Кіріспе

Баварияның мемлекеттік банкі, сондай-ақ BayernLB деп те аталатын Bayerische Landesbank – Германияның Мюнхен қаласында орналасқан, мемлекеттік бақылаудағы және алты Landesbanken-нің бірі. Оның акцияларының 75% Бавария еркін мемлекетіне (BayernLB Holding AG арқылы жанама түрде) тиесілі, ал 25% Бавариялық жинақ банкілерінің қауымдастығына (Sparkassenverband Bayern) тиесілі. Ақшалай-кредиттік айналымы 285,70 миллиард евроны құрайды және 7703 қызметкері бар (топта; банктің өзінде 3343 қызметкер жұмыс істейді), ол Германиядағы жетінші ірі қаржы мекемесі болып табылады. 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау күшке енгеннен бері BayernLB маңызды мекеме деп танылды және нәтижесінде Еуропалық Орталық банк тікелей бақылауда ұстайды.

Негізгі бизнес қызметтері

BayernLB тобы коммерциялық банк ретінде жеке және корпоративтік клиенттерге жеке, өнеркәсіптік, инвестициялық және халықаралық бизнес салаларындағы кең ауқымды қызметтерді ұсынады. Бұл несие беру, бағалы қағаздармен сауда жасау және активтерді басқару, сондай-ақ орта және ұзақ мерзімді облигацияларды шығару және секьюритизациялауды қамтиды. Банк әртүрлі коммерциялық қарыздық құралдар арқылы қайта қаржыландырылады. BayernLB мемлекеттік және коммуналдық банк ретінде Бавария штатының және оның муниципалитеттері мен округтеріне толық несиелік және қаржылық кеңес беруге жауапты. Өзінің еншілес компаниялары арқылы банк түрлі бизнес салаларында қатысады. Bayerische Landesbodenkreditanstalt – мемлекеттік тұрғын үй саясаты органы. Берлинде орналасқан Deutsche Kreditbank-тің толық меншік иесі болу арқылы BayernLB бөлшек саудалық банк ісіне де қатысады.

Тарих

Баварияның бұрынғы банкі Bayerische Gemeindebank (1914 жылы құрылған) және одан да көне еншілес банкі Bayerische Landesbodenkreditanstalt (1884 жылы құрылған) арқылы BayernLB 100 жылдан астам тарихқа ие екенін айтуға болады. Қазіргі түрінде банк 1972 жылғы 27 маусымдағы заңмен екі мекеменің бірігуі нәтижесінде құрылды. Оның алғашқы президенті ХСС-тың тәжірибелі саясаткері Карл Теодор Якоб болды. Кейінгі басшылар мен басқарма мүшелері де жиі саяси саладан тағайындалды. 1990 жылдары банк халықаралық деңгейде кеңейіп, Шығыс Азия, Шығыс Еуропа және АҚШ-та бекінді. 2007 жылы Hypo Alpe Adria Bank International банкінің 50,01% үлесін 1,625 миллиард еуроға сатып алған арқасында BayernLB Австрия және Балқан елдеріндегі географиялық аумағын кеңейтті.

Ипотекалық дағдарысқа қатысу

2008 жылдың басында BayernLB АҚШ-тағы sub prime ипотекалық қағаздарға инвестиция салғаннан кейін ауыр зиян шеккені белгілі болды. Бұл инвестициялардың мөлшері туралы әртүрлі болжамдар айтылса да, компанияның 2008 жылғы екінші тоқсандағы қаржылық есебінен 24 миллиардтан астам евро құнды қағаздарға салынғаны, 2007 жылы 2,3 миллиард евро, ал 2008 жылдың бірінші тоқсанында тағы 2 миллиард евро шығынға ұшырағаны мәлім болды. Ауқымды сын 2008 жылдың наурыз айында басталды, АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың салдарынан банк 1,9 миллиард евроны есептен шығарғаннан кейін бір аптадан соң бас директор Вернер Шмидт отставкаға кетті. Дағдарыс үстемдік етіп отырған ХСС партиясының төрағасы Эрвин Губерге де әсер етті, ол Баварияның қаржы министрі ретінде банк әкімшілік кеңесінің төрағасы болды және шығын көлемін жасырды деген айып тақты. Банк пен шығын 2008 жылғы қыркүйектегі парламент сайлауында маңызды рөл атқарды, нәтижесінде ХСС 1962 жылдан бергі ең нашар көрсеткішін тіркеді және Губер отставкаға кетті. Сол жылы BayernLB федералды үкіметтің 500 миллиард евролық құтқару пакетінен көмек алған Германияның алғашқы қаржы мекемесі болды. Бавария штаты несие берушіге 10 миллиард евро капитал салды және Lehman Brothers банкроттығынан кейін құнсызданған күрделі қағаздар портфеліне 4,8 миллиард евро кепілдік берді. Ол кезде BayernLB 2019 жылға дейін 5 миллиард евроны қайтаруға келісті, ал қалған 5 миллиард евро Баварияның банктегі 75 пайыздық үлесі ретінде қалатын болды. Қалған үлесі жергілікті жинақ банкілеріне тиесілі. Банк өкілдері экономиканың қарыз алу бағасының өсуіне дайын еместігін, сондықтан пайыздық ставканы сақтап қалу мақсатында екенін айтты. Бірақ бұрынғы әлемдік дағдарыс кезінде қаржы жүйесіндегі ақша айналымын арттыру үшін енгізген шараларын тоқтатуға ниетті екенін мәлімдеді. Кейін Германия экономикасы рецессиядан жаңғырды, бірақ 2012 жылдан бері өсім тоқтап қалды. Бұл рецессияға түскен дамыған елдермен қатысты үлкен контраст құрайды.

