Кіріспе
Таиландта 2006 жылдың сәуірінде жалпы сайлаулар өтті. Тайланд Ұлттық Ассамблеясының төменгі палатасы – Өкілдер палатасына сайлау 2006 жылдың 2 сәуірінде, ал жоғары палата – Сенатқа сайлау 2006 жылдың 19 сәуірінде өтті. Кейін Конституциялық сот Өкілдер палатасының сайлау нәтижелерін жарамсыз деп танып, жаңа дауыс беру кезеңіне бұйрық берді. Премьер-министр Таксин Шинаватраның биліктегі Тай Рак Тай (ТРТ) партиясы Өкілдер палатасында көпшілік орындарға ие болды, бұл негізгі оппозициялық партиялардың сайлауға бойкот жариялауының салдарынан болды. Дерлік толық нәтижелер TRT-нің жарамды дауыстардың 61%-ын және 500 орынның 460-ын жеңгенін көрсетті. Осыған қарамастан, Таксин сайлаудан екі күн өткен соң отставкаға кетуін жариялады. TRT сайлауда дауыс және орын саны бойынша жеңіске жетіп, бірақ Таксиннің қарсыластары мен бұқаралық ақпарат құралдарының сыншылары бұл нәтижені оның басым мандатты талап етуіне қарсы пікірдің білдірілуі деп қарады. Бангкок пен Таиландтың оңтүстігіндегі кейбір аймақтарда TRT-нің көптеген кандидаттары сайлаушылардың көпшілігі дауыс беру қағазында "қалғандар" опциясын таңдағаннан кейін азшылық дауыспен сайланды. Оңтүстік округтерінің бірнешесінде TRT кандидаттары тіркелген сайлаушылардың қажетті 20%-ын жиная алмады, бұл осы округтердегі орындарды жарамсыз етіп, Тай Рак Тай және Демократтар партияларына қарсы тарату туралы айыптауларға әкелді. TRT Бангкоктен басқа Солтүстік және Солтүстік-Шығыс (Исан) аймақтарында, сондай-ақ Орталық аймақтағы барлық орындарды жеңіп алды. Сайлау нәтижесіне байланысты король Бхумибол Адульядедж сайлауды демократиялық емес деп жариялаудың бұрын-соңды болмаған қадамын жасады, ал көп ұзамай Конституциялық сот сайлауды жарамсыз деп жариялады. Жаңа сайлау 2006 жылдың қазан айына жоспарланған, бірақ әскерилер үкіметті құлатып, сайлаулар тоқтатылды.
General elections were held in Thailand in April 2006. Elections for the lower house of the Thai National Assembly, the House of Representatives, were held on 2 April 2006 and elections for the upper house, the Senate, were held on 19 April 2006. The Constitutional Court later invalidated the House of Representatives election results and ordered a new round of voting. The ruling Thai Rak Thai (TRT) party of Prime Minister Thaksin Shinawatra won a majority seats in the House of Representatives, partly as a result of the decision by the major opposition parties to boycott the elections. Nearly complete results showed that TRT won 61% of the valid vote and about 460 of the 500 seats. Despite this, Thaksin announced his resignation two days after the election. Although TRT easily won the election in terms of both votes and seats, the results were seen by Thaksin's opponents and media critics as a rejection of his call for an overwhelming mandate. In parts of Bangkok and in southern Thailand, most TRT candidates were elected on minority votes after the majority of voters used the "abstain" option on their ballot papers. In a number of southern seats TRT candidates failed to poll the required 20% of registered voters, rendering these southern seats invalid and resulting in party dissolution charges against Thai Rak Thai and Democrat Parties. TRT won all the seats in the Northern and North Eastern (Isan) regions, and also in the Central region apart from Bangkok. Due to the election result, King Bhumibol Adulyadej took the unprecedented step of calling the elections undemocratic, and soon later the election was declared invalid by the Constitutional Court. New elections were scheduled for October 2006, but were canceled when the military overthrew the government.
