Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвияның тарихи аймағы, Латвия аймағы
Historical region in Latvia
the Latvian region
Селония (; ), сондай-ақ Аугшземе ("Жоғарғы Жер") деп те аталады, ол тарихи Латвия жерлерінің бірі болып табылады. Ол Семигалияның тарихи аймағының шығыс бөлігін және солтүстік-шығыс Литваның бір бөлігін қамтиды. Оның бас қаласы және мәдени орталығы – Екабпилс. Селония тілі жойылып кеткен, алайда тұрғындарының бір бөлігі әлі де латгалия диалектісінде сөйлейді.
Selonia (; ), also known as Augšzeme (the "Highland"), is one of the Historical Latvian Lands encompassing the eastern part of the historical region of Semigallia as well as a portion of northeastern Lithuania. Its main city and cultural center is Jēkabpils. The Selonian language has become extinct, though some of the inhabitants still speak a Latgalian dialect.
Тарих
Селония аумағы латыс заңнамасымен былай анықталады: Даугаваның сол жағалауындағы Айзкраукле қаласының бөлігі, Даудзесе ауданы, Яуньелгава ауданы, Яуньелгава қаласы, Нерета ауданы, Маззалве ауданы, Пилскалне ауданы, Сеце ауданы, Сēрене ауданы, Стабурагс ауданы, Сунаксте ауданы, Залве ауданы, Бебрене ауданы, Демене ауданы, Двиете ауданы, Эглаине ауданы, Илуксте қаласы, Калкуне ауданы, Лауцеса ауданы, Медуми ауданы, Пилскалне ауданы, Проде ауданы, Салиена ауданы, Скрудалиена ауданы, Субате қаласы, Свенте ауданы, Шēдере ауданы, Таборе ауданы, Вецсалиена ауданы, Даугавпилс қаласының Даугаваның сол жағалауындағы бөлігі, Акнисте ауданы, Акнисте қаласы, Асаре ауданы, Āбеļi ауданы, Дигнажа ауданы, Дунава ауданы, Елкшни ауданы, Гāрсене ауданы, Екабпилс қаласының Даугаваның сол жағалауындағы бөлігі, Кална ауданы, Леймани ауданы, Рите ауданы, Рубене ауданы, Сēлпилс ауданы, Сала ауданы, Саука ауданы, Виесите қаласы, Виесите ауданы, Заса ауданы, Каплава ауданы және Краслава қаласының Даугаваның сол жағалауындағы бөлігі. Селониялықтарды бағындыру және шомылдыру рәсімінен өткізу 1208 жылы Букшоведен Альберт Сельпистің төбелі бекінісін (castrum Selonum) басып алғаннан кейін басталды. "Селондықтар" термині, әрине, ливондық "Highlanders" атауын неміс тілінде аударған, бұл селондықтар мен аукштаитиандықтар бір этносқа тиесілі деген болжамға әкеледі. Генрихтің Ливон хроникасында селондар литвалықтардың одақтастары ретінде сипатталады. 1218 жылы аймақ Селония епархиясын құрды, бірақ 1226 жылы осы епархияның бір бөлігі Рига архиепископлығына қосылды және Семигалия епархиясы құрылды. 1561 жылдан кейін Селония Курландия мен Семигалия герцогтігінің құрамына кірді. Қазіргі уақытта аймақта негізінен латыштар тұрады, ал оңтүстік-шығыс муниципалитеттердегі (Илюксте муниципалитеті мен Даугавпилс муниципалитеті) орыс, поляк, белорус және литвалық азшылықтар көбірек.
