Кіріспе
1981 жылы түсірілген, J. Lee Thompson режиссерлік еткен қорқыныш фильм «Туған күнің құтты болсын» – 1981 жылы түсірілген, режиссері J. Lee Thompson, басты рөлдерде Мелисса Сью Андерсон және Гленн Форд. Фильмнің сюжеті танымал мектеп түлектерінің туған күні қарсаңында болған алты қатыгез қылмысқа байланысты. Бұл фильм АҚШ және Канаданың бірлескен өндірісі болып табылады. Түсірілім Монреаль және Нью-Йорк штатында жүргізілді. «Туған күнің құтты болсын» фильмін Columbia Pictures компаниясы көрсетілімге шығарды, ол Солтүстік Америкада 1981 жылдың 15 мамырында кинотеатрларда көрсетілді. Фильм сыншылардан көбінесе ара-жібір пікірлер алды.
Happy Birthday to Me is a 1981 slasher film directed by J. Lee Thompson and starring Melissa Sue Anderson and Glenn Ford. Its plot revolves around six brutal murders occurring around a popular high school senior's birthday. A co production between the United States and Canada, the film was shot in Montreal and upstate New York. Happy Birthday to Me was distributed by Columbia Pictures, and released theatrically in North America on May 15, 1981. The film received mostly mixed reviews from critics.
Сюжет
Вирджиния "Джинни" Уэйнрайт - Крауфорд академиясының әдемі және танымал мектеп оқушысы, мектептің "Үшінші" мүшесі, ең мәртебелі және танымал студенттердің элиталық тобы. Әр түні топ жергілікті барада, "Сайлент Вудэн" мейрамханасында жиналады. Бір күні түнде тавернаға бара жатқанда Бернадетт О'Хараны көлігінде көрінбейтін адам шабуылдайды. Ол өлтірушіге көмектесу үшін жүгіріп барар алдында оны аңдып қалу үшін күресіп, өлі болып ойнайды. Ол таныс бір бейтаныс адамға жүгіріп барып, көмек сұрайды, бірақ ол адам оның мойнын тік бөренемен шағады. Барлығы ондыққа Бернадет пабқа бармай қалғанда алаңдайды. Кетіп бара жатқанда, топ жақын маңдағы көпірдің көтеріліп жатқанын көріп, құс ойынын ойнауға шешім қабылдайды. Джинниді Энн Томмерсон көлікке итеріп кіреді, ал топтың әрқайсысы көпірдің көтерілген жерінен өтуге тырысады; Джиннидің көлігі көпірден едәуір тазаланып, екінші жағына тап болған кезде құлады. Джинни үйіне қаша жөнеледі, сосын көршігі көрде жатқан анасының қабірінен өтіп кетеді. Үйінде топтың бір мүшесі Этьен Джиннидің бөлмесіне кіріп, оның іш киімін ұрлап алады. Бернадетте келесі күні мектепке бармайды. Жасырын естеліктермен қиналған Джинни шақыру бойынша психиатр дәрігер Фарадейге барады. Ол бұған дейін көпірде болған апаттан аман қалғаннан кейін ми тінін қалпына келтіру бойынша тәжірибелік процедурадан өтті. Джинни өзінің қалыпты өмірін жалғастыруға тырысқан кезде, оның топтағы он мүшесі қатыгездікпен және зорлық-зомбылықпен өлтіріледі: Этьен мотоциклінің спиртіне шапанын лақтырып, оны бауырына тигізіп өлтіреді, ал Грегтің мойны ауырлық көтеру кезінде бөлмесінде қысылады. Энн мен Джинни Альфредтің үйіне барады, өйткені ол соңғы уақытта ерекше әрекет етіп келеді және ол Бернадеттің басын қайталап жасайтын күрделі протездік макияж суретшісі екенін біледі. Бір күні түнде Альфред, Джинниге ғашық ондықтың мүшесі, оның артынан анасының қабіріне барады. Ол балаға қарсы шығып, оны бау-бақшаға арналған қайшымен ұрады. Джиннидің 18 жасқа толған күні оның әкесі жұмыс сапарына кетеді. Мектеп биінен кейін Джинни Стивті үйіне шақырып, шиш-кебаб