Кіріспе

Адамның Y хромосомасы ДНК гаплогруппасы

R2a гаплогруппасы, немесе R M124 гаплогруппасы – M124, P249, P267 және L266 генетикалық маркерлерімен сипатталатын Y хромосомасы гаплогруппасы. Ол негізінен Оңтүстік Азияда, сондай-ақ Орталық Азияда, Кавказда, Оңтүстік-Батыс Азияда және Араб елдерінде сирек кездеседі.

Терминдер тарихы

R2a гаплогруппасы R M124 гаплогруппасы деп те аталады. 2005 жылғы Y-хромосома филогенетикалық ағашы жарияланғанға дейін R M124 гаплогруппасы P1 гаплогруппасы ретінде белгілі болды және бұрын R гаплогруппасының ішкі тармағы деп есептелген, одан туындаған емес. R2 гаплогруппасы көбінесе Азияда, әсіресе Үндістан жарты аралы мен Орталық Азияда кездеседі.

R-L1069 хаплогруппасы

R L1069 гаплогруппасы – L1069 генетикалық маркерімен сипатталатын Y хромосомасының гаплогруппасы. Қазірге дейін ол Кувейтте ғана табылған.

Оңтүстік Азия

+Үнді халқының әлеуметтік және тілдік кіші топтарындағы R M124 жиілігі (Источник:) Тибет-Бирмалық Австро-Азиялық Дравидтік Үнді-Еуропалық тайпа 5,75% 10,94% 5,00% Төменгі каста 13,79% 10,00% Орта каста 3,53% 18,75% Жоғарғы каста 10,17% 16,28%
R M124 гаплотобы, H, L, R1a1 және J2 гаплотоптарымен бірге Оңтүстік Азия еркек халқының басым бөлігін құрайды. Үндістан мен Шри-Ланкада бұл көрсеткіш шамамен 10-15%, ал Пәкістанда 7-8% құрайды. Оңтүстік Азиядағы таралуы өте кең, батыста Белуджистаннан шығыста Бенгалияға дейін, солтүстікте Хунзадан оңтүстікте Шри-Ланкаға дейін созылады.

Үндістан

Аймақтық топтар арасында батыс бенгалдықтардың (23%), Нью-Дели индустарының (20%), панджабилердің (5%) және гужараттықтардың (3%) арасында кездеседі. Тайпалық топтар арасында батыс Бенгалдың Кармалилері ең жоғары көрсеткішті – 100% (16/16) көрсетті, одан кейін шығыстағы Лодхалар (43%) келді, ал батыстағы Гуджараттың Бхилдері 18%, солтүстіктің Тарулары 17%, оңтүстіктің Ченчу және Паллан тайпалары тиісінше 20% және 14% көрсетті. Касталық топтар арасында Жоңпур кшатриялары (87%), Камма Чаудхари (73%), Бихар Ядавтары (50%), Хандаяттар (46%) және Калларлар (44%) жоғары пайызды көрсетіп тұр. Ал, батыс Гужарат штатындағы Давуди Бохра мұсылмандарының көрсеткіші 16%, Оңтүстік Үндістанның Маппила мұсылмандарының көрсеткіші 5% құрайды.

Пәкістан

Пакистанның солтүстік аймақтарындағы R2 гаплогруппасы бурушо халқының (14%), пуштундардың (10%) және хазаралардың (4%) арасында табылған. Шын пайыздық көрсеткіші әлі де даулы болғанымен, бұл гаплогруппа памир халқында жоғары деңгейде кездесетіні белгілі (топқа қарай 6-17% аралығында). Нүристандықтар арасында жасалған бір зерттеу нәтижесінде, үлгінің көлемі шағын болса да, R2 жиілігі 20% (1/5) құрады.

Шри-Ланка

2003 жылғы зерттеуге сәйкес, Шри-Ланканың сингал халқының 38%-ы R2-ге оң нәтиже көрсеткен. Орталық Азияда Тажикстанда R M124 гаплотобы 6% құрайды, ал басқа "стан" елдерінде шамамен 2% шамасында ауытқиды. Тәжікстанның Бартангі аймағында R M124 гаплотобының таралуы жоғары – шамамен 17%, Ишкашимде – 8%, Хожантта – 9%, ал Душанбеде – 6%. Атап айтқанда, Самарқанда тұратын жақындағы ирандық эмигранттардың шамамен 7,5%-ында (4/53), қарақалпақтардың 6,8%-ында (3/44) R M124 гаплотобы анықталған.

2014 жылғы мақалада R M124 Қытайдан алынған ханьқытайлық үлгілердің 0,9%-ында (1/110) табылды. Үлгі Цзилинь провинциясынан шыққан адамға тиесілі.

Батыс Азия

R M124 гаплогруппасының жиілігі 6,1% (6/114) құрады, бұл жалпы күрдтер арасында анықталды, ал Грузиядан алынған курманжи күрдтерінің 25 үлгісін зерттеуде R M124 44% (11/25) көрсеткішінде кездесті.

Кавказда ең жоғары жиілік Сасон армяндарында 17% (18/104) байқалды, ал Ван армяндарында 1% болды. R2 Чеченстанда 16% деңгейінде табылды. R M124 Алагирден алынған осетиндердің шамамен 8% (2/24) үлгісінде анықталды. Кавказда тау яһудилерінің 16%-ы, балқарлардың 8%-ы, әзербайжандықтардың 3%-ы, аварлардың 2,4%-ы R M124 гаплогруппасына жатады. Түріктердің шамамен 1%-ы және ирандықтардың 1%-дан 3%-ға дейін осы гаплогруппаға кіреді. Иранда R M124 таралу жолы R1a1-ге ұқсас, бірақ оңтүстік-шығыс Иранда көрсеткіші жоғары. Исфахан қаласында 9,1%, Хормозган қаласында 6,9% және Мазандаран қаласында 4,2% жиілікпен кездеседі.

Араб әлемі

+ДНҚ зерттеулерінен араб әлеміндегі R M124 гаплогруппасының кездесу жиілігі Үлгі саны R M124 жиілігі % БАӘ 8 217 3,69% Катар 1 72 1,39% Кувейт 1 153 0,65% Йемен 2 146 1,37% Ливан 2 935 0,21% Палестина 1 49 2,04% Мысыр 1 147 0,68% R2 M124 WTY және R Arabia Y ДНК жобаларында R M124 гаплогруппасы келесі араб елдерінде анықталды: Кувейт (3 кластер), Біріккен Араб Әмірліктері (1 кластер), Сирия Араб Республикасы (1 кластер) және Тунис (1 кластер). Осылайша, R M124 гаплогруппасы арабтар арасында 22 араб елінің/аймағының 11-інде (Мысыр, Иордания, Кувейт, Ливан, Палестина, Катар, Сирия, Тунис, Біріккен Араб Әмірліктері және Йемен) сирек кездеседі. Сауд Арабия Корольдігінде осы уақытқа дейін бір отбасының әкелік желісінде (Y хромосомасында) R2A (R M124) гаплогруппасы анықталды. Жаңартылды 5 қаңтар, 2018 ж.

Гаплотиптер арқылы болжау

Гаплотипті гаплотопты болжауға болады. Егер DYS391=10, DYS392=10 және DYS426=12 болса, кез келген адамның осы гаплогруппаға жататын ықтималдығы ең жоғары.