Кіріспе

Араб теңізіндегі тұрғыны жоқ пакистандық арал. Астола аралы, сондай-ақ Джезира Хафт Талар (جهزیره هفت تلار), Сатадип немесе "Жеті төбенің аралы" деп те аталады, Араб теңізіндегі Пакистанның шағын, тұрғыны жоқ аралы. Астола – Пакистанның ең үлкен теңіз аралдарының бірі, ұзындығы шамамен 6 километр, максималды ені 3 километр және ауданы шамамен 6 шаршы километр. Ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 75 метр биіктікте. Әкімшілік тұрғыдан арал Балучистан провинциясының Гвадар ауданының Пасни кіші ауданының құрамына кіреді. Пасниден моторлы қайықпен аралға баруға болады, саяхатқа шамамен 5 сағат уақыт кетеді. 2020 жылдың 4 тамызында Пәкістан Чурна және Астола аралдарын алғаш рет көрсеткен жаңа саяси картаны жариялады.

Теңіз қорғалатын аумағы

2017 жылдың маусым айында Пәкістан Астола аралын бірінші теңіз қорғалатын аймағы деп жариялады, бұл Биологиялық әртүрлілік жөніндегі конвенция және оның Айчи биологиялық әртүрлілік мақсаттары бойынша федералды үкіметтің халықаралық міндеттемелерін орындаудың бір бөлігі болды.

Тарих

Астола туралы ең алғашқы айтылым Арианның адмирал Неархос туралы еңбегінде кездеседі, оны Ұлы Александр 325 ж.б. Арабия теңізі мен Парсы шығанағының жағалауын зерттеу үшін жіберген. Неархостың флотындағы теңізшілер "Ариан Носала деп атаған, адам қоныстанбайтын арал туралы керемет әңгімелерден қорқып қалды". Арриан оны Кармина, Кармин деп те атаған.

География

Арал үлкен көлбеу платодан және жеті кішкентай төбеден тұрады (содан жергілікті атауы "Хафт Талар" немесе "Жеті төбе" болып қойылған), терең шатқалдар мен жарықтар бар, олардың ені бірнеше футқа жетеді. Аралда бірнеше табиғи үңгірлер мен шағын шығанақтар кездеседі. Аралдың оңтүстік беті біртіндеп төмендейді, ал солтүстік беті тік жартас сияқты, биік тік құлаумен ерекшеленеді.

Экология

Оқшаулану Астола аралында кездесетін бірнеше эндемикалық тіршілік түрлерін сақтауға мүмкіндік берді. Құрып бара жатқан жасыл теңіз тасбақасы (Chelonia mydas) және қазқайың теңіз тасбақасы (Eretmochelys imbracata) жартастың етегіндегі жағажайда ұялайды. Арал эндемикалық бауырымен жорғалаушылар, мысалы, Астола итті жыланы (Echis carinatus astolae) үшін де маңызды ареал болып табылады. Аралда көптеген көбелек құстар – құлқалар, қызылқұйрықтар, құтанды біліктер, шаяндар, құмқұстар және құмшықтар да көбейеді. Балықшылар эндемикалық кеміргіштерді бақылау үшін әкелген жабайы мысықтар қазір жануарлардың көбею орындарына үлкен қауіп төндіреді. Мысалы, саңқалы шаянның (Larus hemprichii) аралда үлкен көбею колониясы болған, бірақ енгізілген егеуқұйрықтардың салдарынан ол түр аралдан жойылды. Аралдағы өсімдік жамылғысы сирек, көбінесе бұталар мен ірі бұталардан тұрады. Аралда ағаштар өспейді. Аралдағы ең үлкен бұта – Prosopis juliflora, ол 1877 жылы Оңтүстік Америкадан Оңтүстік Азияға әкелінді. Аралда тұщы су көзі жоқ, сондықтан өсімдіктер тіршілік үшін жаңбыр мен топырақтағы ылғалға тәуелді. Астола аралында сондай-ақ коралл рифтері де кездеседі.

Адам жасаған ерекшеліктер

1982 жылы Пәкістан Үкіметі аралда кемелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін маяк орнатты, ол 1987 жылы күн энергиясымен жұмыс істейтін маякқа алмастырылды. Астола материктегі балықшылар үшін лобстер мен устрица аулауға арналған уақытша базаға айналды. Маусымнан тамызға дейін аралда адам тұрмайды, себебі балық аулау маусымы аяқталған, теңіздің күшті толқындары мен су тасқыны болады. Аралда мұсылман қасиеттісі Пир Хауажа Хизрге арналған шағын мешіт бар, оны балық аулау маусымында материктегі балықшылар пайдаланады. Аралда ежелгі индуист ғибадатханасының қиратылыстары сақталған. Бұл арал индуистер үшін Сатадип деп те белгілі болған. Арианның «Индика» еңбегінде Александрдың Үндістан жорығынан (б.з.д. 325 ж.) кейін батысқа жасаған сапары сипатталған. Адмирал Неархтың «Карнин» деп аталатын аралға тоқтағаны айтылады. Онда «ихтиофагои» (грек тілінде «балық жеушілер») тұрған және «тіпті қой етінің де дәмi балыққа ұқсас» болғаны туралы мәлімет бар. Парсы тіліндегі «махи хоран» (балық жеушілер) сөзі бүгінгі Макран аймағының атауына айналған. Кейбір ғалымдар Карнин атымен Астоланы байланыстырғанмен, жердің өте құрғақ болуын және тұщы судың жоқтығын ескермеген. Бұл жағдай адамдар мен мал өсіруге қолайсыздық тудырады. Көп болжам бойынша, Карнин – қазіргі Хор-Калмат деп аталатын ішкі теңіздегі аралдың есімі болған. Бұл соңғы пікір Неархтың жағалау бойымен саяхаттауын (ол оны Астоладан қашық ұстаған болар еді) растайды, бұл Александр армиясын жағалау жолымен қамтамасыз ету қажеттілігінен туындаған.