Трансильванияның елтаңбасы мен туларының тарихы

Кіріспе

Трансильванияның гербі мен туының тарихы

Трансильванияның туы мен гербі 1765 жылы Мария Тереза Габсбург монархиясының құрамында Ұлы княздық құрған кезде берілген. Қазіргі Румынияда екі символдың да ресми мәртебесі жоқ болса да, герб ұлттық румын қаруларының құрамына енгізілген; сондай-ақ ол ондаған жылдар бойы венгр қаруларының бөлігі болды. Оның жоғарғы жартысында орлан бейнеленген, ол аймақтың ең көне символдарының бірі болуы мүмкін, немесе поляк орланының жергілікті нұсқасы. Трансильванияның элементтерінің алғашқы нұсқалары 1550 жылға дейін Габсбург Венгриясында жасалған, сондықтан олар шартты символдар саналды. Трансильвания княздығы оларды 1580 жылдан бастап немесе одан кейін қолдана бастады. Оларды бірінші болып танып, қолданған ханзада – Сигизмунд Батори, ол элементтерді де қарапайымдастырды. Олар келесі онжылдықтарда геральдикалық мұраның бір бөлігіне айналып, Акос Барксай билігі кезінде үш бөлек юрисдикцияны көрсететін ретінде бекітілді: орлан – Трансильванияның өзі, күн мен ай – Секели жері (Секелилердің гербіндегідей), ал жеті мұнара – саксон қалаларының гербін білдіреді. Олар сондай-ақ үш жеңілдік алған ұлттың этникалық символдары ретінде түсініледі (румындарды есепке алмай), бірақ мұндай түсіндіруді тарихшылардың көпшілігі дұрыс емес деп сынап бағалайды. Мария Терезадан бұрын Трансильвания билеушілері түрлі туларды қолданған, көбінесе олар отбасылық немесе топтық символдарды қамтыған, мысалы, Баторидің «қарышқыр тістері». Князь Сигизмунд венгр үш түсті туының прототипін де қолданған, бірақ бұл практика Габсбургтердің жаулап алуынан көп бұрын тоқтатылған. Трансильванияның Габсбургтік үш түсті туы мен Румыния туы сырттай ұқсас: Трансильванияда көк, қызыл, сары түстер көлденең орналасқан, ал Румынияда көк, сары, қызыл түстер тік орналасқан. Трансильвания түстері геральдикалық түстерден алынған, бірақ Иосиф Стерка Șuluțiu сияқты румын ғалымдары олардың дакиялық тегі және румын этногенезімен байланысы бар екенін айтады. Олар 1848 жылғы революцияның соңғы кезеңдерінде көк, қызыл және ақ түстердің комбинацияларын алмастырғаннан кейін Трансильваниядағы румын қауымы арасында танымал болды. Осы себепті Трансильвания тулары Австрия-Венгрияда румын ұлтшылдығын жасыру үшін жиі қолданылды, бұл Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде венгр-румын қақтығысын күшейтті. Осы контексте «Трансильвания үш түстісі» деген сөз көк, сары, қызыл түстердің көлденең комбинациясын білдірді. Саксондық ұйымдар үш түсті көк пен қызыл немесе қызыл мен көк түстің араласуына дейін қысқартты, бұл венгр билігіне де ұнамады. Екі ту да 1918 жылы Румыниямен бірігуді қолдаған қауымдармен желбіретілді; одан кейін Трансильвания немесе Трансильваниядан алынған символдарды бүкіл аймақтың автономиясын іздеген венгрлер де қолданды. Сонымен қатар, Секели жеріндегі автономия жақтастары көк, алтын, күміс үлгісін қабылдады.

The flag and coat of arms of Transylvania were granted by Maria Theresa in 1765, when she established a Grand Principality within the Habsburg monarchy. While neither symbol has official status in present day Romania, the coat of arms is marshalled within the national Romanian arms; it was also for decades a component of the Hungarian arms. In its upper half, it prominently includes the eagle, which may have been one of the oldest regional symbols, or is otherwise a localized version of the Polish eagle. Early versions of the Transylvanian charges were first designed in Habsburg Hungary at some point before 1550, and were therefore symbols of pretence. The arms were only attested as in use by the Transylvanian Principality in or after 1580. The first Prince to recognize and use them was Sigismund Báthory, who also simplified the charges. They entered the heraldic patrimony over the next few decades, and, during Ákos Barcsay's reign, were codified as representing three separate jurisdictions: the eagle stood for Transylvania proper, the sun and crescent is for Székely Land (as in the coat of arms of the Székelys), while the seven towers are canting arms of the Saxon populated cities. They are also widely understood as ethnic symbols of the three privileged nations (therefore excluding Romanians), but this interpretation is criticized as inaccurate by various historians. Before Maria Theresa, Transylvania's rulers used a variety of flags, which more often than not included family or factional symbols, such as the Báthory "wolf teeth"; Prince Sigismund also used a prototype of the Hungarian tricolor, but the practice died out long before the Habsburg conquest. Transylvania's Habsburg tricolor and the flag of Romania resemble each other superficially: Transylvania has blue red yellow displayed horizontally, while Romania has blue yellow red, vertically. The Transylvanian colors were codified from the heraldic tinctures, but Romanian scholars such as Iosif Sterca Șuluțiu ascribe them a Dacian origin and links to the Romanian ethnogenesis. They became popular among the Romanian community of Transylvania in the later stages of the 1848 Revolution, after replacing combinations of blue, red and white. On such grounds, Transylvanian flags were often used in Austria Hungary to camouflage celebrations of Romanian nationalism, and as such contributed to a simmering Hungarian–Romanian conflict before and during World War I. In this context, references to the "Transylvanian tricolor" often referred to a blue yellow red horizontal variation. Saxon organizations have traditionally reduced the tricolor to a blue over red or red over blue arrangement, which was also disliked by Hungarian authorities. Both sets of flags were flown by communities supporting the 1918 union with Romania; in its aftermath, Transylvanian or Tranylvanian derived symbols were sometimes used by Hungarians seeking autonomy for the region as a whole. In parallel, pro autonomy activists in Székely Land have adopted a blue gold silver pattern.

