Кіріспе

Қадиан (;) – Ирандағы ауыл. Қадиан сондай-ақ, Үндістанның Пенджаб штатындағы Гурдаспур ауданындағы қала және муниципалдық кеңес, Амритсардың солтүстік-шығысында, Батала қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. Қадиан – исламдағы Ахмадия қозғалысын негіздеген Мирза Ғұлам Ахматтың туған жері. 1947 жылғы Үндістанның бөлінуіне дейін ол Ахмадия қозғалысының бас штабы болып келді.

Тарих

Қадианды 1530 жылы ислам дініне берілген және аймақтағы алғашқы қази болған Мирза Хади Байғ құрды. Мирза Хади Байғ Моғол империясының патшалық әулеті Мирзаның ұрпағы. Ол Самарқандтан көшіп келіп, Пунджабқа қоныстанды, онда император Бабур оған 80 ауылдан тұратын кең жер берді. Діни нанымының арқасында ол 80 ауылдың орталығын Ислам Пур-Қази деп атап, сол жерден билік жүргізді. Уақыт өте келе қаланың атауы Қази Маджи, содан кейін Қади болып өзгерді, ал ақырында 'Қадиан' деп белгілі болды. Кейін Қадиан және айналасындағы аймақтар Джасса Сингх Рамгархия басшылығымен Рамгархия сикхтерінің билігіне көшті, олар биліктегі қазилерге екі ауыл ұсынды, бірақ олар бас тартты. 1834 жылы Махараджа Ранжит Сингх билігінде Кашмир, Махади, Кулу аңғары, Пешавар және Хазарадағы әскери қолдау үшін Қадиан мен оған іргелес бес ауыл Мирза Ғұлам Ахмадтың әкесі Мирза Ғұлам Муртазаға берілді.

Ахмадия қозғалысының орталығы ретінде

Қадиан 1889 жылы Мырза Ғұлам Ахмад Ахмадия мұсылман қауымын құрғанда, діни білім орталығы ретінде танымал болды. 1891 жылы қауымның жыл сайынғы жиындары осы қалада өткізіле бастады. 1947 жылы Үндістанның бөлінуіне дейін Қадиан Ахмадия халифалығының әкімшілік орталығы және астанасы болды, содан кейін қауымның көп бөлігі Пәкістанға көшіп кетті. Бөлінуден кейін қауымның екінші халифасы Мырза Башир әд-Дин Махмуд Ахмад, Ахмадилердің Қадианнан жаңадан құрылған мемлекетке қауіпсіз көшіп өтуін қадағалады. Ол 313 адамға, соның ішінде екі ұлына Қадианда қалып, Ахмадилер үшін қасиетті орындарды қорғауды тапсырды, оларды "дарвешхан-ы Қадиян" (Қадиан дервиштері) деп атады, және штаб-пәтерді Пәкістанның Рабва қаласына көшірді.

География

Қадиан теңіз деңгейінен орташа есеппен 250 метр (820 фут) биіктікте орналасқан.

Демография

Қадианның халқы 23 632 адамды құрайды. Халықтың 54% ер адамдарды, ал 46% әйел адамдарды құрайды. Қадиандағы сауаттылық деңгейі 75%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (74,04%) сәл жоғары: ерлердің сауаттылығы 78%, әйелдердің сауаттылығы 70%. Халықтың 10% 6 жасқа дейінгі балалар.

Тілдер

Қадиан тұрғындарының басым бөлігі пәнджәби тілінде сөйлейді. Халықтың айтарлықтай аз бөлігі, шамамен 1/10-ы урду тілінде де сөйлейді. Мохалла Ахмадия сияқты жерлерде урду тіліндегі жарнамалар мен таңбалар көптеп кездеседі.

Саясат

Қала Қадиан сайлау округінің құрамына кіреді.