Кіріспе

Қалау графигі – лаканизмдегі түсінік құралы.

Тарих

Лакан санасыздың құрылымын және оның эмпирикалық және психикалық шындықпен байланысқан жерлерін көрсету үшін көптеген квази-математикалық схемалар ойлап тапты. Фрейдтің сананың "қос жазуды" (яғни, санасыз мотивтер мен саналы мотивтердің ешқашан бөлініспейтіндігін) қамтитыны туралы көзқарасын бейнелеу мақсатында ол топология саласынан алынған фигураларды қолданды.

График

Қалау графигі алғаш рет 1960 жылғы коллоквиумда ұсынылып, кейіннен "Ecrits" еңбегінде жарияланды. Ол Лаканның R схемасында бастапқыда дамыған идеяларға негізделген, онда адам санасының негізгі ұйымдастырушы құрылымдары адамдық шындықты құрайтын салалармен немесе "реттермен" схемалық түрде байланысты көрсетіледі: Иллюзиялық, Символикалық және Нақты. Қалау графигі – Лакан қалау векторы деп атаған жолды кесіп өтетін мәнді тізбектің "жазық" бейнесі. Ол екі бөлек нүктеде қиылысатын екі қисық сызық түрінде көрінеді. Әр сызықтың өзіндік символикалық мағынасы бар.

Графиктің элементтері

Белгілі тізбек тілдік белгіден (S) басталып, мәнге (S') немесе тілдік мағынаға қарай дамиды. Оны сөйлем түрінде беруге болады және оның ұзақтығы бар. Қалау векторы – бөлінген немесе қиыстырылған субъектінің ($) ниеті мен еркінің көрінісі. Белгілі тізбекке қарағанда, қалау векторы метафоралық тұрғыда білдіріледі және ұзақтығы жоқ. Лаканның $ символымен білдіретін субъектінің ерекше түсінігін ескеру қажет. Қиыстырылған субъект – балалық шақта басталатын жекелендіру процестерінің нәтижесінде туындаған ішкі қайшылықтардың көрінісі. Лаканның жекелендіру туралы түсінігінде нәресте анасымен симбиозды жоғалтуға осы жетіспеушіліктің символын жасау арқылы жауап беруі керек. Осы процесте сәбиді табиғи тілдің әрқашан бар құрылымдары шектейді. Символдық тұрғыдан "ана" бейнесінің шақырылуында белгілі бір жеңілдік бар, бірақ "ана" сөзі арқылы бейнеленген ананың нәрестеге қайта оралуы – мүлдем, өтелмейтін жоғалту. "Ана және әлем" енді Символикалық тәртіп пен тілдің талаптары арқылы белгілі бір реттелуге ие. Осыны ескере отырып, қалау графигіндегі екі жолдың қиылысуын кедергі мен шектеу ретінде түсінуге болады. Бастапқы нысанға деген қалау, белгілі тізбектің шектеулері арқылы ғана қанағаттандырылады. Қалау векторы метафоралық, әртүрлі нысандарды мүлдем жоғалған бастапқы нысанмен ауыстырады және уақыттың өтуіне немесе вектор қозғалатын нақты адамдық қатынасқа қарамастан тілге еніп кетеді. Соңында, қалау векторы мен белгілі тізбектің қиылысқан жерлерін Фрейдтің қос жазуының мысалы ретінде қарастыруға болады. Іс-әрекеттің немесе сөздің "аңғарулы және бейсаналы" мағынасы бірдей, және әрқайсысы екіншісін шектейді.