Шығу тегі

Трансильваниядағы ең көне геральдикалық дәстүрлердің кейбірі 12-13 ғасырларға жатады, яғни венгр жаулап алуынан кейін. Олар Трансильванияда бес венгр тайпасы қоныстанған деп мәлімдейтін Gesta Hungarorum атты қолжазбадағы жаулап алу тарихына сілтеме жасайды. Кейінгі дәстүр олардың отбасылық елтаңбаларын жасады, олардың барлығында тотемдік жануарлар бейнеленген. Агманд – қасқыр басы; Борса – балық, Гьерё – балық; Калокса – құс; Зсомбор – арыстан. Аймақ Трансильвания воеводасының билігінде болды, алғашқысы 12 ғасырда расталды. Оның осы кезеңде геральдикалық белгіні қолданғаны қазіргі геральдистер арасында дау тудырады. Дэн Черноводеану бұл пікірді жоққа шығарып, ортағасырлық Венгрияның барлық аймақтарында аймақтық геральдикаға қызығушылық болмағанын айтады. Сол сияқты, Кароли Кистелеки: «Трансильванияның 1526 жылға дейінгі ортағасырлық Венгрия Корольдігінде тәуелсіз елтаңбасы болмаған» деді. Тарихшы Зигмонд Яко «воевода патшадан тікелей тапсырма алғандықтан, ол сауатсыз қоғам алдында тағайындалғанын дәлелдеу үшін патшадан байрақ алған болуы мүмкін» деді. «Барлық патшалықтардың білім кітабында» «Силуана патшалығы» немесе «Септем Кастра» деп аталатын «қызыл сцимитарлы жасыл ту» деп көрсетілген. Бұл Трансильванияның «жеті қаланың» елі екенін көрсетеді. Тарихшы Юлиан Марциан бұл атау венгрлердің жаулап алуынан бұрын пайда болған болуы мүмкін және Рим Дакиясына дейін жетеді дейді. Ол жеті мұнара сол кезде Трансильванияның символы болған болуы мүмкін деп санайды, өйткені «дакиялық» Сирмиум қаласы қызыл өрісте мұнарамен бейнеленген. 19 ғасырда Йозеф Бедеус фон Шарберг және Николае Денсусяну талдаған венгр деректері Трансильвания әскерлерінің бүркіт туы астында соғысқанын көрсетеді, бірақ мұндай хабарламаның дұрыстығы күмәнді. 15 ғасырдың бірнеше елтаңбаларында «Вейден герцогы» немесе «Вейден» көрсетілген, бұл Трансильвания воеводаларына немесе герцогтарына қатысты болуы мүмкін, күміс және көк түсті өрісте бүркіт бейнеленген. Қазіргі заманғы сарапшылар арасында Тюдор Раду Тирон Трансильванияның бүркіт елтаңбасы болғанын дәлелдеп, Қара шіркеудегі рельеф пен Фехер округінің мөрін дәлел ретінде келтіреді. Оның пікірінше, екеуі де римдік аквиланың «геральдизациясы» болуы мүмкін және «Дакияның» халықтық символдары. Осы кезеңде әр воеводаның жеке елтаңбасы болған. 1350 жылдары билік еткен Томас Сесеньи Арпад жолақтарымен біріктірілген арыстанды қолданды. Бір теория бойынша, Бартоломей Драгфи 1490 жылдары билікке келгенде молдаван геральдикасында кең таралған аurochs басын қолданды. Жеке елтаңбаларды қолдану құқығы 1514 жылы енгізілген Иштван Вербецкийдің кодекстерімен шектелді. Бұл көптеген румындарды венгр дворяндары қатарынан шығарды. Сонымен қатар, екі этникалық қауымдастықта – Трансильвания сакстары (неміс тілінде сөйлейтін) және секели (венгр тілінде сөйлейтін) арасында баламалы ұжымдық символдар енгізілуде. Бірінші топтың «бір мөрі» 1224 жылға дейін сақталған, бірақ бұл белгінің қандай екені белгісіз. Марцианның айтуынша, оның дизайны 1302 жылғы мөрмен бірдей, онда үш тізе бүгіп отырған және тұрған адам тәж ұстап тұрған бейнеленген. 1370 жылы ол Людовик I-нің венгр және капеция елтаңбаларын біріктірген нұсқамен ауыстырылды. Сонымен қатар, үшінші қалқан да болды, ол бүркіт пен гүл композициясынан тұрды. 1896 жылы заңгер Вильмос Брукнер сакстардың 1222 жылғы туы мен мөрінде AD RETINENDAM CORONAM («Тәжді сақтау үшін», ортағасырлық латын тілінде) деген ұран жазылғанын хабарлады. Соңғысының ең алғашқы құжатталған қолданылуы 1302 жылғы мөрде кездеседі. Секелидің түпнұсқалық символында семсер ұстаған қол, көбінесе тәжді тесіп өтетін, аюдың кесілген басы және жүрек, кейде жұлдыз мен жарты ай бейнеленген; өріс көбінесе көк деп түсіндірілсе де, қызыл болғанға ұқсайды. 1437 жылғы шаруалар көтерілісінен қорқып, аймақтың элитасы Unio Trium Nationum деп аталатын феодалдық артықшылықтар режимін құрды. Бұл оқиға дәстүрлі түрде күн мен айды ғана көрсететін жаңа секели елтаңбасының бастауы деп есептеледі (Секелилердің графына қараңыз). Марциан бұл екі құрылғының ортағасырлық елтаңбаларда Кумания мен румындардың бейнелеуі ретінде қолданылғанын атап өтті. 1541 жылы Осман империясы орталық Венгрияны басып алды, ал Трансильвания Венгрия патшалығы ретінде қайта құрылды. Джон Сигизмунд Заполья басшылығымен қайта ұйымдастырудың алғашқы онжылдықтарында аймақ тиімді түрде Венгрия елтаңбасын қолданды, бірақ бір әйгілі аңыз Трансильвания елтаңбасын жасауды Запольяға жатқызады. Запольяның әскери жарлықтары Трансильвания округтеріне қатысты жұмылдыру ережелерін белгіледі, әр округтың өз туы болуын талап етті. Сонымен қатар, Габсбург Венгриясы Трансильванияға қарсы талап танытты, ол Габсбург монархиясының бөлігі болды және осылайша қасиетті Рим империясына династиялық байланысты болды. Трансильвания символы, әдетте Фердинанд I сарайында жасалған, сакстардың геральдикалық белгілеріне негізделген, шапақайырылған қылыштар мен трикетрадан тұрды. Бұл 1550 жылы Георг Райхерсторфер және 1581 жылы Мартин Шрот жариялаған нұсқа. Бавария мемлекеттік кітапханасындағы (Cod. icon. 391) қолжазба қазіргі Трансильвания елтаңбасының алғашқы нұсқасын сақтайды – Габсбургтың ықпалымен жасалған және Заполья билігіне дейін сонауға дейін жететін. Онда тәж киген бүркіт басы және жеті қызыл мұнара, жеті жасыл төбеде, күміс өрісте бейнеленген. Оның дизайны ертерек бүркіт туын «Жеті қала» (Трансильванияның неміс тіліндегі атауы) үшін сөздік елтаңбасымен біріктіруі мүмкін; түс схемасы венгр елтаңбасына ұқсас. 1560 жылдары жеті мұнара Габсбургтың клиенті Якоб Гераклид шығарған монеталарда бейнеленген, ол Молдавия князі болды. Бұл артефакттарда сонымен қатар молдаван аurochs және румын құсы бейнеленген, Гераклидтің үш патшалықты бір тәж астында біріктіру ниетін көрсетеді. 1596 жылы Нюрнбергтен келген Левинус Хулсиус Трансильвания елтаңбасының танылатын нұсқасын жариялады, онда жеті төбесінде мұнаралары бар тәж киген бүркіт бейнеленген; түстерді анықтау мүмкін емес.

