Халықаралық демократия және сайлау жөніндегі институт: Демократиялық индекстер мен тарихы
International Institute for Democracy and Electoral Assistance
Халықаралық IDEA ұйымы – демократияны нығайтуға бағытталған үкіметаралық институт. Штаб-квартирасы Швецияда орналасқан, әлемдік демократиялық процестерді қолдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швецияда орналасқан үкіметаралық ұйым, демократия индекстерінің шолуы
Sweden based intergovernmental organization
overview of democracy indices
Халықаралық демократия және сайлауға көмек институты (International IDEA) – тұрақты, тиімді және заңды демократияларды дамыту мақсатында әлем бойынша демократиялық институттар мен процестерді қолдау және нығайту жұмыстарын жүзеге асыратын үкіметаралық ұйым. Ұйымның Еуропа, Латын Америкасы және Кариб бассейні, Азия және Тынық мұхиты, Африка және Батыс Азия, сондай-ақ Солтүстік Америкада өңірлік кеңселері бар. Ұйымның бас кеңсесі Швецияның Стокгольм қаласында орналасқан. Кевин Касас Замора 2019 жылдың тамызынан бері бас хатшы қызметін атқарады. Осыған дейін Касас Замора Коста-Риканың екінші вице-президенті және Ұлттық жоспарлау министрі болған. 2014 жылдан 2019 жылға дейін бас хатшы қызметін Ив Летерме атқарды, ол бұрынғыда ЭЫДҰ бас хатшысының орынбасары және Бельгияның бұрынғы премьер-министрі болған. Летерме Видар Хельгесеннің орнын басты. Халықаралық IDEA Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми бақылаушысы мәртебесіне ие.
The International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA) is an intergovernmental organization that works to support and strengthen democratic institutions and processes around the world, to develop sustainable, effective and legitimate democracies. It has regional offices in Europe, Latin America and the Caribbean, Asia and the Pacific, Africa and West Asia, and North America. The organization is headquartered in Stockholm, Sweden. Kevin Casas Zamora is the secretary general as of August 2019. Previously, Casas Zamora was Costa Rica's second Vice President and Minister of National Planning. Yves Leterme, former deputy secretary general at the OECD and former Prime Minister of Belgium, was the previous secretary general from 2014 to 2019. Leterme replaced Vidar Helgesen. International IDEA is an official United Nations Observer.
Тарих
1990 жылдардың басында әлем бойынша демократияға қатысты қиындықтар көбейді. 1989 жылы Қытайдағы Тяньаньмэнь алаңындағы зорлық-зомбылықпен басып жабу оқиғасы болды, ал Чили, Бразилия, Уругвай және Аргентина осыған ұқсас қатыгездікке ұшыраған әскери төңкерістер мен диктатуралардан кейін демократияға қарай баяу және қиын жолмен қадам басып жатты. Оңтүстік Кореяда автократиялық үстемдік ұзақ жылдар бойы сақталғанына қарамастан, демократиялық оппозиционер Ким Дэ Чжун президент болды. 1990 жылы 28 жыл түрмеде отырғаннан кейін Нельсон Манделаның босатылуы Оңтүстік Африканың демократияға жасаған алғашқы қадамы болды. Африка мен Азияның басқа да аймақтарында демократиялық нормаларды өз дәстүрлері мен мәдениеттеріне қалай енгізуге болады деген мәселелер кеңінен талқыланды. Әлемде демократияның тиімді жұмыс істеуі үшін қабылдауға тиіс көптеген шешімдер бойынша сарапты кеңес қажет болды. Осы қажеттілікке жауап ретінде Швеция, тағы 13 елмен бірлесіп, Халықаралық демократия және сайлауға көмек институтын, яғни Халықаралық IDEA-ны құруға бастама көтерді. Халықаралық IDEA-ның құрылтай конференциясы 1995 жылдың 27-28 ақпанында өтті, оған 14 құрылтайшы мемлекет қатысты: Австралия, Барбадос, Бельгия, Чили, Коста-Рика, Дания, Финляндия, Үндістан, Нидерланды, Норвегия, Португалия, Оңтүстік Африка, Испания және Швеция. Институттың алғашқы төрт бағыты мынадай деп белгіленді: (1) деректер базасын құру және ақпараттық қызметтер көрсету; (2) зерттеу жұмыстарын жүргізу; (3) ұсыныстар мен нұсқауларды әзірлеу және насихаттау; (4) консультациялық және қабілетін арттыру қызметтерін ұсыну. Сонымен қатар, «Демократия және терең тамырланған қақтығыстар» және «Парламенттегі әйелдер» тақырыптары зерттелді. 2015 жылы институттың 20 жылдығына орай Бенгт Сэвэ Сёдерберг «IDEA-ның тууы» атты эссе жазды, онда ұйымның қалай құрылғаны және маңыздылығы жайлы айтылады. Сэвэ Сёдерберг – Халықаралық IDEA-ның бірінші бас хатшысы.
