Кіріспе

18 ғасырдың ортасында қолданылған албан тілінің әліпбиі

Елбасан әліпбиі – 18 ғасырдың ортасында албан тілі үшін жасалған әліпбилік жазу. Ол «Аноними и Елбасанит» («Эльбасанның анонимі») деп те белгілі. Елбасан – жеті әліпбидің ең ескісі. !Латын әліпбиі! Айтылуы:
|
|𐔀
|a
|
|
|𐔁
|b
|
|
|𐔂
|c
|
|
|𐔃
|ç, xh
|
|
|𐔄
|d
|
|
|𐔅
|nd
|
|
|𐔆
|dh
|
|
|𐔇
|e
| Албан тілі маманы және аудармашы Иняц Зампути (1910–1998) қолжазбаны көшіріп, содан кейін Елбасан Евангелиясы алғаш рет стандартты албан тілінде жарияланды. Домидің болжамын кейін Роберт Элси де қолдады. Мұқабаның сырт жағында «Папа Тотаси» (әке Тотаси) деп жазылған, сондықтан кейде осы әліпби оған жатқызылады. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, кем дегенде әліпбидің, тіпті мәтіннің өзінің де авторы Дуррес қаласынан шыққан Космас (1643–1702) болуы мүмкін.

Тарихи талдау

Роберт Элси автордың шетелдік ықпалдан қашып тырысуын атап көрсетеді. Албан тілінде латын, грек және араб әріптері қолданылып келген, сондай-ақ кириллица мен глаголица да қолдануға болатын. Бірақ автор албан тіліне ғана тән, жаңа әріптер жасауды жөн көрді, бұл Элси атаған "албан зиялыларының" өздеріне тән жазу жүйесіне деген құштарлығын көрсетеді. Ал Доми 1767 жылға дейін Охрид архиепископтығының билігінде болғандықтан, Ескі шіркеу славян тілінің күшті әсерін байқайды.

Юникод

Эльбасан (U+10500–U+1052F) 2014 жылдың маусым айында Юникод стандартына 7.0 нұсқасымен бірге қосылды.