Дағдарыстан кейінгі даму

2010 жылы BayernLB WestLB-мен мүмкін болатын бірігу туралы алдын ала келіссөздер жүргізді, бірақ бірнеше аптадан кейін келіссөздер үзіліп қалды. Сол жылы ол Германияның мемлекеттік қолдау алған Landesbankтерінің алғашқысы болып табыстылыққа оралды, салықтан бұрынғы пайда шамамен 885 миллион евроны құрады. 2014 жылы BayernLB мемлекеттік иесі Баварияға 2,7 миллиард евро қайтарды; 2016 жылы ол тағы 1,3 миллиард евро төледі. 2017 жылдың маусым айында 1 миллиард евро сомасындағы соңғы транш төленді. 2016 жылы BayernLB Standard Chartered компаниясымен серіктестікке келді, осы арқылы Standard Chartered неміс экспортқа бағытталған шағын және орта бизнестің Азиядағы операцияларын қаржыландыруға көмектеседі. BayernLB (Bayerische Landesbank) 2017 жылдың маусым айында ЕО мемлекеттік көмек ісін мерзімінен бұрын аяқтады, Бавария мемлекетіне барлығы шамамен 5,5 миллиард евро төлегеннен кейін. 2012 жылы ЕО-ның шешімі бойынша BayernLB 2019 жылға дейін Бавария мемлекетіне барлығы 4,96 миллиард евро төлеуге міндетті болды. Соңғы мемлекеттік қолдау ақшасын мерзімінен бұрын қайтару BayernLB-нің табысты бизнесінің нәтижесінде және осымен байланысты берік капиталдық базаның арқасында мүмкін болды. Қауіпсіздік органдары (ЕҚБ, Германияның Bundesbank, BaFin және Еуропалық Комиссия) BayernLB-нің қаржылық тұрақтылығын мойындап, үнсіз серіктестің жарналарын төлеуге келісім берді. Германияның Landesbankтерінің қорғау схемасының мүшесі ретінде BayernLB 2019 жылдың ақпан айында жасалған NordLB құтқару келісімі үшін 120 миллион евро төлеуге тиіс болды.

Дау

2011 жылы банктың бұрынғы бас тәуекел қызметкері 2005 жылы «Формула-1» автожарыстарына қатысу үлесін сатумен байланысты 50 миллион доллар көлемінде жемқорлық төлем алғандығы үшін тұтқындалды. 2012 жылы Нью-Йорк сотына ұсынылған талап-арызда BayernLB, Deutsche Bank сыртқы клиенттерге тұрғын үй ипотекалық қағаздарды сатқанда, іштен жасырын түрде сынап, олардың сәтсіздігінен пайда тапқан деп мәлімдеді. 2014 жылы екі банк те 810 миллион долларлық сотты соттан тыс келісіммен аяқтауға келісті. 2007 жылы BayernLB-нің Hypo Alpe Adria Bank International Group AG-ны 1,63 миллиард евроға сатып алуына байланысты бірнеше сот процесі Бавария мен оның оңтүстік көршісі Австрия арасындағы қарым-қатынасты уландырды. 2014 жылы бұрынғы бас директор Вернер Шмидт, сатып алуды жеңілдету үшін марқұм австриялық саясаткер Йорг Хайдерге пара бергені үшін кінәлі деп танылды. Германияда басқару кеңесінің мүшелерін сатып алу үшін артық төлегені үшін алғаш рет сотқа тартқан оқиғада, жеті бұрынғы BayernLB басшысы Hypo Alpe Adria Bank-тің басым үлесін сатып алғанда 550 миллион евроға артық төлегені туралы айыптаулар бойынша сотқа тартылды. 2023 жылдың маусым айында нацилердің тонаған өнері жөніндегі неміс кеңесші тобы банк коллекциясындағы Василий Кандинскийдің суретін оның бастапқы иесі болған еврей отбасының ұрпақтарына қайтаруды ұсынды. 2023 жылдың 24 шілдесінде BayernLB 1907 жылғы «Көркем өмір» атты темпера суретін Эммануэль Левенштейннің мұрагерлеріне қайтару туралы шешім қабылдағанын хабарлады.