The early 1990s were marked by challenges to democracy worldwide. The violent crackdown in Tiananmen Square in China happened in 1989, and Chile, Brazil, Uruguay and Argentina were all on a slow, difficult road toward democracy after having suffered similarly cruel military coups and dictatorships. Despite a long tradition of autocracy in South Korea, democratic dissident Kim Dae jung became president. Nelson Mandela's release in 1990 after serving 28 years in prison marked South Africa's first step toward democracy. There were also wide ranging discussions in other parts of Africa and Asia about how to incorporate democratic norms into their traditions and cultures. More and more people around the world needed good advice about a number of choices that had to be made in order to make democracy work. In response to this need Sweden, along with 13 other countries took the initiative to found The International Institute for Democracy and Electoral Assistance, International IDEA. The Founding Conference of International IDEA took place on 27–28 February 1995 and involved 14 founding states: Australia, Barbados, Belgium, Chile, Costa Rica, Denmark, Finland, India, the Netherlands, Norway, Portugal, South Africa, Spain and Sweden. The institute's four initial fields of activity were defined as: (1) the creation of a databank and provision of information services; (2) research; (3) establishing and promotion of guidelines and (4) offering advisory and capacity building services. Democracy and Deep rooted Conflict, and Women in Parliament. As part of the institute's 20th anniversary celebration in 2015, Bengt Säve Söderbergh wrote an essay, "The Birth of an IDEA", that captures how the organization was born and its relevancy. Säve Söderbergh is the first secretary general of International IDEA.
Миссия
Халықаралық IDEA миссиясы – адам құқықтарына жасалған міндеттемелерді ескере отырып, саяси тұжырымдамаларды іске асыру, әлеуетті дамыту, жақтаушылық және диалогтар ұйымдастыру арқылы тұрақты демократияны бүкіл әлемде ілгерілету, насихаттау және қорғау. Бұдан бөлек, Халықаралық IDEA мынадай міндеттерді орындауға бағытталған:
International IDEA's mission is to "International IDEA advances, promotes and protects sustainable democracy worldwide in consideration of human rights commitments through policy relevant knowledge, capacity development, advocacy, and the convening of dialogues". Additionally, International IDEA is dedicated to the following tasks:
Елдерге демократиялық институттарды дамытуға қабілеттілігін арттыруға көмектесу. Саясатты қалыптастырушылар, ғалымдар және тәжірибелі мамандар арасында платформа құру. Зерттеулер мен тәжірибелік жұмысты жинақтап, демократиялық процестерді жақсартуға арналған құралдарды жасау. Сайлауды ұйымдастырудағы жауапкершілікті, ашықтықты және тиімділікті арттыру. Жергілікті демократияны бағалау, мониторинг жүргізу және жергілікті тұрғындар тарапынан қолдау көрсетуді жеңілдету.
Assist countries build capacity to develop democratic institutions. Provide a forum between policy makers, academics and practitioners. Synthesize research and field experience, and develop practical tools to improve democratic processes. Promote accountability, transparency and efficiency in election management. Facilitate local democracy assessment, monitoring and promotion by local citizens.
