Кіріспе
Пакистандық медициналық зерттеуші, ғалым, меценат және Синд провинциясының губернаторы Хаким Мұхаммед Саид (9 қаңтар 1920 – 17 қазан 1998) – пакистандық медициналық зерттеуші, ғалым және меценат. 1993 жылдың 19 шілдесінен 1994 жылдың 23 қаңтарына дейін Синд провинциясының губернаторы қызметін атқарды. Саид Шығыс медицинасы саласындағы Пакистанның ең көрнекті зерттеушілерінің бірі болды. Ол 1948 жылы Батыс Пакистанға қоныс аударғанға дейін «Хамдард» қорын құрды. Келесі жылдары «Хамдард» қорының дәрілік өсімдіктерден жасалған өнімдері Пакистанның әр үйіне таныс болды. Хаким Мұхаммед Саид медицина, философия, ғылым, денсаулық сақтау, дін, табиғи медицина, әдебиет, әлеуметтік мәселелер және саяхаттар туралы 200-ге жуық кітап жазды және жинақтады. 1998 жылдың 17 қазанында Хаким Саид Карачидегі «Хамдард» зертханасында медициналық тәжірибеге қатысуға бара жатқанда белгісіз шабуылдаушылар тобының қолынан қаза тапты. Оның ата-бабалары Моғол императоры Шах Аламның тұсында Кашгардан (қазіргі Каши, Синьцзян, Қытай) Үндістанға келген. Олар алғашқыда Пешаварда шамамен он сегіз жыл тұрды, содан кейін Мултанға көшіп, ақырында Делиде қоныстанды. Оның ата-бабалары мен отбасы дәрілік өсімдіктермен айналысып, 1947 жылға дейін Үндістанда «Хамдард Уақф» зертханасын құрған, ол бүгінде әлемдегі ең ірі Унани дәрі-дәрмектерін өндірушілердің біріне айналды. Саид екі кеңінен танымал ұлттық форум құрды: «Хамдард Шура» (қоғамдық пікір көшбасшылары үшін) және «Наунехал Ассамблеясы» (балалар үшін). Ол білім беру және денсаулық сақтау саласындағы ондаған ұлттық және халықаралық ұйымдарда қызмет етті және мүшелік етті. Ол «Хамдард Медикус» және «Хамдард Исламикус» атты екі журналды жариялады. 1940 жылдан бері оның редакторлығымен шығарылып келген «Хамдард е Сехат» журналы да 1948 жылы Карачиде жарық көрді. Ол жас оқырмандарға арналған «Хамдард Наунехал» журналын шығарып, балаларға арналған сапалы кітаптар шығару үшін «Наунехал Адаб» атты жеке бөлім құрды. Саид – Шығыс медицинасының қолдаушысы болды және 1998 жылдың қазанында қайтыс болғанға дейін Пакистан, Еуропа, Африка және Таяу Шығыстан келген пациенттерді емдеді. Ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) баламалы медицинаны мойындауына көмектесті. Грек-араб медицинасы саласында елу жылдық тәжірибесінен кейін, 2002 жылы Пакистан үкіметі оған «Нишан-и Иমতিаз» орденін берді.
Hakeem Muhammad Saeed (; 9 January 1920 – 17 October 1998) was a Pakistani medical researcher, scholar, and philanthropist. He served as governor of Sindh Province from 19 July 1993 until 23 January 1994. Saeed was one of Pakistan's most prominent medical researchers in the field of Eastern medicine. He established the Hamdard Foundation in 1948, prior to his settlement in West Pakistan. In the next few years, the herbal medical products of the Hamdard Foundation became household names in Pakistan. Hakeem Muhammad Saeed authored and compiled about 200 books on medicine, philosophy, science, health, religion, natural medicine, literature, social issues, as well as travelogues. On 17 October 1998, Hakeem Saeed was assassinated by a group of unknown assailants while he was on his way to attend a medical experiment at the Hamdard Laboratories in Karachi. His ancestors came from Kashgar (now Kashi, Xinjiang, China) to the Indian subcontinent, in the reign of the Mughal emperor, Shah Alam. They first stayed at Peshawar for about eighteen years, then moved to Multan, before finally settling down in Delhi. His forefathers and family had been associated with the herbal medicine business and had established the Hamdard Waqf Laboratories in India before 1947, which today has emerged as one of the largest manufacturers of Unani medicines in the world. Saeed created two widely attended national forums: Hamdard Shura (for leaders of public opinion) and Naunehal Assembly (for children). He held offices and memberships in dozens of national and international organizations related to education and healthcare. He launched two journals, Hamdard Medicus and Hamdard Islamicus. Hamdard e Sehat, which was already being published under his editorship since 1940, also appeared from Karachi in 1948. He launched a magazine for young readers, Hamdard Naunehal and established a separate division, Naunehal Adab, for producing quality books for children. Saeed was an exponent of Eastern medicine who had treated patients from all over the world including Pakistan, Europe, Africa, and the Middle East by the time of his death in October 1998. He helped get alternative medicine recognized by the World Health Organization (WHO). After a fifty year career as a practitioner of Greco Arab medicine, he was posthumously awarded the Nishan e Imtiaz by the Government of Pakistan in 2002.
Жеке өмір
1945 жылы ол Делиде туысы Наймат Бегумға үйленді. Олардың Садия Рашид атты бір қызы болды. Ол Хаким Абдул Хамидтің кіші ағасы еді.
Өлім және тергеу
Саид 1998 жылғы 17 қазанда Карачи қаласының Арам Баг ауданында қанымен өлтірілді. Оның өлтірушілерін сол кездегі Карачи қаласының бас полиция қызметкері Фарук Амин Құреши ұстады. Құреши жоғары бағаланды және бүгінгі күнге дейін Пәкістанның ең танымал полиция офицерлерінің бірі болып саналады. Бірнеше адам тұтқындалып, кейіннен терроризмге қарсы сот тарапынан өлім жазасына кесілді. 2001 жылы Пәкістан Жоғарғы Сотының терроризмге қарсы апелляциялық алқасы Саидты өлтіруде айыпталған тоғыз адамды ақтап шығарды. Бұл үкімге сол кездегі провинциялық үкімет шағымданып, наразылық білдірді. Мұтахида Қауми Қозғалысы (МҚМ) мүшелері Мұхаммед Амирулла, Мұхаммед Шакир, Шәкер Лангра және Әбу Имран Паша сотпен ақталғандардың арасында болды. 2014 жылғы 26 сәуірде Жоғарғы Сот Хаким Саидты өлтіру ісі бойынша МҚМ мүшелерін ақтау туралы Синд Жоғарғы Сотының (СЖС) шешімін қолдады.