Кіріспе

Docodonta – жойылған мезозойлық сүтқоректілердің (нағыз тәждік топқа жақын дамыған цинодонттар) тобы. Олар өз заманында ең көп кездесетін сүтқоректілердің бірі болды және Орта юрадан бастап Лоразия құрлығындағы (қазіргі Солтүстік Америка, Еуропа және Азия) ерте кредаға дейін тіршілік етті. Оларды басқа ертедегі сүтқоректілерден салыстырмалы түрде күрделі моляр тістері ерекшелендіреді. Докодонт тістері "псевдотрибосфеникалық" деп сипатталады: жоғарғы молярдың ішкі жағындағы тізімшесі, төменгі молярдың алдыңғы жағындағы ойыққа қашап, ыдыс пен илемдей жұмыс істейді. Бұл трибосфендік тістердің дамуымен қатар жүрген эволюциялық процестің мысалы. Докодонт тістерінің олардың қарапайым ата-бабаларынан қалай пайда болғаны әлі де күмәнді. Олардың ең жақын туыстары болуы мүмкін – триас кезеңінің "симметродонттары", атап айтқанда, Вутерсия, Делсатия және Тикитериум. Ғылыми зерттеулердің көп бөлігінде докодонттардың қазба қалдықтары оқшауланған тістер мен жақ сүйектері түрінде кездесетін. Жақсы сақталған қалдықтары бойынша алғашқы докодонт – Португалиядағы Гимарота жерінен табылған Халданодонт. Соңғы кезде Қытайдың Тяожишань формациясында өте жақсы сақталған қаңқалар табылды. Қытай докодонттарының арасында сусарға және батпаққа ұқсас түрлер бар.

Бас сүйектің соңы

Шаштың ең көне нақты қазбалық дәлелі жақсы сақталған Касторокауданың үлгісінде табылды, бірақ шаш синапсидтерде одан да ертерек пайда болған болуы мүмкін. Құйрықтың негізіндегі омыртқалар көбінесе кеңейтілген көлденең өскіндерге (қабырға тіректері) ие, бұл күшті құйрық бұлшық еттерін қолдайды.

Тіс

Басқа сүтқоректілер сияқты, докодонт тістері ілгектің сияқты кесу тістерінен, қылыш тәрізді кәсіптік тістерден және көптеген бір-бірімен байланысқан премолярлар мен молярлардан тұрады. Көптеген сүтқоректілердің молярлары салыстырмалы түрде қарапайым, негізінен тамақты тіліп және кесуге арналған. Докодонттардың болса, ұсақтау беттері бар арнайы молярлары дамыған. Әрбір молярдың пішіні конус тәрізді түйреулердің ерекше үлгісімен анықталады, онда әр түйреудің ортасын көршілес түйреулерге жалғайтын өткір, ойыс қырлар болады. Докодонт және шуотерид тістері соншалықты ұқсас, кейбір туыстар, атап айтқанда Итатодон және Паритатодон, екі топтың кез келгенінің мүшелері деп есептелген.