дайындайды. Екеуі шарап ішіп, марихуана шегетін кезде, Джинни Стивке кебабты тамақтандыруға кіріседі, бірақ шыршаны оның тамағына қатты тығып тастайды. Энн келесі күні таңертең Джиннидің үйіне келіп, Джиннидің душқа түскенін көреді. Душта Джини анасының өлімін еске түсіреді: оның анасы, жаңадан қоғамның әйгілі адамы, Топ Онды Джиннидің туған күнін тойлауға төрт жыл бұрын шақырады және қонақтар келмеген кезде алаңдайды. Анамның сұрақтауынан кейін Джинни көз жасын төгіп, топтың Энннің орнына өткізетін қонаққа баратынын айтады. Асқақтаған анасы Джиннимен бірге Томассонның үйіне мас күйінде барады, онда оған мистер Томассонның қақпашысынан кіру рұқсат етілмейді. Ашулы күйі ол көпірден өтіп, машинасын суға құлатып жіберді. Руль астына іліге отырып, Джиннидің анасы суға батып қалады. Алайда Джинни аман-есен жүзіп шығады. Джинни достарын өлтіруі мүмкін деп параноидалы Д. Фарадейге барады. Ол өзіне жасалған процедураны айтып, онымен бетпе-бет келгенде, ол жасырын әрекет етеді, ал әйел оны отқа арналған шүмекпен өлтіреді. Мистер Уэйнрайт Жиннидің туған күніне арналған дауыл кезінде үйге оралады және Жиннидің жатын бөлмесінде қан тоғандарын табады. Ол гистериямен қашып кетеді және Джиннидің достарынан бірін, Амелияны, таңбаланған сыйлық ұстап, шок күйінде тұрғандай көрінеді. Зиратта ол өзінің қайтыс болған әйелі қабірінің тоналып кеткенін, оның жанында доктор Фарадейдің мәйіті жатқанын біледі. Мистер Уэйнрайт қонақ үйдің ішінде жарық бар екенін байқады. Ол үйдің ішінде өзінің өлі әйелімен бірге үстелдің жанында отырған Топ-10-ның әрбір мүшесінің денесін табады. Ол Джиннидің туған күн тортпен бөлмеге кіргенін, "Туған күн құтты болсын" деп ән шырқағанын көреді, ол ақылдан адасқан сияқты. Джиннидің әкесі жылайды. Джинни кенеттен әкесінің тамағын кесіп тастайды. Ол басқа қыздың дастарқан басында басын иіп отырғанын байқамай өледі. Содан кейін Джинни Джинни болып көрінетін қызға қарай жүреді. Отырған Джинни оянып, біз фильмде көрген кісі өлтіруші Джинни соңғы кешін бүлдіргендей, бәрін өзі үшін істегенін айқайлайды. Кенеттен екі Джинни күреседі және екінші қыз Анн болып танылады, ол өзін Альфред жасаған латекс маскасы арқылы Джинни болып маскаланған. Энн маскасын алып тастайды, әкесі мен Джиннидің анасының қарым-қатынасы туралы және оның отбасын қалай ...
Концепция және алдын ала өндіріс
"Менің туған күніммен" фильмін Джон Дуннинг пен Андре Линк Cinépix компаниясы ретінде өндірді. Дуннинг пен Линк тағы бір канадалық слэшер – "My Bloody Valentine" (1981) фильмінде қайта бірікті, "Менің туған күніммен" фильмі түсірілімі аяқталғаннан кейін бір апта ішінде өндіріс басталды. Дегенмен, "My Bloody Valentine" шыныменде бірінші болып шықты, 1981 жылдың 11 ақпанында Валентин күніне орай көрсетілімге ұсынылды. Дуннинг пен Линк өздерінің жоғары сапалы, үлкен бюджетті "Менің туған күніммен" фильмін шығаруға ниеттеніп, Джон Карпентердің "Хэллоуин" (1978) және Шон С. Каннингемнің "13-ші жұма" (1980) фильмдерінен кейін басқа слэшер фильмдерінде әртүрлі тәсілдер қолданылып жатқанын байқады. 