Some of the earliest heraldic traditions in Transylvania relate to the 12th and 13th centuries—which is after the age of Hungarian conquest. They refer to the conquest's chronicling in the manuscript known as Gesta Hungarorum, which claims that Transylvania was settled by five Hungarian clans. Subsequent tradition codified their family crests, all of which had totem like animal figures—Agmánd had a wolf's head; Borsa, a fish, Gyerő, a fish; Kalocsa, a bird; and Zsombor, a lion. The region had a distinct jurisdiction under a Voivode of Transylvania, the first of whom were attested in the 12th century. Whether it used a heraldic symbol at this stage is a matter of dispute among modern heraldists. Dan Cernovodeanu dismisses the notion, arguing that there was a general uninterest in regional heraldry, manifested throughout high medieval Hungary; similarly, Károly Kisteleki argues that: "Transylvania did not have an independent coat of arms in the pre 1526 medieval Hungarian Kingdom." Historian Zsigmond Jakó argues that, since "the voivode received his commission directly from the king, [he] probably received a flag from the ruler, as proof of his appointment before an illiterate society." The Book of Knowledge of All Kingdoms claims a "green flag with a red scimitar" as standing for the "Kingdom of Siluana" or "Septem Castra". The latter is a reference to Transylvania as the country of "seven cities". According to historian Iulian Marțian, this name may predate Hungarian conquest, and is traceable to Roman Dacia. He argues that seven towers may have already been a Transylvanian symbol at that stage, noting that the "Dacian" metropolis of Sirmium was represented by a tower on a field of gules. Hungarian sources, analyzed in the 19th century by Josef Bedeus von Scharberg and Nicolae Densușianu, suggest that Transylvanian troops fought under an eagle banner, but the accuracy of such reporting is altogether doubtful. Several 15th century armorials also feature a "Duke of Weydn" or "Weiden", which may refer to the Transylvanian Voivodes or Dukes, using an eagle on a field of argent and azure. Among the modern experts, Tudor Radu Tiron argues for the existence of a Transylvanian eagle shield, taking as evidence a Black Church relief and the attested seal of Fehér County. Both, he argues, may be "heraldizations" of the Roman aquila, and as such folk symbols of "Dacia". At this earliest stage, individual Voivodes also had their own attested arms. Thomas Szécsényi, who governed in the 1350s, used a lion combined with the Árpád stripes. One theory proposes that Bartholomew Drágffy, rising to the position in the 1490s, used the aurochs head, which was also a staple of Moldavian heraldry. The right to use individual coat of arms was severely limited by the codes of István Werbőczy, introduced in 1514. These effectively excluded many Vlachs (Romanians) from the ranks of Hungarian nobility. In tandem, some alternative collective symbols were being introduced within two distinct ethnic communities: the Transylvanian Saxons (German speaking) and the Székely (Hungarian speaking). The former group had its "one single seal" as early as 1224, though it is not recorded what that symbol was. According to Marțian, its design was the same as a 1302 seal, which depicts three kneeling men and a standing one holding up a crown. It was replaced in 1370 by a variant combining the Hungarian and Capetian arms of Louis I. Also included was a third shield, which is as either an eagle and rose composition A tradition reported in 1896 by lawyer Vilmos Bruckner held that a Saxon flag and seal from 1222 carried the slogan AD RETINENDAM CORONAM ("To protect the Crown", in Medieval Latin). The latter's earliest documented usage is on the 1302 seal. The original Székely symbol featured an arm holding a sword, often piercing through a crown, a bear's severed head, and a heart, sometimes alongside a star and crescent; the field, though often interpreted as azure, was most likely gules. Threatened by the peasant revolt of 1437, the estates of the realm established a regime of feudal privileges known as Unio Trium Nationum. This event is traditionally held as the source of a new Székely coat of arms, which only shows the sun and waxing moon (see Count of the Székelys). Marțian notes that these two devices were also used in medieval armorials as visual representations of Cumania and of the Vlachs. The Ottoman Empire eventually took hold of central Hungary in 1541, leaving Transylvania to reestablish itself as a rump Hungarian Kingdom. During the first decades of reorganization under John Sigismund Zápolya, the region effectively used Hungary's arms, although one popular legend attributes the creation of Transylvania's arms to the same Zápolya. Zápolya's military ordinances imposed recruitment rules on the counties of Transylvania, specifying that each county would have its own banner. Meanwhile, a rival claim to Transylvania had been placed by Habsburg Hungary, which was part of the larger Habsburg monarchy and thus dynastically attached to the Holy Roman Empire. A Transylvanian symbol was probably designed at the court of Ferdinand I, and was based on Saxon heraldry, showing crossed swords and a triquetra. This is the version published by Georg Reicherstorffer (1550) and Martin Schrot (1581). A manuscript at the Bavarian State Library (Cod. icon. 391) preserves what is perhaps the first version of the modern Transylvanian arms—designed under Habsburg influence, and probably dating back to Zápolya's reign. It has a crowned eagle's head in chief, and seven towers, gules, on seven hills, vert, over a argent field. Its design may join the earlier eagle flag with canting arms for Siebenbürgen ("Seven Cities", the German name of Transylvania); the color scheme seems to be purposefully based on the Hungarian arms. In the 1560s, the seven towers were featured on coinage issued by Habsburg client Iacob Heraclid, who became Prince of Moldavia. These artifacts also feature the Moldavian aurochs and the Wallachian bird, showing Heraclid's ambition of unifying the three realms under one crown. In 1596, Levinus Hulsius of Nuremberg published another recognizable version of Transylvania's arms, showing a crowned eagle over seven hills, with each hill topped by a tower; tinctures cannot be reconstructed.

