Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грекиядағы археологиялық орын
Archaeological site in Greece
Ликосура (Λυκόσουρα) – Паузанийдің айтуынша, әлемдегі ең көне қала, бірақ б.з.д. IV ғасырға дейін оның бар екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Оның қазіргі маңызы негізінен Деспоина құдайына арналған киелі орынмен байланысты, онда Паузаний (мүмкін, қате айтқан) Мессендік Дамофон жасаған деген орасан зор мүсін тобы болған. Бұл топқа Деспоина мен Деметрдің таққа отырған акролиттік техникада жасалған мүсіндері, олардың екі жағында Артемида мен Титан Анитостың мүсіндері кіреді – барлығы Пентелик мраморынан жасалған. Ғибадатхананың және мүсін тобының қай уақытта салынғаны туралы пікір таластар тудырған. Орыннан стоя, құрбандық алаптары және басқа да құрылыстардың қалдықтары табылған. Ликосурадағы Деспоинаның киелі орны Мегалополис қаласынан 9 км батыс-солтүстік-батысқа, Ликайон тауынан 6,9 км оңтүстік-шығысқа және Афинадан 160 км оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Археологиялық орында шағын тұрмыстық заттар мен культ тобының бір бөлігін көрсететін шағын мұражай бар, ал Деспоина мен Деметрдің культ мүсіндерінің қалдықтары Афинаның Ұлттық археологиялық мұражайында сақталады.
Lycosura (Λυκόσουρα) was a city in the ancient Parrhasia region of south Arcadia said by Pausanias to be the oldest city in the world, although there is no evidence for its existence before the fourth century BCE. Its current significance is chiefly associated with the sanctuary of the goddess Despoina, which contained a colossal sculptural group that Pausanias (perhaps inaccurately) wrote was made by Damophon of Messene. This group comprises acrolithic technique statues of Despoina and Demeter seated on a throne, with statues of Artemis and the Titan Anytos standing on either side of them – all in Pentelic marble. The dates of both the temple and the sculptural group have occasioned some dispute. Remains of a stoa, altars, and other structures have been found at the site as well. The Sanctuary of Despoina at Lycosoura is located 9 km WSW of Megalopolis, 6.9 km SSE of Mount Lykaion, and 160 km SW of Athens. There is a small museum at the archaeological site housing small finds as well as part of the cult group, while the remains of the cult statues of Despoina and Demeter are displayed at the National Archaeological Museum of Athens.
Мифология және тарих
Аркадиялықтар Деспоина (Δέσποινα: Қожайын) атауымен құрметтейтін хтондық қадірлі құдай, бастапқыда Зевс пен Деметраның қызы емес, Посейдон Гиппиос пен Деметраның қызы деп есептелген. Оның нағыз атын Ликозурадағы құпияларына қатысқандардан басқа ешкімге айтуға рұхсат етілмеген, сондықтан бұл ат белгісіз. Біздің заманымыздың екінші ғасырында грек саяхатшы-жазушысы Паузания жеке бақылауларына, қолжетімді мәтіндерге және жергілікті тұрғындармен кеңесулерге сүйене отырып, ежелгі қала мен оның қасиетті орны туралы жалғыз сақталған мәліметті жазды. Ол Ликозураның Пелагтың ұлы Ликаон құрғанын және оның әлемдегі ең көне қала екенін айтқан. Ол Аркастың немересі Клетордың (осыдан Аркадия топонимі пайда болған) Ликозурада тұрғанын атап көрсетеді. Б.з.д. 368 немесе 367 жылы аймақтағы көптеген қалалар ықпал ету немесе күш көрсету арқылы Мегалополис қаласына біріктірілген кезде Ликозура, Трапез, Ликея және Триколони тұрғындары көшуден бас тартты. Трапез тұрғындары аркадиялықтар тарапынан қырғынға ұшырады немесе жер аударылды, бірақ Ликозура тұрғындары Деспоинаның қасиетті орнына паналағандықтан, оларға құрмет көрсетілді және аман қалды. Осылайша, аймақтың көптеген қалалары Мегалополис пайдасына тасталып, олардың қасиетті орындары қолданыстан шықты. Паузания Деспоинаның қасиетті орны Мегалополистен 40 стадия (7,4 км) қашықтықта екенін, ал қала осы қасиетті орынға саяси бақылау жүргізгенін мәлімдейді. Біздің заманымыздың екінші ғасырында храмда император Адрианның мүсіні орнатылды. Үшінші ғасырдың басындағы Северан дәуіріндегі Мегалополис монеталарында құдайдың мүсілдер тобы бейнеленген сияқты. Аркадиялықтар үшін маңыздылығына және Жерорта теңізі әлемінен келген кейбір ескертулерге қарамастан, Деспоина культі Ликозурадағы осы бір қасиетті орынмен байланысты болған көрінеді.
