Кіріспе

Алте Ұлттық галерея (Ескі Ұлттық галерея) – Германияның Берлин қаласының тарихи орталығындағы Музей аралында орналасқан өнер мұражайы. Галерея 1862-1876 жылдары Пруссия королі Фредерик Вильгельм IV-нің бұйрығымен Фридрих Август Стулер мен Иоганн Генрих Штрактың жоспарлары бойынша неоклассикалық және Ренессанс қайта жандану стильдерінде салынған. Ғимараттың сыртқы баспалдағында Фредерик Вильгельм IV-ге арналған ескерткіш орналасқан. Қазіргі таңда Алте Ұлттық галереясында 19 ғасырға тән суреттер мен мүсіндер жинақталған және күн сайын көптеген туристік автобустар келіп тұрады. Музей аралы кешенінің құрамындағы галерея, 1999 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне өте көрнекті сәулеті және 19 ғасырдың соңында музейлер мен галереялардың мәдени құбылыс ретінде дамуына куәлік еткені үшін енгізілген.

Негізін қалау

Ұлттық галереяны құруға алғашқы түрткі 1815 жылы болды. Идея 1830 жылдары күш алды, бірақ нақты ғимарат болмады. 1841 жылы алғашқы нақты жоспарлар жасалды. Бұл жоспарлар жоспарлау сатысынан асып түспеді, бірақ 1861 жылы банкир Иоганн Генрих Вагенер неміс және шетелдік суретшілердің 262 картинасын сыйға тартқаннан кейін Ұлттық галерея құрылды. Осы сыйлық қазіргі коллекцияның негізін қалады. Коллекция алғаш рет Wagenersche und Nationalgalerie (Вагенер және Ұлттық галерея) деп аталды және Академия ғимаратында орналастырылды. Қазіргі ғимарат, римдік храм сияқты, соңына апсида қосылып салынған, оны Фридрих Август Стулер жобалап, ол қайтыс болғаннан кейін Карл Буссе толықтырып аяқтады.

Құрылыс және оған байланысты жұмыстар

Фридрих Август Стулер 1863 жылы Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV жасаған эскиз негізінде ғимараттың дизайны бойынша жұмыс істей бастады. Екі жылдан кейін, оның үшінші ұсынысы қабылданды. Стулер жоспарлау аяқталмас бұрын қайтыс болды, ал Карл Буссе 1865 жылы қалған жұмыстарды аяқтады. 1866 жылы король мен оның кабинетінің бұйрығымен Kommission für den Bau der Nationalgalerie (Ұлттық галереяны салу комиссиясы) құрылды. 1867 жылы Генрих Штрактың жетекшілігімен құрылыс жұмыстары басталды. 1872 жылы ғимарат аяқталды және ішкі безендіру жұмыстары қолға алынды. Салтанатты ашылу 1876 жылдың 22 наурызында императордың қатысуымен өтті. Ғимараттың кірпіш пен темірден тұрғызылған заманауи құрылысының арқасында, ол өртке төзімді деп есептелді. Сыртқы қабырғасы мен баспалдақтары Небрадан алынған триас кезеңінің құмтасынан салынған. Ашылу кезінде галереядағы өнер туындыларының саны әлі де аз болды. Вагенер коллекциясымен қатар, Пётр фон Корнелиус салған суреттер де Пруссия үкіметіне мұра болып қалды. Галереяның бастапқы мақсаты – заманауи, негізінен пруссиялық өнерді жинау болды, себебі Берлинде бұл кезде заманауи өнерді сақтауға арналған мекеме болған жоқ. 1874 жылы Макс Джордан Ұлттық галереяның алғашқы директоры болып тағайындалды. 1896 жылы оның орнына Хьюго фон Цхуди келді, ол импрессионистердің туындыларын сатып алып, коллекцияның неміс өнеріне бағытталғандығын тоқтатып, императормен қақтығысқа түсті. Осылайша Германияның Ұлттық галереясы ғасыр басында француз өнерінің ең маңызды мұражайына айналды.