Баторис пен Батыл Михаил

Шығыс патшалығы 1570 жылы Осман билеушілері тарапынан Трансильвания княздығына дейін төмендетілді. Басқа Осман клиенттері сияқты, жаңа князьдарға Жоғарғы Портадан билік тулары табыс етілді; олар кафтандар мен скипетрлермен бірге салтанатты рәсімдерде көрсетілді. Трансильванияда да жеке округтік тулар астында әскери бөлімдерді ұйымдастыру тәжірибі Zápolya дәуірінен сақталды. Геральдикалық практикада венгр патшалық тәждерін пайдалану жалғасты. Олардың мантингісі қызыл-күміс және алтын-көк түсті болды, бұл, мүмкін, хорват және далматин түстерінің қалдықтары еді. 1576 жылы Zápolya-ның бұрынғы иелігін Стефан Батори басып алды. Ол княздік атағын алғаш атап көрсеткенімен, аймақ үшін ешқандай геральдикалық белгі жасаған жоқ, орнына Батори әулетінің гербін (үш «қарышқақ тісі») пайдаланды. 1580 жылы регенттік қызметін атқарган Кристофер Батори Секель күні мен айының жанында бүркіт пен жеті мұнара бейнеленген геральдикалық медаль шығарған болуы мүмкін, бірақ бұл жалған болуы да мүмкін. Стефанның ұлы Зигмунд Батори Осман билігінен бас тартып, Габсбургтермен бірге қасиетті лигаға қосылды, 1595 жылы Рейхсфюрст ретінде танылды. 1596 жылдың қаңтарына қарай ол өзінің иелігін кеңейтуді жоспарлады, ал Молдавияда орналасқан Трансильвания әскерлері «Зигмунд Венгрия королі» («Sigismundus Rex Ungariae») деп жазылған туды қолданды. Оның мәртебесінің артуы Батори және Хулсиус нұсқаларын бір гербке біріктіруге мүмкіндік берді, сонымен қатар Молдавиялық бизон мен Валахиялық бүркіт кірді, бұл Баторидің екі елге де билігін талап етуін көрсетеді. Гербтің түсті нұсқалары сақталған жоқ. 1890 жылдары Siebmachers Wappenbuch авторлары түстерді анықтады, ал тарихшы Константин Моисил оларды көк түсті (бүркіт үшін) және алтын түсті (жеті мұнара үшін) қара түсті құрылғылар деп сипаттады, бірақ мұндай оқулар Черноводеанудан сынға ұшырады. Ол атап өткендей, гербтің сызықтары қазіргі заманғы конвенциялардан бұрын пайда болған, сондықтан оны дұрыс қалпына келтіру мүмкін емес. Зигмундтың геральдикасы мұнаралардың бейнесін тиесілі төбелерін алып тастау арқылы стандарттады. Сондықтан ол кейінгі заманғы бейнелеулердің негізгі үлгісіне айналды, сонымен қатар Секель күні мен айын нақты бейнелейтін алғашқы болды. Соңғы жаңалық көбінесе Трансильвания румындарының ескерілмеуімен, Unio Trium Nationum визуалды бейнесін толықтырады деп сипатталады. Бұл оқуда бүркіт венгр дворяндарын, ал мұнаралар саксон қалаларын көрсетеді. Тарихшы Сзаболч де Важайдың айтуынша, бұл символдардың ешқайсысы 1590 жылдарға дейін болған жоқ, бірақ олар Сигмундтың гербінде алғаш пайда болғаннан кейін олардың иегерлерімен қабылданып алынды. Құс ырымшыл Зигмунд үшін ерекше маңызға ие болды, ол Валахиядағы жеңістерін орнитомантияға жатқызды; сондай-ақ ол үш күн бейнеленген балама гербті қолданды, бұл оның күн итін көргенімен байланысты болды. 1599 жылы Шелимбәрде жеңіліске ұшырағаннан кейін Баторилер Валахия князі Михаил Батырдан Трансильванияны жоғалтты, ол кейіннен Молдавияға да билігін кеңейтті. Билікте болған уақытында Михаил жаңа мөрлермен құжаттар шығарды, онда Валахиялық және Молдавиялық символдар болды; сонымен қатар екі арыстан да бейнеленген. Румын ғалымдары соңғы символ Трансильванияны білдіре ме деген мәселеде келіспейді. Григоре Точилеску, Димитрие Ончул және Паул Горе бұл пікірді қолдаса, Моисил және Иоанн С. Филитти сияқты басқалары «қатты күмән» білдірді және арыстарды Михаилдың жеке эмблемасы ретінде қарастырды. Черноводеану арыстар Трансильванияны жанама түрде «Дакия» ретінде бейнелей алады деп болжайды, Николае Костин және Павао Риттер Витезовичтің еңбектеріндегі «Дакия қарулары» туралы ұқсас сипаттамаларды атап өтеді. 1599 жылдың қарашасында Михаил мажар тігіншісі Янош Тамасфалвиге жаңа әскери тулар жасауды тапсырды. Михаил мен оның Габсбург одақтасы Джорджио Баста Гурслау шайқасында қолға түсірген тулар, олардың кейбіреулері Ханс фон Ахеннің суреттерінде бейнеленген, княздықтың геральдикалық символикасына қосымша түсінік береді. Үлгілерге көк және ақ түсті Секель тулары кіреді, онда ескі және жаңа символдар бірге көрсетілген. Ұрыс даласында Баторидің түрлі тулары қолға түсті, олар «қарышқақ тістерін» айқын көрсетті, бірақ гербтен элементтер жоқ еді. 1910 жылы тарихшы Иосиф Стерка Шулуциу атап өткендей, «олардың барлық түрлі түстері мен пішіндері бар, бірақ олардың ешқайсысының мәні жоқ». Зерттеуші Константин Резачевичидің айтуынша, Ахеннің кескіндемесіндегі ақ түсті нұсқа (ол «піл сүйектерін» анықтайтын) Михаил Батырдың Валахия туының шабыты болды.

