Софен және Коммаген патшасы Самес I: Тарихы мен мұрасы
Sames I
Софен патшалығы, б.з.д. 260 ж. шамасында Самос I басқарған Оронтид әулетінің тарихы. Ирандық тегі, діни байланыстары, тәуелсіздік күресі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самес I (сонымен қатар Самос I деп те жазылады) – б.з.д. 260 жылдары Софен және Коммаген патшалығын билеген Оронтид әулетінен шыққан патша.
Sames I (also spelled Samos I), was the Orontid king of Sophene and Commagene, ruling around 260 BC.
Атауы
"Самос" атауы, ықтимал, авеста тіліндегі Сама есімінен шыққан, ол авесталық батыр Гаршаптың әкесі. Бұл Оронтидтерде Иран діни немесе эпикалық әңгімелерінің болғанын көрсетеді.
The name of "Samos" is possibly derived from the Avestan name Sāma, the father of the Avestan hero Garshasp, which would indicate some sort of custom of Iranian religious or epic lore amongst the Orontids.
Өмірбаян
Софен патшалығын ирандық текті Оронтид әулеті билеген. Олар Оронт I-нің ұрпақтары, Бактриялық ақсүйек, Әхеменид патшасы Артаксеркс II-нің күйеу баласы. Грек жазушысы Страбон (б.з. 24 жылы қайтыс болған) өзінің "Географиясы"-нда Софеннің Зариадрес басшылығымен жеке патшалық ретінде алғаш пайда болғанын айтады, ол Селевкид патшасы Антиох III Ұлы тарапынан билікке орнатылған. Одан әрі, Антиох III римдіктерге жеңілгеннен кейін Зариадрес тәуелсіздік жариялағанын қосады. Алайда, бұл хабар эпиграфикалық және нумизматикалық деректерге күшті қайшы келеді. Софен, ең болмаса, б.з.д. 3 ғасырында, Таяу Шығыста Селевкидтің ықпалының біртіндеп төмендеуі және Оронтид әулетінің бірнеше тармаққа бөлінуі кезінде жеке патшалық ретінде пайда болған болуы мүмкін. Үш билеуші, Сам I, Арсам I және Ксеркс, басқа Оронтид тармағына жататын, Ұлы Арменияның батыс бөлігін, мүмкін Коммагенадан Арзаненеге дейін билеген.
The Kingdom of Sophene was ruled by the Orontid dynasty of Iranian origin, which was descended from Orontes I, a Bactrian nobleman who was the son in law of the Achaemenid King of Kings Artaxerxes II According to the Greek writer Strabo (died 24 AD) in his Geographica, Sophene first emerged as a distinct kingdom under Zariadres , who was installed as its ruler by the Seleucid king Antiochus III the Great He further adds that following the defeat of Antiochus III against the Romans, Zariadres declared independence. However this report is strongly contradicted by epigraphic and numismatic evidence. Sophene most likely emerged as a distinct kingdom in the 3rd century BC, during the gradual decline of Seleucid influence in the Near East and the split of the Orontid dynasty into several branches. Three rulers belonging to a different Orontid branch, Sames I, Arsames I and Xerxes ruled the western part of Greater Armenia, perhaps from Commagene to Arzanene.
Құрылыс қызметі
Б.з.д. 245 жылға дейін Самес I бұрынғы Нео-Хеттік Куммух орнында Самосата қаласын қайта құрды. Ол аймаққа құқығын бекіту үшін қаланы қайта құрған болуы мүмкін, бұл Каппадокия, Понт, Парфия және Армения сияқты Иран және эллиндік династиялардың арасында кең таралған практика еді. Қала Ұлы Армениядағы Оронтид құрылыстарына ұқсас, «Ахеменидке дейінгі» парсы сәулет стилінде салынды. Самосата сияқты қалаларға атау беру (*Sāmašād* орта персия тілінде; *Sāmašiyāti* көне персия тілінде) «қуанышы» немесе «бақыты» деген мағынаны білдіріп, Оронтид (кейін Артаксиад) дәстүрі болды, ол Ахеменид патшалық тілінің естелігін сақтады. Самосата Софеннің Оронтид патшаларының ең маңызды сарайларының бірі болды.
Sometime before 245 BC, Sames I refounded the city of Samosata on the previous Neo Hittite site of Kummuh. He may have refounded the city in order to assert his claim over the area, a common practice amongst Iranian and Hellenistic dynasties, such as Cappadocia, Pontus, Parthia and Armenia. The city was built in a "sub Achaemenid" Persian architectural form, similar to the rest of Orontid buildings in Greater Armenia. Naming cities such as Samosata (Middle Persian *Sāmašād; Old Persian *Sāmašiyāti ) the "joy of" or "happiness of" was an Orontid (and later Artaxiad) practice that recalled the Achaemenid royal discourse. Samosata served as one of the most important royal residences of the Orontid kings of Sophene.
Ақша шығару
Партияның ертедегі Арсакидтері мен Персияның Фратаракаларына ұқсас, Софеннің Оронтидтері ирандық патшалық биліктің бейнелерін қолданумен тәжірибе жасады. Самес I-нің монеталарында ол сақалсыз, ал Кирбазия бас киімін киген болып бейнеленген, бұл бас киім түрі бастапқыда Ахеменид империясының сатраптары киген. Самес I-нің Кирбазиясының ұшы одан да анық көрінеді, бұл Каппадокияның ертедегі Ариараттықтары киген бас киімдеріне ұқсас.
Similar to the early Arsacids of Parthia and Frataraka of Persis, the Orontids of Sophene experimented with images of Iranian royal power. On his coins, Sames I is shown as clean shaven and wearing the kyrbasia, a type of headgear originally worn by the satraps of the Achaemenid Empire. The tip of Sames I's kyrbasia is more prominent, similar to that of the headgear worn by the early Ariarathids of Cappadocia.