20 ғасыр

1909 жылы Людвиг Джасти директорлық қызметке тағайындалып, коллекцияға экспрессионизм туындыларын қосты. 1918-19 жылдардағы неміс революциясы нәтижесінде Императорлық билік құлағаннан кейін ол қазіргі заманғы өнерді Унтер ден Линден даңғылының соңындағы Кронпринценпалайсқа көшірді, ол Ұлттық галерея II деп аталды. 1933 жылы жаңа нацистік билік Джастиді қызметтен босатып, оның орнына Эберхард Ханфстенгльді тағайындады. Ол 1937 жылға дейін қызмет етті, содан кейін ол да жұмыстан шығарылды. Оның ізбасары Пол Ортуин Рейв 1950 жылға дейін қызметте болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан ғимараттың көп бөлігі сол кезеңде жабық тұрды. Ол одақтастардың әуе шабуылынан ауыр зақымдар алды. 1949 жылы ғимарат ішінара қайта ашылды, бірақ қайта құру жұмыстары 1969 жылға дейін жалғасты. 1998 және 2001 жылдар аралығында музейді неміс сәулетшісі Х.Г. Мерц толыққанды жаңартып, жоғарғы қабатқа қосымша залдар салды, онда қазір романтизм туындылары қойылған. "Альте Нацгалереяны" үш жыл бойы 62 миллион долларға жаңарту Мұражай аралын қайта жаңғырту және Берлин қаласын Германияның саяси және мәдени орталығы ретінде қайта орнатуға бағытталған мемлекеттік және жеке мекемелердің күш-жігерінің бір бөлігі болды.

Сәулет

Алте Ұлттық галерея, Алте Музейі, Нойс Музейі, Боде Музейі, Пергамон Музейі, Берлин соборы және Люстгартен бірге Берлиндегі Музей аралы кешенін құрайды. Ол аралдың ортасында, Берлин қалалық теміржолының рельстері мен шығыс жағалауындағы Боде көшесі арасында орналасқан. Солтүстікке қарай Пергамон мұражайымен, ал оңтүстікке қарай Неуэс мұражайымен, Алтес мұражайымен және Берлин соборымен жалғасқан. Ғимаратты Фридрих Август Стулер Карл Бусс салған бөлшектерімен, кеш классицизм мен ерте нео-Ренессанс стильдерінің араласуындағы архитектуралық стильде жобалаған, ал Генрих Штрак оны іске асырған. Ол «өнер, ұлт және тарих бірлігін» көрнекті ету мақсатымен салынды, сондықтан ол шіркеуді (апсидасымен) және театрды (үлкен сатыларымен), сондай-ақ храмды еске түсіретін элементтерге ие. Сатының үстінде Фридрих Вильгельм IV-нің атқа мінген мүсіні орналасқан, ал ішкі сатыларда Отто Гейер салған ежелгі заманнан бастап 19 ғасырға дейінгі Германия тарихын бейнелейтін фриз бар.

Жинақ

Жинақта неоклассикалық және романтикалық ағымдардың (Каспар Дэвид Фридрих, Карл Фридрих Шинкель және Карл Блехен сияқты суретшілер), Бидермейер, француз импрессионизмі (Эдуард Мане және Клод Моне сияқты) және ерте модернизм (Адольф фон Менцель, Макс Либерман және Ловис Коринф сияқтылар) туындылары бар. Ең маңызды экспонаттардың ішінде Фридрихтің «Теңіз жағасындағы монах» (Der Mönch am Meer), фон Менцельдің «Темір прокаты зауыты» (The Iron Rolling Mill) және скульптор Иоганн Готтфрид Шдаудың «Принцессалар тобы» (Prinzessinnengruppe) – Мекленбург-Штрелиц принцессасы Луиза мен Пруссия принцессасы Фредериканың қосар мүсіні бар. Алте Националь галерея Германиядағы 19 ғасыр мүсіндері мен суреттерінің ең ірі жинақтарының бірін қамтиды. Бұдан бөлек, ол Берлин ұлттық галереясының құрамына кіреді, ал ол өз кезегінде Берлин мемлекеттік мұражайларының бөлігі болып табылады. Бұл Ұлттық галереяның түпкілікті ғимараты, оның қоры қазір бірнеше қосымша ғимараттарда сақталуда. 2021 жылдың қазан айында Алте Националь галереясы Камиль Писсароның «Ла-Рош-Гюйондағы алаң» (1867) картинасын француздық еврей өнер коллекционері Арман Дорвилдің мұрагерлеріне қайтарды. Оның отбасы нацистер тарапынан қуғынға ұшыраған, ал картиналары 1942 жылы Ниццада өткен аукционда сатылды, оған Еврей мәселелері жөніндегі бас комиссариат бақылау жасады. Мұражай кейіннен Писсаро картинасын қайта сатып алды.