The Eastern Kingdom was downgraded by its Ottoman suzerains to a Transylvanian Principality in 1570. Like with other Ottoman clients, the new Princes were granted banners of rule by the Sublime Porte; these were paraded in ceremonies, alongside the kaftans and scepters. Transylvania also preserved the Zápolyan practice of organizing military units under separate county banners. In heraldic practice, it perpetuated the use of Hungarian royal diadems. Their mantling was gules–argent and or–azure, which were probably remnants of the Croatian and Dalmatian tinctures. Zápolya's former realm was taken over by Stephen Báthory in 1576. Though he was the first to emphasize his princely title, he did not create any heraldic symbol for the region, and instead introduced the Báthory family arms (three "wolf's teeth") as a stand in. Serving as regent in 1580, Christopher Báthory may have issued a heraldic medal showing an eagle and seven towers alongside the Székely sun and waxing moon, but this may be a forgery. Stephen's son, Sigismund Báthory, rejected Ottoman rule and joined the Habsburgs in the Holy League, being recognized as a Reichsfürst in 1595. By January 1596, he had ambitions to expand his realm, and his Transylvanian troops, stationed in Moldavia, used a flag inscribed Sigismundus Rex Ungariae ("Sigismund King of Hungary"). His elevation in status allowed him to marshall the Báthory and Hulsius versions into a single coat of arms, which also included the Moldavian aurochs and the Wallachian eagle, reflecting Báthory's claim to suzerainty over both countries. No colored versions of the seal survive. While tinctures have been deduced by the authors of Siebmachers Wappenbuch during the 1890s, and are described by historian Constantin Moisil as sable devices on azure (for the eagle) and or (for the seven towers), such readings are criticized by Cernovodeanu—as he notes, the seal's hatching preceded modern conventions, and therefore could not be properly reconstructed. Sigismund's heraldry standardizes the towers' depiction by removing the corresponding hills. It, therefore, became the basic template for more modern subsequent representations, being also the first one to definitely include the Székely sun and moon. The latter innovation is often described as fulfilling the visual representation of the Unio Trium Nationum, with the implicit omission of Transylvania's Romanians. In this reading, the eagle represents Hungarian nobility and the towers are a stand in for the Saxon cities. According to historian Szabolcs de Vajay, neither of these symbols preexisted the 1590s but were appropriated by their armigers after first appearing on Sigismund's seal. The bird had special significance for the superstitious Sigismund, who credited his victories in Wallachia to ornithomancy; in similar vein, he used an alternative coat of arms depicting three suns, which apparently referred to his witnessing a sun dog. In 1599, following defeat at Șelimbăr, the Báthorys were ousted from Transylvania by Wallachian Prince Michael the Brave, who later also extended his control into Moldavia. During his interval in power, Michael issued documents bearing new seals, which included both Wallachian and Moldavian symbols; also featured were two lions rampant. Romanian scholars are in disagreement as to whether the latter symbol is meant to represent Transylvania. While Grigore Tocilescu, Dimitrie Onciul and Paul Gore have supported the notion, others, including Moisil and Ioan C. Filitti, have cast "serious doubts", and see the lions as Michael's personal emblem. Cernovodeanu proposes that the lions could represent Transylvania indirectly, as "Dacia", noting similar descriptions of "Dacian arms" in the works of Nicolae Costin and Pavao Ritter Vitezović. In November 1599, Michael ordered new military flags to be made by the Hungarian tailor János Thamásfalvi. Flags captured by Michael and his Habsburg ally Giorgio Basta during the Battle of Guruslău, some of which are also depicted in paintings by Hans von Aachen, give additional insight into the Principality's heraldic symbolism. Samples include blue and white Székely flags displaying the old and new symbols together. A variety of Báthory flags were captured on the field of battle, prominently displaying the "wolf's teeth", but with no element from the coat of arms. As noted in 1910 by historian Iosif Sterca Șuluțiu, "they are of all sort of colors and shapes, none of which have any significance." According to researcher Constantin Rezachevici, the white variant in Aachen's painting (displaying what Rezachevici identifies as "elephant tusks") was the inspiration for Michael the Brave's own flag of Wallachia.