Негізгі қызметтері
Сайлау процестері Халықаралық IDEA-ның жұмысы 1995 жылы құрылғаннан бері сайлау процестерін қолдау оның қызметінің басты бағыты болып табылады. Институт әлемдік салыстырмалы білім, бейтарап талдау және тұрақты және сенімді, жергілікті деңгейде құрылған сайлау процестерін жобалауға, құруға және нығайтуға бағытталған саясат ұсыну арқылы мақсатты аудиторияның қажеттіліктерін қанағаттандырады. Бұл аудиторияға сайлауды басқару органдары (СББ) және сайлау сарапшылары, заң шығару және сот органдары, ғалымдар, азаматтық қоғам, сайлау бақылаушылары, сондай-ақ даму агенттіктері мен демократияға көмек көрсететін ұйымдар жатады. Конституция құру Жергілікті, аймақтық және жаһандық серіктестермен бірлесіп, Конституция құру бағдарламасы конституция құру процесінің қақтығыстарды басқару және демократияны нығайтудағы рөлі туралы хабардарлықты арттырады. Бұл жұмыс мыналарды қамтиды: Конституция құру процесіне қатысатын ұлттық актерлерге техникалық көмек көрсету. Жеке тұлғалар мен топтардың конституция құру процесіне қатысуын және оның сапасын арттыру үшін пайдалана алатын білім мен дағдыны дамыту ресурстарын ұсыну. Ұлттық, аймақтық және халықаралық актерлерге әртүрлі конституциялық мәселелерді шешуде көбірек мүмкіндіктерді қарастыру үшін салыстырмалы контексте алған сабақтарға қол жеткізуді жеңілдету. Диалог үшін физикалық және виртуальды кеңістіктер арқылы конституция құру сарапшыларының жаһандық қауымдастығына қызмет көрсету. Саяси қатысу және өкілдік Бұл бағдарлама төрт негізгі бағытта саяси партияларды қолдайды. Партиялар заңнамасы және қаржысы: партиялар мен үміткерлерді қаржыландыруды реттеуді жақсарту. Саяси партиялар ұйымы: саяси партияларға бағдарламалық платформаларды әзірлеуге мүмкіндік беру. Саяси партиялар арасындағы диалог: бәсекелестік саяси мәдениетінің аясында тиімді партияаралық диалог арқылы консенсусқа қол жеткізу. Партияларға тиімді көмек: партияларға көмек көрсету тәсілдерін үйлестіруді күшейту. Демократияны бағалау Демократияның жаһандық жағдайы (GSoD) бастамасы 2016 жылы демократияға әсер ететін қазіргі трендтер мен күйреулерді талдау мақсатымен іске қосылды. GSoD бастамасы демократияның жаһандық және аймақтық жағдайы туралы дәлелді талдау мен деректерді ұсынады. Бұл бастама демократия туралы қоғамдық пікірталасқа үлес қосуға, саясатты жетілдіруге және демократия сапасына әсер ететін трендтерді шешуге бағытталған. Бірінші есеп 2017 жылы жарияланды. "Демократияның жаһандық жағдайы 2023" есебі "2023 жылғы демократияның жаһандық жағдайы күрделі, өршуге бейім және теңсіз" екеніне назар аударды. Демократияның жаһандық жағдайының көрсеткіштері де кез келген адамға қолжетімді деректерді ұсынады. Халықаралық IDEA бірнеше онлайн құралдар мен деректер базасын ұсынады, оның ішінде сайлаушылардың қатысуы туралы деректер базасы, сайлау тәуекелдерін басқару құралы және IntegriTAS қауіп-қатерлерді бағалау жүйесі. Кез келген адам сайлауға қатысу, сайлау жүйесін жобалау, әйелдерге бейінделген квоталар және саяси қаржы заңнамасы мен ережелері туралы деректерге қол жеткізе алады. Гендерлік теңдік, әртүрлілік, қақтығыс және қауіпсіздік мәселелері де қарастырылады. Халықаралық IDEA саяси қаржы деректер базасынан алынған саяси ақпараттар Базельдің ақшаны жылыстату және терроризмді қаржыландыру тәуекелін бағалау құралы ретінде әзірленген Базельдің басқару институтындағы ақшаны жылыстату және терроризмді қаржыландыру тәуекелін бағалау құралында қоғамдық ашықтық пен есеп берудің индикаторы ретінде қолданылады. Халықаралық IDEA БҰҰ бақылаушы мәртебесіне ие.
