Poland (including 1,251 people who declared composite national ethnic identity, e. g. identify as both Polish and Tatar). In recent years, increasing oppressions from Alexander Lukashenko's authoritarian Government in Belarus and economic hardships prompts a larger number of Lipka Tatars to come to Poland. In November 2010, a monument to Poland's Islamic leader Dariusz Jagiełło was unveiled in the port city of Gdańsk at a ceremony attended by President Bronislaw Komorowski, as well as Tatar representatives from across Poland and abroad. The monument is a symbol of the important role of Tatars in Polish history. The monument is the first of its kind to be erected in Europe. Tatars shed their blood in all national independence uprisings. Their blood seeped into the foundations of the reborn Polish Republic|President of Poland Bronisław Komorowski at the unveiling of the monument in Gdańsk.
Соңғы жылдары
Дәстүрлі татар қауымдарынан басқа, Польша 1960 жылдан бері шағын, иммигрант мұсылман қауымына да мекендейді. 1960-1970 жылдары Польша Таяу Шығыс және Солтүстік Африканың көптеген социалистік достық араб тілінде сөйлейтін мұсылман мемлекеттерінен келген иммигранттарды тартты. Олардың кейбіреулері Польшада қалуға шешім қабылдады. 1980 жылдардың соңында бұл қауым белсендірек және жақсы ұйымдастырылды. Олар Варшава, Белосток, Гданьск (татар қауымы салған), Вроцлав, Люблин және Познань қалаларында мешіттер мен намаз оқитын үйлер салды. Сондай-ақ, Бідгощ, Краков, Лодзь, Ольштын, Катовице және Ополе қалаларында да дұға оқитын бөлмелер бар. 1989 жылы Польшадағы коммунистік режим құлатылғаннан кейін Польшаға басқа мұсылман иммигранттар келді. Салыстырмалы түрде белгілі топтар – түріктер және бұрынғы Югославиядан келген этникалық славян мұсылмандары. Сондай-ақ, Бангладеш, Ауғанстан және басқа елдерден келген иммигранттардың кішігірім топтары, сондай-ақ Чечнядан келген босқындар қауымы да бар. Польшадағы шиит азшылығына шетелдік студенттер, мигранттар және елшілік қызметкерлері, негізінен Ирак, Иран, Бахрейн, Ливан сияқты елдерден, сонымен қатар ислам дініне өткендер кіреді. Қазіргі уақытта шииттердің өздеріне жеке мешіттері жоқ, бірақ олар апта сайын жұма намазына және маңызды ислам мерекелеріне жиналады. Польшада тұратын мұсылмандардың нақты саны белгісіз, себебі Орталық статистика басқармасы 2011 жылы өткізген соңғы жалпы ұлттық санақта дін туралы сұрақ қойылған жоқ.
Apart from the traditional Tatar communities, since the 1960’s Poland has also been home to a small, immigrant Muslim community. In the 1960’s and 1970’s Poland attracted a number of immigrants from many socialist friendly Arabic speaking Muslim states of the Middle East and North Africa. Some of them decided to stay in Poland. In the late 1980s this community became more active and better organized. They have built mosques and praying houses in Warsaw, Białystok, Gdańsk (built by the Tatar community), Wrocław, Lublin and Poznań. There are also praying rooms in Bydgoszcz, Kraków, Łódź, Olsztyn, Katowice and Opole. Since the overthrow of the Polish communist regime in 1989, other Muslim immigrants have come to Poland. Relatively prominent groups are Turks and fellow ethnic Slavic Muslims from the former Yugoslavia. There are also smaller groups of immigrants from Bangladesh, Afghanistan, and from other countries, as well as a refugee community coming from Chechnya. The Polish Shia minority includes foreign students, migrants, and embassy staff, mainly from countries such as Iraq, Iran, Bahrain, Lebanon, along with native converts to Islam. Currently, Shi'ites in the country do not have their own freestanding mosque, but they do meet for weekly Friday prayer and major Islamic holidays. The exact number of Muslims living in Poland remains unknown as the last all national census held by the Central Statistical Office in 2011 did not ask for religion.
