Кіріспе

Грамматикалық кейс, транзитивті етістіктің тікелей толықтығын қабылдау үшін қолданылады. Грамматикада зат есімнің аккузативті кейсі (қысқартылған) – транзитивті етістіктің тікелей толықтығын қабылдау үшін қолданылатын грамматикалық кейс. Ағылшын тілінде тек "мен", "сені", "оны", "бізді", "кімді" және "оларды" деген дұрыс есімдіктерде ғана айыптау кейпі кездеседі. Мысалы, "ол" есімдігі, сөйлемнің жайылмалы мүшесі ретінде, атау кейпінде ("Ол кітап жазды"); бірақ егер есімдік етістіктің толықтығы болса, онда ол айыптау кейпінде болады және "ол" "оны" болып өзгереді ("Фред оны сәлемдеді"). Құрама тікелей толықтықтар үшін, мысалы, "Фред оны және мені кешкі асқа шақырды". Акузативті кейс көптеген тілдерде (кейбір немесе барлық) шылаудың толықтықтары үшін қолданылады. Ол әдетте атау кейсімен (мысалы, латын тілінде) біріктіріледі. "Акузатив" деген ағылшын термині латын тіліндегі accusativus сөзінен шыққан, ал ол грек тіліндегі αἰτιατική сөзінің аудармасы. Бұл сөз "себептік" мағынасын да білдіруі мүмкін, бұл гректерден келген болуы мүмкін, бірақ римдік аударманың мағынасы сақталған және кейбір басқа заманауи тілдерде осы кейс үшін грамматикалық термин ретінде қолданылады, мысалы, орыс тілінде (винительный). Айыптау кейсі ертедегі үнді-еуропа тілдеріне тән және олардың кейбіреулерінде (албан, армян, латын, санскрит, грек, неміс, непал, поляк, румын, орыс, серб және украин тілдері), фин-угор тілдерінде (фин және венгр тілдері сияқты), барлық түркі тілдерінде, малаялам және тамил сияқты дравид тілдерінде және семит тілдерінде (араб тілі сияқты) әлі де бар. Балтық-фин тілдерінің кейбіреулерінде, мысалы, фин тілінде, толықтықтар үшін екі кейс бар: айыптау және бөліс. Морфосинтаксикалық сәйкестендіру тұрғысынан, екеуі де айыптау функциясын орындайды, бірақ айыптау толықтығы телик, ал бөліс толықтығы – емес. Қазіргі ағылшын тілінде зат есімдерде көбінесе кейс жоқ; алайда, есімдіктерде түсінікті кейс қолданылады, мысалы, олар, оны, оған және кімде, ол айыптау және датив функцияларын біріктіреді және ескі герман дативтік формаларынан шыққан (ағылшын тіліндегі кейс өзгерісін қараңыз).

Мысал

"Адам итті көреді" деген сөйлемде ит "көру" етістігінің тікелей толықтығы болып табылады. Грамматикалық жағдайларын көп бөлігін жоғалтқан ағылшын тілінде, "ит" деген анықталған артикль мен есімдік, субъект немесе объект ретінде сан жағынан үйлеспейтін бірдей зат есім түрінде қалады, бірақ оның іздері етістікте сақталған, ол сан жағынан өзгереді, мысалы, "көреді". "Ит" сөзін сөйлемнің жолдауы ретінде де дұрыс қолдануға болады: "Ит мысықты көреді". Жіктелетін тілдерде артикльдің немесе есімнің морфологиясы род бойынша келісімге түседі. Мысалы, неміс тілінде "ит" деген сөз "der Hund" болып келеді. Бұл сөйлемнің жолдауы үшін қолданылатын атау жағдайы. Егер бұл артикль/есімдік жұбы етістіктің толықтығы ретінде қолданылса, ол (көбінесе) айыптау жағдайына өтеді, бұл неміс тілінде артикльдің өзгеруін білдіреді – "Der Mann sieht den Hund" (Адам итті көреді). Неміс тілінде еркек родтағы есімдіктер анықталған артикльді айыптау жағдайында "der"-ден "den"-ге ауыстырады.

Ресей

Орыс тілінде аккузатив жай ғана іс-әрекеттің тікелей нысанын көрсету үшін емес, сонымен қатар қозғалыс бағытын немесе мақсатын білдіру үшін де қолданылады. Ол кейбір қосымшалармен де қолданылады. В және на қосымшалары қозғалыс мақсатын көрсететін жағдайларда аккузатив түріне өтеді. Еркек септігінде орыс тілі аккузативке қатысты жанды және жансыз зат есімдерін ажыратады; осы жағдайда тек жанды зат есімдері ғана өзгеріс белгісін алады. Ежелгі үнді-еуропа тілінің (PIE) аккузатив жайы орыс тілінде көбінесе жойылды, көптеген жағдайдалар бойынша атау септігімен немесе родовым септігімен біріктірілді. Тек жекеше түріндегі бірінші жіктегі зат есімдердің (а, я немесе ия әріптерімен аяқталады) ерекше аккузативтері бар (у, ю немесе ию).

Фин тілі

Дәстүрлі фин грамматикасында аккузатив – толық нысанның жағдайы, ал ішінара нысанның жағдайы – бөлінгіш жағдай. Айыптау жағдайы жеке есімдіктер мен кука/кен жеке сұрау есімдігінен басқа, атау немесе родовой жағдайға толыққандай ұқсас, бірақ олардың айыптау формасы т әрпімен аяқталады. Фин тілінің жаңа, іргелі грамматикасы – Iso suomen kielioppi – дәстүрлі жіктелуден бас тартып, айыптау жағдайын жеке есімдіктер мен кука/кенге ғана тән жағдай ретінде қарастырады. Жаңа грамматика басқа толық нысандарды атау немесе родовой жағдайында деп есептейді.

Жапон тілі

Жапон тілінде жағдайлар зат есімдерден кейін қосымшалар қою арқылы белгіленеді. Объекті жағдай (accusative case) を (жапон тілінің романдануы, [айтылуы]) белгісімен көрсетіледі.

Малайялам тілі

Малаялам тілінде жалық инфлексиясы /е/ жұрнағы арқылы жасалады. Мысалы: Раман /raman/ → Раман /ramane/. Бұл жерде сөздердің өзара әсерлесуі (санди) де маңызды рөл атқарады, ол зат есімнің соңғы әріпіне байланысты өзгереді. Мысалы: മരം /maram/ → മരത്തെ /maratte/, мұнда /е/ жұрнағы қосылғанда /m/ әрпі /tt/ әрпімен алмастырылады.