XVII ғасырдағы нұсқалары

1601 жылы Трансильваниядағы үшінші және соңғы билігінің басында ханзада Сигизмунд өзінің үстем әміршісі Мехмед III-тен қазіргі венгр триколорына ұқсайтын қызыл, ақ, жасыл ту алды. Петер Вацзи ғалымының айтуынша, жалпы алғанда, бұл «нақты венгрлік» түстер схемасын Габсбургтер иеленген аумақтардағы венгрлер, соның ішінде 1611 жылы Трансильванияны алуға тырысқан гусарлар көбірек қолданды; олардың «20 қызыл, ақ, жасыл жібек туы» болды. Ал «Трансильвания билеушілерінің өз туы болды, олар көбінесе бір түсті, өздерінің және елдің елтаңбаларымен бірге». 1603 жылы Трансильвания тағына Микаэльдің одақтастары мен қарсыластарының бірі Мозес Секели қысқа уақытқа отырды. Оның мөрлерінде арыстандар бейнеленген, бірақ олардың Михаилдің гербографиясына, немесе Мозес отбасының қаруына қатысты екендігіне келіспеушіліктер бар. 1605 жылы ханшайымдықты алған Стефан Боцкай арыстандарды алып тастап, жеті тауды қысқа уақытқа қалпына келтірді, сонымен қатар жалпы орналасуын өзгертті. Боцкай сондай-ақ монеталарға мемлекеттік қаруды енгізген алғашқы Трансильваниялық ханзада болды, оларды өзінің отбасылық қаруларымен немесе Заполян монархиясының қаруларымен бірге көрсетті; 1607 жылы оның жерлеу процессиясы кезінде үш символ да бөлек алып жүретін туларда пайда болды. Оның мұрагері Сигизмунд Ракоцци бүркіт үшін басқа дизайнды қолданды, бұл Бедеус және Марциан сияқты тарихшылардың айтуынша, шын мәнінде поляк қаруының қайта жаңғыруы болды. 1621 жылға дейін Габсбургтерге қарсы принц Габриэль Бетлен Венгрия жерлеріне өз талаптарын біріктірді. Оның қызыл түстегі құйрығы, Бетлен отбасы қаруларын және Трансильвания символдарын (қара бүркіт, алтынға жеті қызыл мұнара және т.б.) біріктірді, сақталып, кейінгі ғасырларда қайта шығарылды. Екінші қызыл ту, қазіргі уақыттағы екі гравюра арқылы ғана сақталған, Бетленнің протестанттық сенімнің қорғаушысы мәртебесіне сілтеме жасайды және оны Отыз жылдық соғыста Имре Турзо мен оның венгр-трансильвандық әскерлері шайқаста алып жүрді. Онда латын поэзиясы мен ұрандармен қатар «түрік әскери кемесі» мен Құдайдың Тоқтысы бейнеленген; бір нұсқада бұларға CONSILIO FIRMATA DEI («Құдайдың жарлығымен шешіледі») деген ұран кіреді, бұл Бетленнің Трансильвания монетасында да бейнеленген, қол мен семсер эмблемасымен қатар. Соңғы символ Бетленнің портреті оюларында, көбінесе суреттің жоғарғы жағында бейнеленген. Төменгі жиегі Трансильванияның, Бетлен отбасының қаруларын және аздап сирек Венгрияның қаруларын біріктіреді. Басқа жазбалар Бетленнің билік құрған кезінде көптеген туларды қолданғанын көрсетеді, оның ішінде қара және күлгін немесе қызыл және күлгін аза тұту тулары өзінің өліміне дайындық ретінде. Тарихшы Венцель Биро 1630 жылдары Георг I Ракоцци тұсында Трансильванияда мемлекеттік ту ретінде «көк, қызыл, алтын сары» үш түстес болды деп айтады. Бұл Трансильванияның пошта жүргізушілері қолданған геральдикада кездеседі. Георг II Ракоцци, оның билігі 1648 жылы басталды, Трансильвания қаруларының кең ауқымын қолданды, элементтерді еркін араластырды және оның отбасы қаруларын қосады. Джон Овертонның суретіне үш элемент бөлек қалқан ретінде бейнеленген, Секели айды құстың басы ретінде қате бейнеленген. 1637 жылдан бастап династиялық символдармен біріктірілген тұрақты герб әлі күнге дейін Ламкеректің (Ланкрам) Ракоцциан қағаз фабрикасында су белгісі ретінде қолданылып келді. Бетлен мен Ракоццидің билік ету кезеңінде Трансильванияда «геральдикалық өнер» туралы білімді жазушы Ференц Папай Парис таратқан, оның кітабы екі әмірші отбасылардың қаруларының сипаттамаларын стандарттаған. Бұл қайта жаңғыру Трансильвания князьдері өздерінің Трансильвания немесе Молдавия азаматтары мен одақтастарына берген қарулардың санының өсуін көрсеткенмен, қарулардың өзі сирек суреттелген, өйткені алушылардың көпшілігі оларды бояуға болатын шығындарды көтере алмады. Мемлекеттік қарудың басқа да түрлі үлгілері, бірдей негізгі элементтермен, бірнеше ханзадалар кезінде 1659 жылға дейін жалғасты, сонда Акос Барксей Сигизмундтің негізгі құрылымын қалпына келтірді. Бұл Трансильванияның әрбiр геральдикалық элементiн Трансильванияның жеке тұлғасымен байланыстырып, әрқайсысын жеке мөрге айналдыру туралы бұйрық шығарған Трансильванияның Парламентiнiң шешiмiнiң нәтижесi болуы мүмкiн. Сонымен қатар, Diet жарлығы Князьдікке қосылған Венгрияның Партиума ауданы үшін ерекше қару енгізуді нақтылады. Бұл субөңір төрт жолақ пен Патриархтық крестпен бейнеленуі керек еді. Дегенмен, Партиум символы Барксейдің Трансильвания қаруында пайда болған жоқ, және бұл идея ақырында тасталды. 1650 жылдары Клас Раламб куәландырғандай, осы ауданның әртүрлі қалалары өздерінің символдарымен, көптеген «тулар мен түстермен» мақтанды. 1659 жылғы шешім әрбір құқықтық класс, әлеуметтік және ұлттық сипаттамаларын нақты анықтаған алғашқы рет деп кеңінен қарастырылады. Алайда, бұл түсіндіруді әртүрлі тарихшылар дұрыс емес деп санайды: Марциан құстың венгр-трансильвандықтардың орнына қолданылғанын, бірақ көпұлтты аристократия мен дербес емес округтерді білдіргенін айтады. Бұл пікірді Аттила Иштван Секерес және Сандор Пál Antal да қолдайды: Diet әрбір элементке басымды географиялық мағына берді, «округтарды» бүркітпен, ал екі дербес анклавты бөліп көрсетті. Мойсил де «бүркітпен» бейнеленген «ұлттың» этникалық емес анықтамасын атап өтеді, бірақ сол кезде румыниялық аристократтар «қарапайымдап венгерленуде» екенін де айтады. Мұнара символизмі Трансильвания шекарасының сыртындағы румыниялық жерлерде де белгілі бір танымалдылықты сақтады. Барксей билікке келгенге дейін Валахиялық зиялы Удріште Нăстурел гербтік құрылғыны қолданды, онда қызыл мұнара крестте пайда болды. Зерттеушілер бұл қолданудың «қызыл мұнаралардың» Трансильвания қалаларын жалпылама білдіретініне және Удріштенің Фогараш боярларынан шыққандығына сенімділігін көрсетеді деп санайды. Шамамен 1700 жылға дейін датырланған, Молдавиялық сарайдағы Хуши қазбаларынан табылған пешке Трансильваниялық жеті мұнара бейнеленген. 