1980 жылы ғана "13-ші жұма" фильмімен қатар, екі Жаңа жыл тақырыбындағы қорқынышты фильм – "Terror Train" (1980) және "New Year’s Evil" (1980), сондай-ақ Рождество тақырыбындағы "To All a Goodnight" (1980) және "Christmas Evil" (1980) фильмдері, үйлену тойы тақырыбындағы "He Knows You’re Alone" (1980), "Prom Night" (1980) және "Mother’s Day" (1980) (соңынан келесі жылы "Graduation Day" және Алғыс айту күніне арналған "Home Sweet Home" фильмдері шықты). Барлық адамның туған күні болатындықтан, Дуннинг пен Линк "Менің туған күніммен" фильмінің баршаға ортақ тақырыпқа ие болатынына сенді. Олар Торонто университетінің ағылшын тілі профессоры Джон Сакстонды сценарийді жазуға шақырып алды. Вирджинияның ми травмасы туралы қосалқы сюжет Дуннингтің электр тогы арқылы жаңартылатын бақалар туралы мақала оқығаннан кейін туындады; ол бұл оқиғаның негізінде, қыз флэшбектер мен есінен шығуларға ұшырап, айналасындағы оқиғалардағы өз рөліне күмәнданатын қылмыстық драма жасауға болатынын ойлады. Бұл фильм "13-ші жұма" және "Prom Night" фильмдерінің сәттілігінен тікелей әсер көргендей болғанымен, "Менің туған күніммен" фильмінің алдын ала өндірісі осы фильмдер шыққанға дейін басталды, бұл "Хэллоуин" фильмінің үлкен табысы одан да күшті әсер еткенін көрсетеді (дегенмен "13-ші жұма" фильмінің Grand Guignol элементтері де ықпал еткен болуы мүмкін).
Түсірілім
Happy Birthday to Me түсірілімі 1980 жылдың шілде айының басында британдық режиссер Дж. Ли Томпсон бастады, ол 1962 жылы шыққан "Кейп-Ферр" классигімен танымал. Томпсон бұрын Альфред Хичкокқа диалог бойынша көмектескен. Томпсон триллер түсіруге белсенді түрде ізденіп, "Менің туған күнім құтты болсын" фильміне жолығысты. Фильмнің пресс-материалында ол: "Менің бұл сценарийге қызығушылығым жастардың айқын, жеке тұлғалар ретінде бейнеленуі болды. Менің ойымша, жақсы қорқытушы фильм мен пайдасыз нәрсе арасындағы ең басты айырмашылық – құрбандарға деген қамқорлық сезімі бар ма, жоқ па" деді. "Менің туған күніммен" фильмінің түсірілімі 1980 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Оның көп бөлігі Монреальдегі Лойола колледжінде және оның төңірегінде түсірілді, ал көпір көрінелері Нью-Йорк штатындағы Финиксте, Сиракузадан сыртта түсірілді. Өндіріс барысында фильмнің сценарийі қайта жазылды, соның ішінде Гиннидің орнына Энн нағыз кісі өлтіруші ретінде көрсетілген жаңа соңы да болды. Актриса Мелисса Сью Андерсонның айтуынша, оның Джини рөлі "жақсы қыз ретінде соншалықты сенімді болғандықтан, көрермендердің ықыласын жоғалтқысы келмеді", сондықтан сценарийшілер Тимоти Бонд пен Питер Джобин Сакстонның сценарийін өңдеді.
Шығару
Америка кино ассоциациясы бастапқыда "Менің туған күніммен" фильміне X рейтинг берді, нәтижесінде Columbia Pictures қанды көріністердің бір бөлігін қысқартты, соның арқасында R рейтингіне ие болды.
Маркетинг
Columbia Pictures компаниясы «Happy Birthday to Me» фильін 3,5 миллион долларға сатып алды, бұл Paramount Pictures компаниясының өткен жылы «Friday the 13th» фильін сатып алуына орай жасалды. Хабарға қарағанда, Columbia компаниясы фильмді жарнамалауға оны түсіруге кеткен шығыннан да көп ақша жұмсаған. Фильмнің жарнамалық материалдарындағы көптеген ерекше өлім сахналары «көретін ең есімде қалар алты қылмысты өлтіру» деп мақтанған. Фильм кинотеатрларда да, телеарналарда да трейлерлер арқылы жарнамаланды. Көптеген трейлерлердің соңында туылған күн тортты балтамен тілген көрініс көрсетілген, бірақ фильмде балта қолданылмайды.