Татар-салафи қарым-қатынастары
Польшада 600 жылдан бері өмір сүріп келе жатқан, исламға ерекше көзқарас танытатын Липка татарлары мен, негізінен шетелден келген және шетелдік қаржыландырумен қамтамасыз етілген, сондай-ақ жергілікті мұсылмандардан да шыққан, салафилік қозғалысты ұстанатын суннит мұсылмандар арасындағы қақтығыс жалғасуда. Бұл қақтығыс елдің суннит мұсылмандарын бөліп, бюрократиялық жағдайды ушықтырып, екі тарап та елдің суннит мұсылмандарын өкілдік ету құқығына таласады. "Жергілікті" суннит мұсылмандары (Липка татарлары) Muzułmański Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej (Польша Республикасындағы мұсылман діни одағы) ұйымын басқарады, ал "шеттен келген" суннит мұсылмандары Liga Muzułmańska w Rzeczypospolitej Polskiej (Польша Республикасындағы мұсылман лигасы) ұйымын басқарады. Соңғысы негізінен елде тұратын арабтар, бенгалдықтар, чечендер сияқты шетелдіктерге негізделген. Мұсылман лигасы – әлемдік Мұсылман бауырластығы ұйымының бір бөлігі болып табылады.
There's an ongoing conflict between Polish native Sunni Muslim Lipka Tatars, who have a unique approach towards Islam and have been living in Poland for 600 years, and an increasingly vocal group of mainly foreign born and foreign sponsored, but also native born convert, group of Sunni Muslims who adhere to the Salafi movement. The conflict divides country's Sunni Muslims and causes bureaucratic confusion, as both sides lay claim to representation of country's Sunni Muslims. The "native born" Sunni Muslims (Lipka Tatars), run Muzułmański Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej (Muslim Religious Union in the Polish Republic), and "foreign born" Sunni Muslims run Liga Muzułmańska w Rzeczypospolitej Polskiej (Muslim League in the Polish Republic). The latter is mainly based upon foreigners living in the country, such as Arabs, Bengalis, Chechens etc. Liga Muzułmańska is also a branch of a worldwide Muslim Brotherhood organization.
Исламфобия
Польшада мұсылмандар жалпы халықтың 0,1% -дан азын құраса да, исламға қарсы стереотиптер, сөздік, зорлық-зомбылық және физикалық шабуылдар кең таралған және көбінесе қоғамдық пікірде қолдау табады. Аз ғана мешіттерге вандализм мен шабуылдар туралы хабарлар келіп түседі, ал өзін жабатын әйелдер (әсіресе, дінге жаңа келгендер) өз мәдениеттеріне «сатқын» ретінде қарастырылады. 2013 жылдың 1 қаңтарынан бастап Польшадағы мұсылмандар мен еврейлердің екеуі де Еуропалық Одақтың ритуалдық союға тыйым салуына тап болды, себебі заң шығарушылар халал және кошер амалдарын 1997 жылғы Жануарларды қорғау заңына, атап айтқанда, жануарлардың құқықтарын қорғау заңнамасына қайшы деп тапты. 2014 жылдың желтоқсан айында Конституциялық Трибунал бұл тыйымды конституциялық емес деп шешті, өйткені ол Польша заңдары мен Конституциясымен кепілденген дін бостандығын бұзады. Екі түрлі сою әдісі де 2013 жылдың 1 қаңтарынан 2014 жылдың желтоқсанына дейін, шамамен екі жыл бойы заңсыз болды және осы амалдардың жануарларға қатыгездік жасауы мүмкін деген алаңдаушылық салдарынан әлі де даулы мәселе болып қалуда. 2016 жылдың мамыр айында, 2016 жылғы Жастар күніне аз қалғанда, Краков полициясы қаладағы шетелдіктерге, басымдықпен мұсылман қауымына, «террорист білесіз бе?» деп сұрақ қойды. Польша Омбудсменінің кеңсесі мұндай әрекеттерді ұятты және қабылдауға болмайтын деп мәлімдеді.
