Кіріспе

XX ғасырдағы Солтүстік Ирландия саясаткері Томас Гибсон Хендерсон (13 қазан 1887 – 14 тамыз 1970) – тәуелсіз одақтастық саясаткер. Ол 1925 жылдан 1953 жылға дейін Солтүстік Ирландияның Өкілдер палатасында Ирландияның бөлінуінен басқа барлық мәселелерде одақтастық үкіметтерге қарсы күресті және біршама уақыт бойы өз наразылықтарын жеткізу үшін шамамен он сағат сөйлегенімен белгілі.

Ерте өмір

Хендерсон Белфаст қаласында, 12 Данди көшесінде дүниеге келді және Шанкилл жолы аймағында өсті. Ол темір жұмысшысы Джон Хендерсон мен Мэри Гриббонның ұлы болды. Ол Джерси-стрит ұлттық мектебінде және Хэмпден-стрит ұлттық мектебінде оқыды, содан кейін үй бояушы және әрлеуші болып жұмыс істеді. Ол белсенді кәсіподақ мүшесі және Оранж орденінің мүшесі болды.

Алғашқы саяси мансап

Хендерсон Ирландияның юнионисттік партиясының мүшесі болды. 1918 жылы юнионисттер протестант жұмысшыларының қолдауын күшейту үшін Ольстер юнионисттік еңбек ассоциациясын құруға шешім қабылдағанда, ол құрылтайшы мүшесіне айналып, жетекші тұлғалардың бірі болды және Шанкилл жұмысшылары арасында өте танымал болды. 1920 жылы ол Солтүстік Ирландияның Өкілдер палатасына юнионисттік кандидаттыққа өтініш берді, бірақ іріктеу комиссиясының төрағасы оған бұлжымай қарап, (Хендерсонның бойы орташадан едәуір төмен болған) киімдеріне бояу шашыраған күйде, "Сен кімсің?" деп сұрады. Хендерсон дауыс беруге дейін кездесуден шығып кетті, өзі жеңе алмайтынын біліп, юнионисттерге өзінің қандай адам екенін көрсетуге бел буды. 1923 жылы Хендерсон Белфаст қалалық кеңесіне тәуелсіз юнионист ретінде сайланды және өмірінің соңына дейін осы мандатын сақтап қалды. 1925 жылғы сайлауда ол Белфаст Солтүстік сайлау округінен сайланды, 10,306 бірінші басымдық дауысымен сайлау квотасын алғашқы санауда-ақ орындады – бұл көрсеткішті алғаш рет қол жеткізген кандидат болды. 1929 жылғы сайлаудан бастап ол Белфаст Шанкилл сайлау округінің депутаты болып сайланды. Хендерсон Стормонтта юнионисттік үкіметке қарсы бір адамдық оппозиция ретінде көзге түсті. Ол жұмысшы табының мүддесін қорғап, бай жер иелерінің мүддесін қорғаған үкіметті қатты сынады. Ол шекара мәселесінде олардың толық қолдауында екенін және Ирландия еркін мемлекетіне жер беруге де қарсы екенін мәлімдеді. Бұл юнионисттерге Хендерсонның ирланд ұлтшылдарымен жиі дауыс бергенін пайдалануға мүмкіндік берді, осылайша ол олармен келіседі деген ой тудырды.

Қаражатты бөлу туралы заң жобасы

Хендерсонның парламенттік мансабының ең жоғары нүктесі 1936 жылғы 26 мамырда болды, ол жылдық Ассигнование туралы заң жобасы бойынша сөйлеуге бел буды, бұл үкіметтік шара әр ведомство мен қызметке қаржы жұмсауын регламенттеді. Хендерсон түстен кейін сөйлеуді бастады, оппозициялық пікірталасқа қысқа үзіліс жасағаннан кейін, кешке қайта жалғастырды. Ол әр ведомствоның саясатын тізбектеп, келіспейтін тұстарын атап, үкімет саясатын сынады, ал Солтүстік Ирландия Еңбек партиясының жанындағы депутат оған су әкеліп тұрды. 27 мамыр күні таңғы 3:55-те ол шамамен он сағат сөйледі. Палатаның басқа мүшелері заң жобасын мерзімінен бұрын қабылдау қажет болғандықтан, соңына дейін қалуға мәжбүр болды. Бұл сол кездегі Британ империясының барлық заң шығарушы органдарындағы ең ұзақ сөйлеу еді.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде

Хендерсон Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Ирландия үкіметінің тиімді әуе шабуылынан қорғану шараларын қабылдамағаны үшін ашық сынады, нәтижесінде 1941 жылдың 15 сәуірінде Белфаст бомбаланғанда көптеген адам қаза тапты (дегенмен, ол қоғамдық қауіпсіздік министрі Джон Макдермотты, техникалық жауапкершілігіне қарамастан, сынға алмады). Басқа бір оқиғада, ол Лондондерри графының оны Белфасттағы Гранд-Централ қонақ үйінің жеке бөлмесіне Германия мәселесін талқылауға шақырғанын айтты. Ұлыбритания үкіметінде қызмет еткен белгілі унионист графтың Германияға көңіл білдіретіні күдік тудырды.

Соғыстан кейінгі

Хендерсонның жергілікті демеуі өте күшті болғандықтан, 1945 жылғы сайлауда унионистер оған қарсы тұрмады. Сол сияқты, 1949 жылы бөлісу мәселесі ең маңызды міндет болғанда, ол жалғыз қалды. Дегенмен, Хендерсон ұзақ жылдық тәжірибесіне қарамастан, енді бұрынғыдай тиімді болмады. 1953 жылғы сайлауда Солтүстік Ирландияның Еңбек партиясы және унионистер оған қарсы шығып, ол жеңіліске ұшырады. Хендерсон Белфаст қалалық кеңесіндегі өкілдігін сақтап қалды (ол 1943 жылы қаланың жоғары шерифі болған). Оның адалдығы үшін 1964 жылдан бастап Белфаст қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды.