Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корсикалық әскери жетекші
Corsican military leader
Сампиеро Корсо (туған аты Сампиеро да Бастелика; 1498 – 17 қаңтар 1567) – корсикалық әскер, Франция маршалы Альфонс д’Орнаноның әкесі.
Sampiero Corso (, born Sampiero da Bastelica; 1498 – 17 January 1567) was a Corsican soldier, father of the Marshal of France Alphonse d'Ornano.
Ерте мансап
Бастеликада қарапайым адам ретінде дүниеге келген (анасы төменгі рулықтан болғанымен), 14 жасында кондотьеро әскеріне жалданып, Джованни де Медичиге, содан кейін Папа Климент VII-ге, ал 1530 жылы Ипполито де Медичиге қызмет етті. 1535 жылдан бастап Сэмпиероның мансабы француз Валуа әулетімен байланысты болды. Ол Италия соғыстарында Франциск I патшаның жанында, Шевалье де Баярмен бірге сәтті шайқасты; 1547 жылы ол жалдамалы корсикалық әскерлердің полковнигі шеніне ие болды және, қалыпты жағдай бойынша, туған жерін көрсететін лақап атымен белгілі болды. Оның абыройы оған зор байлық әкелді, содан кейін ақсүйек әйел Ваннина д'Орнаноға үйленді (ол 49 жаста, ал ол 15 жаста).
Born in Bastelica as a common man (although his mother was of the lower nobility), he became a condottiero mercenary at age 14, serving Giovanni de' Medici, then Pope Clement VII, and, in 1530, Ippolito de' Medici. As of 1535, Sampiero's career was tied to the French House of Valois. He fought successfully for King Francis I, alongside the Chevalier de Bayard, in the Italian Wars; in 1547, he acquired the rank of colonel of the mercenary Corsican troops, and, in accordance with usage, became known by his moniker (indicative of his place of origin). The renown ensured his large fortune, and he married the noblewoman Vannina d'Ornano (he was 49, she was just 15).
Бірінші Корсика экспедициясы
Сампиероның тәжірибесі Франция стратегиялық тұрғыда маңызды Корсиканы басып алып, Габсбург Испаниясынан басымдыққа ие болуға тырысқанда (сондай-ақ, Испанияның одақтасы және аралдың үстемдігін жүзеге асырған Генуя Республикасына шабуыл жасағанда) ерекше маңызды болды. Генрих II Сампиероны аймақтағы әскери экспедицияның жетекшісі етіп тағайындады. Француздар мен Осман империясының қолдауымен ол 1553 жылы Корсика жағалауына қонды және генуэздерге қарсы көтеріліс ұйымдастырып, Андреа Дориа әскерлерін бірнеше рет жеңді. Бірақ француздардың назары жаңадан таққа отырған Англия патшайымы Мэри Тюдор мен император Карл V арасындағы байланыстарға ауысты. Сампиеро 1555 жылы қайта шақырылды, ал келесі жылы Франция мен Генуя арасында бес жылдық тыныштық шарты Vaucelles қаласында қол қойылды. Генуя Кальви мен Бастияны қайта басып алды, бірақ аралдың қалған бөлігі Джордано Орсинидің (Орсини әулетінің мүшесі, Джордан де Урсин) басқаруымен француз билігінде қалды. Габсбургтар мен Валуа соғысының (1557) Сент-Квентин шайқасында француздардың жеңіліске ұшырауынан және Като-Камбрезис (1559) бейбіт шартынан кейін Корсика Генуяға қайтарылды. Француз тарапы аралды өздерінің бақылауында ұстап қалуға тырысқанмен, Кале, Метц, Туль және Верден қалаларын иелену үшін одан бас тарды.