1680 жылдары Ұлы түрік соғысының шарықталу кезінде Эмерик Тёкёли венгр-трансильвандық Курук армиясын басқарды, ол Габсбургтерге қарсы Османдықтарға көмектесті. Бұл күш екі туды қолданғаны белгілі: бір жағында қол мен семсері бар көк ту, екінші жағында Тёкёли қаруы бар қызыл ту. Жауап ретінде Леопольд I және оның Габсбург сарайы Трансильваниялық феодқа қарсы талапкер ретінде Михаил II Апафиді қолдады. 1686 жылдың маусымында олар одақтастықты ресмиледі, оның шарттарында: «Оның Императорлық Шаңырағы Трансильванияның князьдік атағына немесе елтаңбасына ешқашан талас жасамауы керек». Тёкёлидің бүліктері ақырында сәтсіз аяқтады; Апафи қысқа уақытқа Трансильвания князі болды. Осы кезеңде Фогараш (Фэгэраш) монетаханасы «князьдің сыйлықтары ретінде пайдалануға арналған» дукаттарды шығарды, онда «Трансильвания мен Апафи отбасының қарулары» біріктірілген. Трансильвания мен Партиум 1699 жылғы Карловиц шарты бойынша толығымен Габсбург мемлекеттеріне қосылды. Күтілмеген нәрсеге дайындықпен Леопольд 1691 жылға қарай Трансильвания қаруын өзінің үлкен елтаңбасында, ал 1694 жылға қарай монеталарында қолданды. Габсбург Трансильваниясы, Венгрия тәжімен байланысты князьдық қалған, 18 ғасырдың басында өзінің белгілерімен полтуралар шығарды. Бұл бейнелер аймақтық қаруларды Рейхсадлерге қою тәжірибесін енгізді, бұл практика сондай-ақ Венгрия, Милан немесе Тосканада қолданылған монеталар үшін де қолданылды. Партиумда Леопольд 1701 жылы румыниялық шаруа отбасылары Сида мен Югаға ақсүйектік дәреже берді. Олардың дипломында Трансильванияның бөлек қалқандары бар, онда мұнаралар көк түсте және бүркіт қара түсте алтын және қызыл жолақты қалқанда бейнеленген. Бұл құжат үшін Партиум қаруы Патриархтық крестпен қайта жаңғыртылды, ал жолақтары алтын және қызыл болды. Трансильвания тәуелсіздігі 1703–1711 жылдардағы соғыста II Франциск князімен қысқа уақытқа қайта жаңғыртылды...

In 1601, at the beginning of his third and final reign in Transylvania, Prince Sigismund received from his overlord Mehmed III a red white green flag which superficially resembled the modern Hungarian tricolor. Scholar Péter Váczy notes that, overall, this "decidedly Hungarian" color scheme was more often embraced by Hungarians in Habsburg held territories, including Hussars who attempted to take Transylvania in 1611; these had "20 red white green silk flags". By contrast: "The princes of Transylvania had their own flags, which were almost always monochrome, with their own coat of arms and that of the country." One of Michael's allies and rivals, Moses Székely, briefly took the throne of Transylvania in 1603. His seals included a representation of the lions rampant, but there is disagreement as to whether these alluded to Michael's heraldry or to Moses' own family arms. Taking over as Prince in 1605, Stephen Bocskai removed the lions and briefly restored the seven mountains, also changing the overall arrangement. Bocskai was also the first Transylvanian Prince to include the state arms on coinage, featuring them alongside his family arms or those of the Zápolyan monarchy; all three symbols appeared on flags carried separately during his funeral procession in 1607. His successor Sigismund Rákóczi used a different design for the eagle which, according to historians such as Bedeus and Marțian, was actually a revival of the Polish arms;

Before 1621, anti Habsburg Prince Gabriel Bethlen incorporated his claim to the Lands of the Hungarian Crown by depicting Hungary and Transylvania's arms on a single shield. His crimson swallowtail, reuniting the Bethlen family arms and Transylvanian symbols (black eagle, seven red towers on gold etc. ), was preserved and reproduced in later centuries. Another red flag, which survives only through two contemporary engravings, references Bethlen's status as a defender of the Protestant faith, and was as such carried in battle by Imre Thurzó and his Hungarian–Transylvanian troops in the Thirty Years' War. It depicts a "Turkish warship" and the Lamb of God alongside Latin poetry and slogans; in one version, these include the motto CONSILIO FIRMATA DEI ("It is settled by God's decree"), which also features on Bethlen's Transylvanian coinage, alongside an arm and sword emblem. The latter symbol is depicted in portrait engravings of Bethlen, often at the top of the image. The bottom edge reunites the arms of Transylvania, the Bethlen family arms, and somewhat less frequently, those of Hungary as well. Other records suggest that Bethlen used countless flags during his reign, including black and purple or red and purple flags of mourning in preparation for his own death. Historian Vencel Bíró argues that in the 1630s, under George I Rákóczi, Transylvania already had a "blue, red, gold yellow" tricolor as its state flag. This appears in heraldry used by the Transylvanian post riders. George II Rákóczi, whose reign began in 1648, used a vast range of Transylvanian arms, freely mixing the elements and including his family's arms. A portrait of his by John Overton features the three elements as separate shields, with the Székely moon wrongly depicted as a bird's head. From 1637, the regular coat of arms, combined with dynastic symbols, was still used as a watermark by the Rákóczian paper mill of Lámkerék (Lancrăm). Between the reigns of Bethlen and Rákóczi, knowledge about "heraldic art" was spread in Transylvania by writer Ferenc Pápai Páriz, whose book standardized descriptions of both princely families' arms. While