The chthonic goddess worshiped by the Arcadians under the title, Despoina (Δέσποινα: the Mistress)(later conflated with Kore) who originally was considered to be the daughter of Poseidon Hippios and Demeter, rather than of Zeus and Demeter as was Kore. Her real name could not be revealed to anyone except those initiated to her mysteries at Lycosura, consequently, this name is unknown. In the second century CE, the Greek periegetic writer Pausanias, relying on personal observations, available texts, and consultation with local persons, wrote the only extant account of the ancient city and its sanctuary. He relates that Lycosura was founded by Lycaon the son of Pelasgus, and asserted that it was the oldest city in the world. He notes that Cleitor, the grandson of Arcas (hence the toponym Arcadia), dwelled in Lycosura. In 368 or 367 BCE, when many cities in the region were unified into the city of Megalopolis through persuasion or force, the citizens of Lycosura, Trapezus, Lycaea, and Tricoloni refused to relocate. The citizens of Trapezus were massacred or driven into exile by the Arcadians, but the citizens of Lycosura were spared due to reverence for the Sanctuary of Despoina, where they had sought asylum. Thus, many of the cities of the region were abandoned in favor of Megalopolis and their sanctuaries fell out of use. Pausanias states that the Sanctuary of Despoina was 40 stades (7.4 km) from Megalopolis, which exercised political control over the sanctuary. In the second century CE a statue of the emperor Hadrian was dedicated in the temple. Coins from Megalopolis of the Severan period in the early third century appear to depict the cult statue group. Despite its significance to the Arcadians and occasional notice from the wider Mediterranean world, the cult of Despoina appears to have remained tied to this one sanctuary at Lycosura.
Сайттың жалпы көрінісі
Ликозураның орны Платинистон өзенінің оңтүстігіндегі орманды, таулы аймақта 632 метрлік төбеде жатыр. Деспоинаның қасиетті орны қала тұрған төбенің солтүстік-шығыс беткейіндегі еңісте орналасқан. Ғибадатхана және культтік мүсіндер тобының маңызды қалдықтары 1889 жылы Грек археологиялық қызметімен, қабатты қазбалау техникасы пайда болмас бұрын табылды. Сондықтан, табылған заттар мен құрылымдардың мерзімін анықтау қиын, бірақ кейінгі қазбалар мен зерттеулер жағдайды түсіндіруге тырысты. Қаланың орны көбінесе қазбаланбаған, бірақ Деспоинаның қасиетті орны толыққанды ашылды және ғибадатхана, стоа, театр тәрізді отыру орындары, үш құрбандық алаңы және әдетте Мегарон деп аталатын түсініксіз құрылымнан тұрады. Паузанияс сондай-ақ қасиетті орнының шығыс жағындағы кіреберісте Артемида Гегемона (Артемида Басшы) ғибадатханасын сипаттады; бүгінгі күнге дейін бұл құрылым және автор айтқан көптеген нысандар археологиялық тұрғыдан анықталған жоқ. Қасиетті аймақтың шекарасы – темен қабырғасының іздері солтүстік және шығыс жақтарында табылды; демек, қасиетті аймақтың оңтүстік және батыс шектері белгісіз.