Sampiero's expertise became most important as France tried to gain the advantage over Habsburg Spain by occupying the strategically located Corsica (also striking the Republic of Genoa, Spain's ally and overlord of the island). Henry II appointed Sampiero leader of a military expedition in the area. With French and Ottoman support, he landed on the shores of Corsica in 1553, and managed to summon a revolt against the Genoese, defeating the troops of Andrea Doria on several occasions. However, the French became preoccupied by the ties established between the new English Queen Mary Tudor and Emperor Charles V. Sampiero was recalled in 1555, and a five year armistice was signed the next year between France and Genoa, in Vaucelles. Genoa reoccupied Calvi and Bastia, but the rest of the island remained French under the rule of Giordano Orsini (Jourdan des Ursins, a member of the Orsini family). After the French defeat in the battle of St. Quentin of the Habsburg Valois War (1557), and with the Peace of Cateau Cambrésis (1559), Corsica was relinquished to Genoa. Although the French negotiators had attempted to keep hold of the island, it was returned to ensure possession of Calais, Metz, Toul, and Verdun.
Кейінгі өмірі
Сампиеро Корсо 1560 жылы Экс-ан-Прованс губернаторы болды, содан кейін Портаға француз елшісі болып тағайындалды. Стамбулда ол әйелі мен балаларын Марсельдегі үйінде қалдырды; жас әйелді олардың балаларының тәрбиешісі, генуэздік тыңшы Микеланджело Омброне азғындыққа түсірді және Генуяға аттанбас бұрын Сампиероның мүлкін сатты. Сампиероға ескертіліп, кеме тоқтатылды. Ол әйеліне сол жерде-ақ сот өкімі шығарып, кінәлі деп таныды және тағдырына дайындалу үшін үш күн берді. Аталмыш әйел өлім жазасын орындау күні Сампиеродан өзін дарға асу арқылы өлтіруін сұрады. Қазіргі заманғы аңыз бойынша, бұл оқиға Уильям Шекспирдің «Отелло» пьесасына шабыт берген. Екатерина де Медичидің қолдауымен Сампиеро 1564 жылы Корсикаға оралды, корсикалықтар мен Гаскон жалдамалы әскерлерінен тұратын топқа жетекшілік етті. Бастапқыда бірнеше шайқаста жеңіске жеткенімен, ол көп ұзамай француздық қолдаусыз қалды, сондай-ақ халықтың салқындығымен және корсикалық ақсүйектердің күдігімен бетпе-бет келді (басқыншы әулеттер Генуяға қашты). Орнано әулеті оның басына 2000 дукат, ал Генуя 4000 дукат сыйақы ұсынды. Ол қарсыласы корсикалық жалдамалы әскерлердің шабуылына ұшырап, басы кесілді. Оның басы Аякчо қаласында көрсетілді.
Sampiero Corso became governor of Aix en Provence in 1560, then was appointed French envoy to the Porte. While in Istanbul, he left his wife and children in the mansion he owned in Marseille; the young woman was corrupted by a Genoese spy who had become tutor of their children, Michelangelo Ombrone, and sold off Sampiero's assets before embarking for Genoa. Sampiero was warned, and had the vessel intercepted. He judged his wife on the spot, found her guilty and gave her three days to prepare for her fate. On the day of her execution, she asked to be strangled by Sampiero rather than fall victim to an executioner. A modern legend holds this to have been partial inspiration for William Shakespeare's Othello. Backed by Catherine de' Medici, Sampiero returned to Corsica in 1564, leading a group of Corsicans and Gascon mercenaries. Although initially victorious in several skirmishes, he was soon left without French support, as well as faced with the indifference of the population and the suspicion of the Corsican nobility (dominant families fled to Genoa). The Ornano family placed 2,000 ducats on his head, while Genoa offered 4,000. He was ambushed and decapitated by rival Corsican mercenaries a group which included three of his wife's cousins. His head was exposed in Ajaccio.
Мәдениетте
Корсикалық кондотьер – Марсельде туған, корсикалық тегі бар Генри Томасидің "Сампиеро Корсо" операсының басты кейіпкері.
The Corsican condottiero is the main character in the opera Sampiero Corso by Marseilles born Henri Tomasi, who was of Corsican descent.