Өмірбаян
Сайлаулар премьер-министр Таксиннің Өкілдер палатасын тарату туралы шешімінен кейін өтті. Патша Бхумибол Адульядеж Таксинге таратуға рұқсат берді, дегенмен соңғы сайлау 2005 жылдың ақпан айында ғана өткізілді, және Таксиннің партиясы Өкілдер палатасында үлкен көпшілікке ие болды. 2005 жылғы ақпандағы сайлауда ТРТ 500 орынның 375-ін жеңіп алды, ал оның бұрынғы коалициялық серіктесі – Тай ұлты партиясы 26 орын алды. Оппозициялық Тайланд Демократиялық партиясы 96 орынға ие болды. Таксиннің мерзімінен бұрын сайлау шақыру шешімі оның жеке қаржылық мәмілелеріне байланысты наразылықтың күшеюінен кейін жасалды. Қаңтар айында үкімет телекоммуникация компаниялары үшін ережелерді өзгертіп, шетелдік меншік үлесін 24%-дан 49%-ға дейін арттырды, және сол айдың ішінде ол және оның отбасы Shin Corporation компаниясындағы үлесін 73 миллиард батқа (шамамен 1,88 миллиард АҚШ доллары) сатты, бұл үлкен пайда болды, және Shinawatr отбасы заң бойынша осыған салық төлемеді, тіпті отбасы мүшелері компания акцияларын 24 сағат ішінде сатып алып-сатты. Бұл ел астанасында наразылық акцияларын тудырды. Дегенмен, Таксиннің парламенттегі позициясына ешқандай қауіп төндірмеді. Ағылшын тіліндегі «Bangkok Post» газеті Таксиннің: «Мен бұқаралық тәртіптің заңнан басым түсуіне жол бере алмаймын» деген сөзін келтірді, сондай-ақ «зұлымдық тудырушылардың» жағдайды өздерінің мүдделері үшін пайдалануға тырысып жатқанын, Өкілдер палатасын тарату себебі ретінде айтты. Таксин елдің 1992 жылғы мамырдағы зорлық оқиғаларынан әлі де зардап шегіп жатқанын, құрбандардың туыстарының жазылуына уақыт керек екенін айтты, сондықтан елде жаңа «жарақаттардың» пайда болуына жол беруге болмайды. Таксин сонымен қатар саяси жағдайдың экономикаға тигізетін әсерін атап өтіп, мегажобалардың болашағы және қор нарығының құлдырауы туралы сұрақтарды көтерді. «Мен халықтың шешімін қабылдауға дайынмын. Бірақ мен жүйеден тыс, халық үшін шешім қабылдаймын деп таластайтындарды ешқашан қабылдамаймын», - деді ол.
Оппозиция бойкот жасады
25 ақпанда «Пост» газеті Демократиялық партияның жетекшісі Абисит Веджадживаның «авторитаризмге емес, жақсы басқару және этика принциптерін сақтайтын премьер-министр болуға дайын» екенін мәлімдегенін жариялады. Бірақ, келесі күні Демократиялық партияның және басқа оппозициялық партиялардың сайлауды бойкоттауды қарастырып жатқаны хабарланды. Баспасөз конференциясында Абисит Тай Ұлты партиясының Банарн Сильпа Арчасымен және Махачон партиясының Санан Качорнпрасартпен бірге үш партияның мүшелерімен кеңесіп, содан кейін ғана түпкілікті шешім қабылдайтындарын айтты. Абисит сайлаудың «заңдылығы жоқ» екенін және Таксиннің «халықтың назарын аударуға» жасаған әрекеті екенін мәлімдеді, бұл «Шин Корп» жанжалынан туындаған. «Сайлауды бойкоттау – бір мүмкіндік, бірақ партиялар конституциямен рұқсат етілген басқа да нұсқаларды қарастыруы керек», деді ол. Таксиннің әрекеттері «елді конституцияны бұратын «Таксин жүйесі» деп аталатын жаңа саяси жүйеге ұшыратты». Абиситтің сөзіне қарағанда, «бұрын халықтың жарғысы болған, енді ол қолдан ұрланды». Банхарн оппозициялық партиялардың кенеттен таратылуынан «сайлау округтерінен кандидаттар тізімін және жалпы тізімді дайындауға уақыт болмағанын» айтты. «Тек Тай Рак Тай ғана байлық, адамдар және билікпен жақсы қамтамасыз етілген», деді ол. 27 ақпанда үш оппозициялық партия Таксин конституциялық реформаларды жүзеге асыруға уәде беруден бас тартқандықтан сайлауды бойкоттау туралы шешім қабылдады. «Бангкок Пост» газеті Абиситтің «қазіргі жағдайда» әділ жалпы сайлау өткізу мүмкін емес екенін айтқандығын хабарлады. Оның пікірінше, «сайлаудың нәтижесі Таксин күткендей болады». «Премьер-министр үш саяси партияның ниетін ескермейді», деді Абисит. «Ол мәселенің түбірлі себебінен ауытқып, тек күмәндік пен қиындықтарға толы процесті құрады. Бұл саяси реформалар болатынына кепілдік бермейді». Тай Рак Тай партиясының жетекшісінің орынбасары Хунинг Сударат Кейурафан үкімет саяси дағдарыстан шығудың жолын табуға бар күшін салуда екенін мәлімдеді. «Халыққа билікті қайтару үшін парламентті тарату – бұл конституция мен демократия шеңберіндегі ең дұрыс шешім», деді ол. «Бірақ сіздер оны қабылдамайсыз. Тай Рак Тай үшін одан жақсы таңдау қандай болуы мүмкін?» Демократиялық партия мен Тай Ұлты партиясының сайлауды бойкоттау шешімі Таиландтың оңтүстігінің бұрынғы саяси өкілдігінен айырылуына әкелді, себебі 2005 жылғы сайлауда Таксин партиясы оңтүстікте тек бір орынды жеңіп алды.