The site of Lycosura occupies a hill of 632 m in the wooded, mountainous region south of the river Plataniston. The Sanctuary of Despoina is sited in a declivity on the north eastern face of the hill occupied by the city. The temple and considerable remains of the cult statuary group were discovered in 1889 CE by the Greek Archaeological Service, well before the advent of stratographic excavation techniques. Dating of the finds and structures thus remains problematic, although later excavations and studies have attempted to clarify the situation. While the site of the city remains largely unexcavated, the sanctuary of Despoina has been uncovered thoroughly and consists of a temple, a stoa, an area of theater like seats, three altars, and an enigmatic structure conventionally called the Megaron. Pausanias also describes a temple of Artemis Hegemone (Artemis the Leader) at the entrance to the sanctuary on its eastern side; to date, this structure and a number of others mentioned by the author have not been identified archaeologically. Traces of the temenos wall (boundary of the sacred area) have been detected on the north and the east sides of the sanctuary; thus, the southern and western limits of the sacred area are unknown.
Мегарон және одан тыс
Паузаний атындағы Мегарон (Үлкен зал) деп аталатын құрылым нашар сақталған, бірақ оның негізгі жоспары анық, ені 9,5 метр, тереңдігі 12 метр. Уильям Динсмурдың пікірінше, бұл құрылысты екі жағынан баспалдақтармен және үстінде шағын стоясы бар монументалды құрбандық алаты ретінде қайта жасауға болады – бұл Пергамонның Зевс алтарымен салыстыруға лайық. Мегарон аумағында қой немесе сиыр басы бейнеленген жүзден астам терракота мүсіндері табылды, бұл өте қызығушылық тудырады. Олардың көп бөлігі әйелдер бейнесінде және Деспоинаның алып басының жамылғысындағы әшекей фигураларына ұқсас. Бұл киелі орынмен Арес алтары, Афродитаның екі мүсіні (біреуі мәрмәр, екіншісі ағаш – ксанон, және бұрынғысы), Аполлон мен Афинаның ағаш мүсіндері (ксанондар) және Афинаның қасиетті орны байланысты болған. Бұл нысандардың орналасқан жері әлі нақты анықталған жоқ.
The structure termed the Megaron (Great Hall), after Pausanias, is poorly preserved, but secure in its essential plan, measuring 9.5 m in width by 12 m in depth. In the view of William Dinsmoor, this structure can be reconstructed as a monumental altar with stairways flanking both sides and having a small stoa at its top – comparable to the Great Altar of Zeus at Pergamon. Of great interest are the more than one hundred and forty terra cotta figurines having the heads of sheep or cows that were found in the area of the Megaron. The great majority of these are women and closely resemble the decorative figures carved into the veil of the colossal head of Despoina. Associated with this shrine were an altar of Ares, two statues of Aphrodite (one marble one wooden – a xoanon – and older), wooden images (xoana) of Apollo and Athena, and a sanctuary of Athena. These features have not been securely located.
Қасиетті орыннан тыс жердегі археологиялық қалдықтар
Деспоинаның қасиетті орны кеңінен қазба жұмыстарынан өткенімен, Ликосура қаласының аумағы мен оның айналасына онша назар аударылмады. Қасиетті орнынан тыс, және ғибадатханадан алпыс метр оңтүстік-батысқа қарай, оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа созылатын қырдың қарсы бетінде, акрополь төбесіне дейін дейін, эллиндік және римдік кезеңдерге жататын бірнеше құрылыстар табылды, олар су жүйесімен байланысты қызметтер атқарған болуы мүмкін, мысалы, нимфеум (фонтан үйі) және римдік термалар (мойнақтар) кешені. Қала қабырғасының қалдықтарының да іздері анықталды.
Although the sanctuary of Despoina has been excavated to a large extent, the urban area of Lycosura and its periphery have received much less attention. Outside of the sanctuary and sixty meters southwest of the temple, on the opposite side of the ridge running southeast to northwest, up to the hill of the acropolis, a number of structures of Hellenistic and Roman date have been uncovered that may have hydraulic functions, perhaps a nymphaeum (fountain house) and a complex of Roman thermae (baths). Some remains of the city wall have also been traced.