Electoral Processes Support for electoral processes has been at the heart of International IDEA's work since its foundation in 1995. International IDEA's Statutes provide a mandate for the institute's efforts to improve and consolidate democratic electoral processes worldwide. By generating global comparative knowledge, non prescriptive analysis and policy recommendations aimed at the design, establishment and consolidation of sustainable and credible locally owned electoral processes, the Institute responds to the needs of target audiences. Those include electoral management bodies (EMBs) and electoral practitioners, legislative and judicial bodies, academics, civil society, election observers, as well as development agencies and democracy assistance organizations. Constitution building Together with local, regional and global partners, the Constitution building programme raises awareness of the role constitution building processes play in managing conflict and consolidating democracy. The work involves: Providing technical assistance to national actors engaged in processes of constitution building. Providing knowledge and capacity building resources that individuals and groups can use to strengthen their participation, and its quality, in processes of constitution building. Facilitating access to lesson learning in comparative contexts so that national, regional and international actors have more options to consider in dealing with different constitutional issues. Servicing a global community of constitution building practitioners through physical and virtual spaces for dialogue. Political Participation and Representation This programme supports political parties focusing on four areas. Party Law and Finance: to improve regulation on party and candidate finance. The Political Party Organization: to allow political parties to develop policy platforms. Political Party Dialogue: to seek consensus within the prevailing political culture of competition, through more effective interparty dialogue. And effective Party Assistance: to strengthen the alignment of approaches in party assistance. Democracy Assessment The Global State of Democracy (GSoD) Initiative was launched in 2016 to analyze current trends and challenges impacting on democracy worldwide. The GSoD Initiative provides evidence based analysis and data on the global and regional state of democracy. It also seeks to contribute to the public debate on democracy, inform policy interventions and identify problem solving approaches to trends affecting the quality of democracy. The first report was released in 2017. The Global State of Democracy 2023 Report focused on how "The global state of democracy in 2023 is complex, fluid and unequal". The Global State of Democracy Indices also offers data for anyone to use. International IDEA offers several online tools and databases including the Voter Turnout Database, Electoral Risk Management tool and the IntegriTAS Threat Assessment System. Anyone can access data on topics such as voter turnout, electoral system design, quotas for women and political finance laws and regulations. Issues of gender, diversity, conflict and security are also addressed. Data from the International IDEA Political Finance Database relating to political disclosure is used as an indicator of public transparency and accountability in the Basel AML Index, a money laundering and terrorist financing risk assessment tool developed by the Basel Institute on Governance. International IDEA has been granted UN observer status.
Мүшелер
Халықаралық IDEA-ның құрылтайшы мүше мемлекеттері Австралия, Барбадос, Бельгия, Чили, Коста-Рика, Дания, Финляндия, Үндістан, Нидерланды, Норвегия, Португалия, Оңтүстік Африка, Испания және Швеция болды. Бұрын мүше мемлекеттер кезегімен Демократия форумын өткізіп, осы арқылы мүше мемлекеттер арасында, сондай-ақ азаматтық қоғам өкілдерімен, ғалымдармен және жастармен диалогты ынталандырды. Өткен Демократия форумдарының тақырыптарына жемқорлыққа қарсы күрес, есептілік, табиғи ресурстарды басқару және жастардың қатысуы кірді.
International IDEA's founding Member States were Australia, Barbados, Belgium, Chile, Costa Rica, Denmark, Finland, India, Netherlands, Norway, Portugal, South Africa, Spain, and Sweden. In the past, Member States took turns hosting a Democracy Forum that encouraged dialogue across Member States and with civil society actors, academia and youth. Past Democracy Forum topics have included anti corruption, accountability, natural resource management and youth participation.
Ішкі құрылым
Халықаралық IDEA-ның 300-ге жуық қызметкері әлемнің әртүрлі елдерінде орналасқан. Штаб-пәтері Стокгольмде, Швецияда орналасқан, сондай-ақ Нью-Йорк, АҚШ; Вашингтон, АҚШ; Брюссель, Бельгия; Гаага, Нидерланды; Катманду, Непал; Абуджа, Нигерия; Сува, Фиджи; Тымпху, Бутан; Сантьяго, Чад; Гамбия; Кения; Сьерра-Леоне; Чили; Лима; Панама қаласы, Панама; Перу; Асунсьон; Аддис-Абеба, Эфиопия; Тунис, Тунис; Канберра, Австралия қалаларында қосымша кеңселер бар. Бұл ұйым сонымен қатар Нью-Йорк қаласындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты өкілі болып табылады.
International IDEA's nearly 300 staff members are located in various offices worldwide. The headquarters is in Stockholm, Sweden, with additional offices in New York, USA; Washington, DC, USA, Brussels, Belgium; The Hague, Netherlands; Kathmandu, Nepal; Abuja, Nigeria; Suva, Fiji; Thimphu, Bhutan; Santiago, Chad; The Gambia; Kenya; Sierra Leone, Chile; Lima, Panama City, Panama; Peru; Asunción; Addis Ababa, Ethiopia; Tunis, Tunisia; Canberra, Australia. The organization is also a permanent representative to the United Nations, based in New York City.