Нәтижелер
Бангкок газеттері жариялаған бейресми нәтижелерге қарағанда, TRT барлық жарамды дауыстардың 61%-дан астамын (барлық берілген дауыстардың шамамен 53%-ын) жинап, 500 орынның 460-ын жеңіп алды. Орталық, Солтүстік және Солтүстік-Шығыс аймақтарындағы сайлаушылар TRT кандидаттарына үлкен басымдықпен дауыс берді, бұл аймақтардағы көптеген орындықтарда оларға қарсы кандидаттар болған жоқ. Алайда, Бангкок пен Оңтүстік аймақтарындағы сайлаушылардың көпшілігі үкіметке қарсы дауыс берді. Осы аймақтардағы көптеген сайлау округтерінде сайлаушылар TRT кандидаттарына қарсы дауыс беру үшін, тіпті қарсы кандидат болмаған жағдайда да, бюллетеньде "дауыс бермеу" опциясын пайдаланды. TRT Бангкоктың 36 сайлау округінің 28-інде дауыс бермегендер санынан кем дауыс алды. 2005 жылы TRT Бангкокта 30 орын жеңіп алды.
Салдары
2006 жылдың 3 сәуірінде Демократия үшін халықтық одақ (PAD) Әкімшілік сотқа сайлау қорытындыларын тоқтата тұру туралы петиция жолдады және Сайлау комиссиясын сайлаушылардың құпиялылығын бұзғаны үшін айыптады. Сайлау комиссиясы (ЕО) дауыс беру кабиналарын сайлаушылардың арқасы көпшілікке қаратылғандай етіп орналастырды, ал бұрынғы сайлауларда сайлаушылар көпшілікке қарап тұратын, ал кабинаның алдындағы жарты метрлік қоршау сайлаушыны көпшіліктен бөліп тұратын. ЕО жаңа тәртіптің дауыс беру алаяқтығының түрлі формаларын, соның ішінде сайлаушылардың өздерінің бюллетеньдерін суретке түсіру үшін камераларды пайдалануын болдырмауға бағытталғанын мәлімдеді. 2005 жылғы сайлаудан кейін, сайлау учаскелерінде камералар мен камералы телефондарға тыйым салынды, себебі науқан жүргізушілердің ақшаға қарыз ретінде бюллетеньдердің суретін талап етуі мүмкін деген қорқыныш болды. Алайда, PAD бұл іспен сырттан қараушыларға сайлаушылардың иығынан қарап, кімге дауыс бергенін көруге мүмкіндік берілгенін мәлімдеді. Ресми емес дауыс беру нәтижелері жарияланғаннан кейін, PAD сайлау нәтижелерін мойындамайтынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ, "PAD Таксин отставкаға кеткенше және Таиланд патшайым тағайындаған премьер-министр келгенше митингілерді жалғастыра береді" деді. Таиландтың Конституциялық соты сайлауды жарамсыз деп жариялады, себебі дауыс беру кабиналарының орналасуы сайлаушылардың жеке өмірін бұзғаны анықталды. Конституциялық сот кейіннен Сайлау комиссиясын сәуір айындағы сайлауды басқарғаны үшін отставкаға кетуге қысым жасады. Сот Сайлау комиссиясының төрағасын отставкаға кетуге мәжбүрлей алмады, бірақ Сенаттың қайтыс болған комиссар Жарал Буранапансридің орнын толтыруына кедергі келтірді. Бұл Сайлау комиссиясының қажетті кворумға ие болуына бөгет болды. Кейіннен ол қалған комиссарларды қызметтік құқық бұзушылық жасады деп танып, түрмеге жапты. 2006 жылдың 30 мамырында Үкімет 2006 жылдың 15 қазанында жаңа сайлау өткізу туралы шешім қабылдады.