Кіріспе
Жапон дәрігері Огата Коан (緒方 洪庵) – Эдо дәуірінің соңындағы Жапонияда өмір сүрген жапон дәрігері және рангаку ғалымы. Ол кейін Осака университетіне айналған академияны құрғандығымен белгілі. Оның көптеген шәкірттері Мейдзи қайта жаралуында және Мейдзи кезеңінде Жапонияның батыстық үлгіде дамуында маңызды рөл атқарды. Оның нағыз аты – Огата Кореаки (緒方 惟章) немесе Огата Акира (緒方 章); Коан – оның сыпайы есімі.
Ogata Kōan (緒方 洪庵) was a Japanese physician and rangaku scholar in late Edo period Japan, noted for establishing an academy which later developed into Osaka University. Many of his students subsequently played important roles in the Meiji Restoration and the westernization of Japan in the Meiji period. His true name was Ogata Koreaki (緒方 惟章) or Ogata Akira (緒方 章); the name of Kōan was his courtesy name.
Өмірбаян
Огата 1810 жылы қазіргі Окаяма қаласының бөлігі болып табылатын Битчу провинциясындағы Ашимори доменінің төмен ранктілі самурай отбасында дүниеге келген. Ол 1825 жылы әкесімен бірге Осакаға көшіп келді және 1826 жылдан бастап Нака Теню басқаратын жеке академияда рангаку мен медицинаны оқуға кірісті. 1831 жылы ол батыс медицинасын оқуын жалғастыру үшін Эдоға көшіп барды, ал 1836 жылы Токугава сёгунатының қатаң ұлттық оқшаулау саясатына қарамастан, голланд дәрігері Эрдевин Йоханнес Ниманннің басшылығымен білім алу үшін Нагасакиге оралды. 1838 жылы Огата Осакаға медициналық практикасын ашу үшін қайтып келді және сол жылы рангаку зерттеулері академиясы – Текидзюкуды құрды, онда ол келесі 24 жыл бойы медицина, табиғаттану, химия және физика пәндерін оқытты. Огата өзінің шәкірттеріне ғылыми голланд тіліндегі мәтіндерді оқуға үйрету үшін голланд кітаптарының шағын, бірақ құнды жинағын, соның ішінде голланд-жапон сөздігі мен голланд энциклопедиясын пайдаланды. Ол сонымен қатар бірнеше кітап жазды, оның ішінде 1858 жылғы үлкен холера эпидемиясы кезінде Еуропаның түрлі көздерінен асығыс жинақталған «Холораны қалай емдеу керек» атты трактат бар. 1849 жылдың желтоқсанынан бастап ол жаңа шешекке қарсы вакцинацияны қабылдау үшін күресті, нәтижесінде Эдодан Кюсюге дейін 186 вакцинация орталығын ашты және 1858 жылы бұл әдіс ресми түрде мойындалды. 1862 жылы Огата батыс медицинасын енгізуді және Эдода батыс медицинасын зерттеу институтын құруды қолдаған сёгун Токугава Иэмочидің жеке дәрігері болып тағайындалды. Алайда, Огата көп жылдар бойы ауырған туберкулезден туындаған жедел гемоптизден 1863 жылдың шілдесінде, бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Оның үйі әлі күнге дейін Осаканың орталық бөлігінде сақталған. XVIII ғасыр стилінде салынған бұл үйдің екінші қабатындағы сыныптың орталық тірегіне студенттер өздерінің қылыштарымен кесіп, іздер қалдырған.
Танымал түлектер
Текидзюкуның түлектері Фукузава Юкичи, Омура Масуджиро, Отори Кейсуке, Такеда Аясабуро, Нагайо Сенсай, Сана Цунетами және манга суретшісі Тедзука Осамудың арғы атасы Тедзука Рёан болды.