Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының оңтүстік-шығыс жағалауындағы әскери операциялар АҚШ-тың оңтүстік-шығыс жағалау аймақтарында – Алабама, Флорида, Луизиана, Миссисипи, Оңтүстік Каролина және Техас штаттарында, сондай-ақ Миссисипи өзенінің оңтүстік бөлігінде (Порт-Хадсон және оңтүстікке қарай) өткен маңызды әскери және теңіз операцияларын қамтыды. Ішкі операциялар Миссисипи өзенінің шығысында немесе батысында орналасқандығына байланысты батыс немесе транс-Миссисипи театрына жатқызылды. Грузиядағы жағалау операциялары, Шерманның Теңізге жорығының мәресін қоса алғанда, батыс театрына кіреді. АҚШ Ұлттық паркі қызметінің осы кампанияларды «төменгі жағалау театры» және «шығанаққа жақындау операциялары» деп жіктеуі, осы мақалада қолданылған жіктеуге қарағанда егжей-тегжейлі. Кейбір шағын NPS кампаниялары алынып тасталды, ал кейбіреулері ірі санаттарға біріктірілді. NPS бұл театр үшін жіктеген 31 шайқастың тек бір бөлігі ғана сипатталды. 1861 жылғы Порт-Роял экспедициясы қосылды, бірақ ол NPS жүйесінде жіктелмеген. Оң жақ шегіндегі қосымша мәтін әр бөлімге қатысты NPS кампанияларын көрсетеді. Одақтың теңіз күштері осы театрда Анаконда жоспары бойынша әрекет етті, оның мақсаты Оңтүстікті тығырықтап, блокада жасау, содан кейін Нью-Орлеан, Мобил және Галвестон порт қалаларына шабуыл жасап, оларды басып алу болды. Конфедерацияның жауабы көбінесе блокаданы бұзумен және Одақтың шабуылдарына қарсы Конфедерация теңіз күштерінің қорғаныс әрекеттерімен шектелді, нәтижелері әр түрлі болды.

Оңтүстік Каролина

Оңтүстік Каролина жағалауындағы соғыстың көп бөлігі Чарльстонды басып алуға бағытталды, себебі ол блокаданы бұзушылардың порты ретінде де, соғыстың басталу орны ретінде де маңызды рөл атқарды. Соғыстың ең алғашқы шайқастарының бірі Чарльстонның оңтүстігіндегі Порт-Роял шығанағында болды. Одақтың теңіз күштері бұл жерді Оңтүстік Атлантиканы блокадалау эскадрильясы үшін отынмен қамтамасыз ету бекеті ретінде таңдады. Чарльстонды басып алуға тырысып, одақ әскері екі бағыттан – Джеймс немесе Моррис аралдары арқылы, немесе теңіз арқылы шабуыл жасады. Бірақ конфедераттар одақтың барлық шабуылын тойтарып тастады. Құрлықтағы шайқастардың ең танымалдарының бірі – 54-ші Массачусетс жұмыскерлік полкінің қатысқандығымен өткен Вагнер фортының екінші шайқасы. Бұл шайқаста федералистер ауыр жеңіліске ұшырады, 1500 сарбазынан айырылды, ал конфедераттар 175 сарбаз жоғалтты. 1864 жылдың 23 ақпанындағы түні CSS Hunley су асты қайығымен жаудың әскери кемесін тұңғыш рет сәтті батырды, бірақ Hunley де көп ұзамай батты. Конфедераттар басқа да кемелерді, мысалы, "Дэвид" кемесін де пайдаланды, бірақ олар үлкен табысқа жете алмады.

Грузия

Грузия жағалауындағы Форт-Пуласки Одақ әскерінің теңіз күштерінің алғашқы нысанасы болды. Порт-Рояльді басып алғаннан кейін, капитан Куинси А. Гиллмор басшылығымен инженерлік әскерлерден экспедиция ұйымдастырылды. Жақын орналасқан Тиби аралына 36 миномет пен нарықты қаруларды бір ай бойы орналастырғаннан кейін, Гиллмор 1862 жылдың 10 сәуірінде фортты бомбалауды бастады. Одақ әскерінің снарядтары олардың қару-жарақ қоймасына қауіп төндіргеннен кейін, Конфедерация әскерлері келесі күні түстен кейін капитуляциялады. Одақ әскері соғыстың соңына дейін фортты жөндеу жұмыстарын жүргізіп, басып алды.