The territory of Selonia is defined by Latvian law as follows: the part of Aizkraukle city on the left bank of the Daugava, Daudzese Parish, Jaunjelgava Parish, Jaunjelgava city, Nereta Parish, Mazzalve Parish, Pilskalne Parish, Sece Parish, Sērene Parish, Staburags Parish, Sunākste Parish, Zalve Parish, Bebrene Parish, Demene Parish, Dviete Parish, Eglaine Parish, Ilūkste city, Kalkūne Parish, Laucesa Parish, Medumi Parish, Pilskalne Parish, Prode Parish, Saliena Parish, Skrudaliena Parish, Subate city, Svente Parish, Šēdere Parish, Tabore Parish, Vecsaliena Parish, the part of Daugavpils city on the left bank of the Daugava, Aknīste Parish, Aknīste city, Asare Parish, Ābeļi Parish, Dignāja Parish, Dunava Parish, Elkšņi Parish, Gārsene Parish, the part of Jēkabpils city on the left bank of the Daugava, Kalna Parish, Leimaņi Parish, Rite Parish, Rubene Parish, Sēlpils Parish, Sala Parish, Sauka Parish, Viesīte city, Viesīte Parish, Zasa Parish, Kaplava Parish and the part of the city of Krāslava on the left bank of the Daugava. The subjugation and baptism of the Selonians started in 1208, when Albert of Buxhoeveden captured Sēlpils hillfort (castrum Selonum). The term "Selonians" is most probably the German adaptation of the Livonian name "Highlanders", which leads to the hypothesis that the Selonians and Aukštaitians belonged to the same ethnos. The Livonian Chronicle of Henry describes the Selonians as allies of the Lithuanians. In 1218 the region formed a Selonian diocese, but in 1226 part of that diocese was joined to the Riga archbishopric and the Bishopric of Semigalia was formed. After 1561, Selonia became a part of Duchy of Courland and Semigallia. Nowadays the region is mainly inhabited by Latvians with larger proportion of ethnic minorities of Russians, Poles, Belarusians and Lithuanians in the southeastern municipalities (Ilūkste Municipality and Daugavpils Municipality).
Тарихи шекаралар
Тарихи құжаттардың арасында 1261 жылғы Миндаугастың сыйға тарту актісі Селония жерлерінің Қылышбастар орденіне берілуін ең жақсы сипаттайды. Олардың шекарасы Даугавадан, Даугавпилс қамалына жақын Науйенеден басталып, Копкелис арқылы Луодис көліне дейін, содан соң солтүстікке қарай Дусета өзенімен Сартай көліне және Швентоджи бұлағына қарай созылды. Одан әрі Латува, Вашуока және Виешинта өзендеріне дейін, Левво өзенінің бойымен солтүстікке қарай Мушаға (Муса) және төмен ағысқа қарай, Бабите сағасына дейін жетті (Būga, 1961, 273–274). Осылайша, 13 ғасырдың екінші жартысындағы Селония шекараларын сипаттайтын тарихи дереккөздер өте нақты. Тіл білімі маманы Казимиер Буга, тек тілдік деректерге сүйене отырып, Селония аумағының оңтүстік шекарасы шамамен Салакас, Таурагнай, Утена, Сведасай, Субачюс, Палевенэ, Пасвалис және Салочай қалалары арқылы өтетінін анықтады. Литваның Селония аймағының аймақтық тарих мұражайы 1928 жылы Біржай қамалында құрылды.
Among historical documents, the Mindaugas's Donation Act of 1261 is the one that best describes the transfer of the Selonian lands to the Knights of the Sword. Their boundary went from the Daugava at Naujene, near Daugavpils castle, running along Kopkelis to Luodis lake and northwards along the Duseta river to lake Sartai and towards the source of the Šventoji. It stretched further to the Latuva, Vašuoka and Viešinta rivers, along the Lėvuo river northwards to the Mūša (Mūsa) and downstream, to the mouth of the Babīte (Būga, 1961, p. 273–274). Thus, the historical sources describing the Selonian boundaries in the second half of the 13th century are rather precise. The linguist Kazimieras Būga, basing himself on linguistic data alone, specifies the southern boundary of the Selonian territory as running approximately by the towns of Salakas, Tauragnai, Utena, Svėdasai, Subačius, Palėvenė, Pasvalys, and Saločiai. Regional history museum of the Selonia region of Lithuania, founded in 1928 in Biržai Castle.