Кассалық жинақ
«Менің туған күнім» 1981 жылы 15 мамырда АҚШ және Канадада 1124 кинотеатрда көрсетіліп, алғашқы апта соңында 3 712 597 доллар жинады. Соңында Солтүстік Америка кассасында 10,6 миллион доллар табыс тапты. Variety журналындағы Джеймс Харвуд фильмнің «ақылсыздыққа ұшырап, көбірек ақылсыздыққа толығанын» жазды. Лос-Анджелес Таймс газетінің тілшісі Линда Гросс бұл фильмін «жақсы режиссураланған, күмәнді және қанды зорлық-зомбылыққа толы фильм» деп сипаттап, оның «артық зорлық көрсетуге бейім» екенін айтты, техникалық жағынан жақсы жасалғанын мойындап, зорлық-зомбылық мазмұны үшін сынады. Балтимор Evening Suns газетінің Лу Седрона «осындай беделді режиссердің осы деңгейге, қанды қорқыныш фильміне түскенін білу өкінішті. Фильм кәсіби деңгейде түсірілген, бірақ соңында, «Желдеткіш» сияқты, «Менің туған күнім» де қан төгуге толы, барлығы да жарқын түстерде» деп жазды. Siskel & Ebert 1981 жылғы бағдарламаларының бір бөлігінде оны «Аптаның нашар фильмдері» тізіміне қосты. Форт-Лодердейл Ньюс газетінің Кэндис Расселл бұл фильмін «керемет түсірілген триллер» деп бағалап, режиссер Томпсонның «біз күтетін қақтығыстарды виртуоз скрипкашы сияқты ойнайтынын» қосты. Statesman Journal газетінің Рон Коуэн Андерсонның актерлік шеберлігі мен Томпсонның режиссурасын жоғары бағалап, «жас актерлердің кейіпкерлерін шынайы адамдар сияқты жетілдіргенін» жазды. Алайда, ол сюжетті осы жанрдағы басқа фильмдердің қайталауы деп атады. Майами Геральд газетінің Билл Косфорд фильмнің сюжеті «түсініксіз» деп сынап, оған теріс пікір берді. Косфорд фильмнің атауы мен «тартымды жұлдызы» фильм үшін жұмыс істейтін жалғыз нәрсе екенін жазды.
Қазіргі заманғы
AllMovie фильмге аралас баға беріп, "Менің туған күніммен" 80-ші жылдар басындағы слэшер фильмдерінен өзгешеленеді, себебі ол жанрдың барлық элементтерін абсурд деңгейге дейін жеткізеді. Қырқындар, сюжеттік бұрылыстар және әсіресе соңғы минуттағы ашылулар, соңғы бөлігінде көрсетілгендей, сенімділікті жоққа шығарып қана қоймай, тікелей оған қарсы тұрады. 2022 жылы Bloody Disgusting сайтындағы ретроспективті шолуда Пол Ле бұл фильмді "онжылдықтағы ең ерекше және ең жақсы 80-ші жылдардың слэшерлерінің бірі" деп сипаттады. 2023 жылдың маусым айына дейін, "Менің туған күніммен" Rotten Tomatoes шолу агрегаторында 14 шолуға негізделген 29% рейтингке ие.
Үй медиасы
Sony Pictures Home Entertainment 2004 жылы «Happy Birthday to Me» фильмін DVD форматында шығарды, онда түпнұсқада қолданылған музыкадан толығымен өзгеше, авторлығы көрсетілмеген музыкалық қосымша болды. 2009 жылдың қазан айында Anchor Bay Entertainment фильмді түпнұсқа музыкалық қосымшасы қайта қосылған күйінде DVD форматында қайта шығарды. 2012 жылы фильм Mill Creek Entertainment арқылы Blu-ray форматында тұңғыш рет көрсетілді, ол «When a Stranger Calls» (1979) фильмімен бірге екі дискіден тұратын жинақта шықты; бұл шығарылым, 2009 жылғы DVD сияқты, 1981 жылғы түпнұсқа музыкалық қосымшаны қамтиды. Ұлыбританиялық Indicator Films компаниясы 2016 жылдың желтоқсан айында аймақтық шектеусіз екі дискіден тұратын Blu-ray және DVD жинағын шығарды, онда промо-материалдар, түсіндірмелер және түпнұсқалық және баламалы музыкалық қосымшалар бар. Mill Creek 2018 жылдың қазан айында фильмді ретро VHS стиліндегі қаптамасы бар жеке Blu-ray ретінде қайта шығарды. 2022 жылдың қазан айында Kino Lorber жаңадан дайындалған бонус материалдары бар тағы бір Blu-ray нұсқасын шығарды.