Флорида

1861 жылдың қаңтарында Флориданың бөлініп шығуынан кейін, Флорида әскерлері штаттың көп бөлігіндегі федералдық мүлікті басып алды, бірақ Ки-Уэсттегі Закари Тейлор және Пенсаколадағы Пикенс бекіністерін қоспады. Соғыс басталғаннан кейін Союз флоты жағалауды блокадалады, штаттың Атлантикалық жағалауын Оңтүстік Атлантикалық блокадалық эскадрильясы, ал Мексика шығанағының жағалауын Шығыс Мексика шығанағы блокадалық эскадрильясы қамтыды. Штат ішінде бірнеше ұсақ шайқастар болды, бірақ ірі шайқастар өткен жоқ. 1864 жылы Флоридада одақтас үкімет құруға тырысқанда, бригадир генерал Трумэн Сеймур басқаратын Союз күштері Джексонвиллден ішкі аймаққа жылжыды, бірақ 20 ақпанда Олусти шайқасында жеңілді, бұл Флоридадағы Азамат соғысының ең ірі шайқасы болды. Союз әскері штаттың астанасы Таллахассиді басып алуға әрекеттенді, бірақ 1865 жылдың 8 наурызындағы Табиғи Көпір шайқасында жеңілді. Флорида – соғыс кезінде астанасы жаулап алынбаған екі Конфедерация штатының бірі.

Луизиана

Соғыстың басында Одақтың мақсаттарының бірі – Конфедерацияны екіге бөлу үшін Миссисипи өзенін басып алу болды. «Өзеннің кілті – Оңтүстіктің ең ірі порты [және] ең үлкен өнеркәсіп орталығы болған Нью-Орлеан қаласы еді». 1862 жылдың сәуір айында Коммандер Дэвид Д. Портер басқарған Одақтың теңіз күштері қалаға өзен арқылы жасалатын шабуылдарды қорғаған Джексон және Сент-Филип бекіністеріне шабуыл жасады. Флоттың бір бөлігі бекіністерді бомбалағанда, қалған кемелер өзендегі кедергілерді жойып, қалған флоттың қалаға қарай өтуіне жағдай жасады. Генерал-майор Бенджамин Батлер басқарған Одақ әскері бекіністерге жақын жерге түсіп, оларды қарсылықсыз бағынуға мәжбүр етті. Келесі жылы генерал-майор Натаниел П. Банкс басқарған Перс шығанағы армиясы Порт-Гадсонды шамамен сегіз апта қоршауға алды, бұл АҚШ әскери тарихындағы ең ұзақ қоршау саналады. Порт-Гадсонның Қызыл өзен арқылы жабдықтау жолын кесу үшін Банкс алдымен Байо-Техеге шабуыл жасап, Ачафалая және Қызыл өзендерін Александрияға дейін басып алды. (Байо-Техе науқанына қараңыз.) Қаланы қорғаған Конфедерация әскерлері 9 шілдеде Виксбургтің бағынуын естігеннен кейін берілді. Бұл екі бағыну Одаққа Миссисипи өзенінің толық бақылауын беруге және Конфедерацияны екіге бөлуге мүмкіндік берді. Соғыстың қалған бөлігінде Конфедерация әскерлері жоғалтқан аумақтарын қайтаруға тырысты. 1863 жылдың маусымнан қыркүйекке дейін Батыс Луизиана аймағының қолбасшысы генерал-майор Ричард Тейлор Одақтың жеңістерін қайтаруға тырысты, Банктің Нью-Орлеанмен байланысын үзуге және мүмкін болса қаланың өзін қайта басып алуға ұмтылды. Кейбір шайқастарда сәттілікке жеткенімен, Конфедерация екі мақсатына да қол жеткізе алмады.