Despite the fact that Muslims in Poland constitute less than 0.1% of the total population, stereotypes, verbal, violent, and physical displays of anti Islam are widespread and, mostly, socially acceptable. Vandalism and attacks on the very few existing mosques are reported, and women (especially converts) who cover themselves are seen as "traitors" to their own culture. From January 1, 2013, Poland's Muslims and Jews were both affected by a European Union ban on ritual slaughter after lawmakers deemed halal and kosher practices incompatible with animal rights legislation, specifically the Animal Protection Law of 1997. In December 2014, the Constitutional Tribunal ruled the ban unconstitutional on the grounds that it violated freedom of religion guaranteed by the Polish laws and constitution. Both ways of slaughtering animals were illegal in the country between January 1, 2013 and December, 2014, almost two years, and still is a controversial topic because of the concern of animal cruelty by those practices. In May, 2016, shortly before the World Youth Day 2016, police in Kraków asked foreigners, mainly among the Muslim community, in the city if they “knew any terrorists". The Polish Ombudsman's office released statement that such actions are offensive and unacceptable.
Түсінігі
+ Польшадағы исламға деген көзқарас (2015 CBOS сауалнамасы) Мазмұны Қатысты келісемін Келісемін (Жалпы келісім) Келіспеймін (Жалпы келіспеу) Қатысты келіспеймін Пікір білдіру қиын Мұсылмандар өздерінен өзге дәстүрлер мен құндылықтарға төзбеушіл. 26% 38% (64%) 10% (12%) 2% 24% Батыс Еуропа елдерінде тұратын мұсылмандар, әдетте, сол ел халқының көпшілігіне тән әдет-ғұрыптар мен құндылықтарды қабылдамайды. 25% 38% (63%) 12% (14%) 2% 23% Ислам басқа діндерге қарағанда зорлық-зомбылықты көбірек қолдайды. 25% 32% (57%) 14% (19%) 5% 24% Мұсылмандар, әдетте, басқа діндердің жақтастарына қарсы зорлық-зомбылық қолдануға келіседі. 20% 31% (51%) 18% (24%) 6% 25% Мұсылмандардың көпшілігі ислами фундаменталистер жасаған террористік шабуылдарды айыптайды. 12% 38% (50%) 16% (21%) 5% 29% Кедейлік пен нашар білім исламның діни ережелеріне қарағанда фундаментализм мен терроризмге көбірек себеп болады. 19% 30% (49%) 21% (28%) 7% 23% Мұсылмандар өздерінің дінін сатиралық тұрғыда бейнелеуге ренжіді және наразылық білдіреді. 14% 30% (44%) 24% (35%) 11% 21% Мұсылмандардың көпшілігі басқа діндердің жақтастарына қарсы емес. 7% 32% (39%) 23% (31%) 8% 30%
+ Attitudes in Poland toward Islam (2015 CBOS poll) Statement Strongly agreed Agreed (Total agreed) Disagreed (Total disagreed) Strongly disagreed Hard to say Muslims are intolerant of customs and values other than their own. 26% 38% (64%) 10% (12%) 2% 24% Muslims living in Western European countries generally do not acquire customs and values that are characteristic for the majority of the population of that country. 25% 38% (63%) 12% (14%) 2% 23% Islam encourages violence more than other religions. 25% 32% (57%) 14% (19%) 5% 24% Muslims generally accept using violence against followers of different religions. 20% 31% (51%) 18% (24%) 6% 25% A majority of Muslims condemn terrorist attacks carried out by Muslim fundamentalists. 12% 38% (50%) 16% (21%) 5% 29% Poverty and poor education contribute more to fundamentalism and terrorism than the religious rules of Islam. 19% 30% (49%) 21% (28%) 7% 23% Muslims rightly feel offended and protest against the satirical presentation of their faith. 14% 30% (44%) 24% (35%) 11% 21% A majority of Muslims does not have a hostile attitude to followers of other religions. 7% 32% (39%) 23% (31%) 8% 30%