Кіріспе

Жапондық әскери-теңіз дәрігері (1849–1920)

Барон Такаки Канехиро (高木 兼寛) – жапондық әскери-теңіз дәрігері. Ол жапондық теңіз күштеріндегі теңізшілер арасында бери-бери витамин тапшылығы ауруының алдын алу жөніндегі жұмысымен белгілі болды, олар негізінен ақ күрішпен қоректенген.

Ерте өмір

Хиуга провинциясының Такаока хо қаласында (қазіргі Миядзаки префектурасы) Сацума доменінің самурай қызметшісінің ұлы ретінде туған Такаки Канехиро жас кезінде қытай медицинасын оқыды және Босин соғысында дәрігер болып қызмет етті. Кейін ол британдық дәрігер Уильям Уиллиспен (Жапонияда 1861–1881) батыс медицинасын үйренді. 1872 жылы Жапон императорлық теңіз күштеріне дәрігер офицері болып қабылданды. 1875 жылы медициналық зерттеулер үшін Ұлыбританияға жіберілді және қазір Лондондағы Король колледжінің бөлігі болып табылатын Сент-Томас ауруханасының медициналық мектебінде стажировкадан өтті. 1880 жылы Жапонияға оралды. Такакидің жетістігі Кристиан Эйкманның Батавияда жұмыс істегенде бериберидің тамақтану тапшылығынан туындайтынын дәлелдегенінен он жыл бұрын болды, ал Эйкманның В1 витаминін анықтауы оған 1929 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын әкелді. Такаки аурудың себебі тамақтану мәселесі екенін анық көрсеткенімен, бұл медицина ғалымдары арасында берибери жұқпалы ауру деген кең таралған пікірге қайшы келді. Токио императорлық университетінің докторлары Мори Огай және басқа да дәрігерлер басымдығымен Жапон императорлық армиясы берибери жұқпалы ауру екеніне сеніп, ондаған жылдар бойы оны емдеуден бас тартты. 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысында 200 000-нан астам сарбаз берибериге шалдықты – 27 000-ы қаза болды, ал жауынгерлік қимылдарда 47 000 адам қаза тапты. 1905 жылы Такакиге берибериді Жапон императорлық теңіз күштерінен жоюға қосқан үлесі үшін Кадзоку жүйесінде даншаку (барон) атағы берілді және "Көктем Күні" орденімен (бірінші дәреже) марапатталды. Кейіннен оны "Арпа бароны" деп лақап атады. Такаки 1881 жылдың қаңтарында Сей И Квай медициналық қоғамын құрды. 1881 жылдың мамырында Сей И Квай Кошуджо (Сей И Квай медициналық оқу мектебі), қазіргі Жикей университетінің медицина мектебін құрды. Такакидің мектебі Жапониядағы алғашқы жеке медициналық колледж болды және Жапонияда студенттерге адам денесін кесуге рұқсат берген алғашқы оқу орны болды. Такакинің құрметіне Антарктидадағы жарты арал "Такаки шығанағы" деп аталды. Бұл Антарктидадағы жапондық адамның атымен аталған жалғыз жарты арал.