this revival saw a surge in the number of arms granted by Transylvanian Princes to their Transylvanian or Moldavian subjects and allies, the arms themselves were seldom depicted, as most recipients could not afford the cost of having them painted. Various other designs of the state arms, featuring the same basic elements, continued under several Princes until 1659, when Ákos Barcsay restored Sigismund's basic arrangement. This was probably the result of a ruling by the Transylvanian Diet, associating each heraldic element with a distinct entity of Transylvania, and issuing orders for each to be made into a separate seal. A Diet writ also specified the introduction of distinct arms for Partium—an area of Hungary proper which had been attached to the Principality. This subregion was to be represented by four bars and a Patriarchal cross. Nevertheless, a symbol of Partium never appeared on Barcsay's Transylvanian arms, and the notion was eventually abandoned. As attested in the 1650s by Claes Rålamb, the various towns of this area flew their own symbols, a multitude of "flags and colors". The 1659 ruling is widely read as the first to explicitly associate each component privileged class, social as well as national. This interpretation is seen as erroneous by various historians: Marțian notes that the bird was not intended as a stand in for the Hungarian Transylvanians, but for the multinational nobility and the regular, non autonomous, counties; this verdict is also backed by Attila István Szekeres and Sándor Pál Antal: the Diet ascribed a primarily geographical meaning to each element, separating between "the counties", represented by the eagle, and the two autonomous enclaves. Moisil also highlights a non ethnic definition of the "nation" represented by the eagle, but also comments that, by that moment in time, Romanian nobles were being "gradually Magyarized". The tower symbolism preserved some popularity in Romanian inhabited areas outside Transylvania's borders. Shortly before Barcsay's ascendancy, Wallachian intellectual Udriște Năsturel used a heraldic device with gules tower appearing in crest. Researchers see this usage as reflecting a belief that "red towers" stood for Transylvanian cities in general, and for Udriște's claim to descent from the Boyar of Fogaras. Seven towers of presumed Transylvanian origin were also depicted on a stove top, dated to ca. 1700, which was recovered during excavations at the Moldavian court in Huși. In the 1680s, at the height of the Great Turkish War, Emeric Thököly led a Hungarian–Transylvanian Kuruc army which assisted the Ottomans against the Habsburgs. This force is known to have used two banners: a blue one with an arm and sword, and a red one with the Thököly arms. In reaction, Leopold I and his Habsburg court backed Michael II Apafi as a rival claimant to the Transylvanian fiefdom. In June 1686, they formalized an alliance, under terms which specified that: "His Imperial Majesty may never lay claim to either the princely title or the coat of arms [of Transylvania]". Thököly's revolt ultimately failed; Apafi was briefly the Transylvanian Prince. During this time, the mint of Fogaras (Făgăraș) produced ducats, "reserved for the prince's use as gifts", with "the combined arms of Transylvania and the Apafi family". Transylvania and Partium were fully incorporated into the Habsburg realms under the Treaty of Karlowitz (1699). In anticipation, Leopold already used the Transylvanian arms on his large coat of arms, by 1691, and on his coinage, by 1694. Habsburg Transylvania, which remained a principality attached to the Hungarian Crown, issued polturas with its own markings throughout the early 18th century. These depictions introduced the practice of showing regional arms superimposed on the Reichsadler, something which was also done, with the respective arms, for coins used in Hungary, Milan or Tuscany. In Partium, Leopold also granted nobility to the Romanian peasant families Sida and Iuga in 1701. Their diploma has separate shields of Transylvania, showing the towers on azure and the eagle sable on a barry shield of or and gules. The Partium arms with the Patriarchal cross are also revived for this document, with bars of or and gules. Transylvanian independence was briefly restored in the War of 1703–1711 by Prince Francis II Rákóczi, who also claimed the Hungarian throne. This episode began in July 1704, when the Diet abolished the instruments of Habsburg rule, including the seal of the Gubernium, which had served as a centralized body of administration. Rákóczi's Kuruc cavalry fought under a seven bars variant of the Árpád stripes, with the slogan IUSTAM CAUSAM DEUS NON DERELINQUET ("God will not abandon the just cause"). Tradition about Transylvania's coat of arms was preserved in other Hungarian circles: in 1734, Ioannes Szegedi published an engraving of it, showing a crowned eagle, sable, and seven towers, argent, over seven mountains, vert, all on azure background; here, the Székelys were no longer represented by celestial bodies, but by the older arm and sword. The Dictionarium heraldicum, printed at Vienna in 1746, referred to the Transylvanian arms as being: "Seven cities over which shines the moon". Regional symbolism was again in focus during the 1740s, when Maria Theresa took over as Queen and Empress. A medal she issued in 1740 is also the first official one to have readable hatching, with an azure background throughout. The following year, Hristofor Žefarović published a version more closely resembling the Báthory design but replacing the "teeth" with an Austrian badge. Žefarović placed the eagle on a field of or; his towers and mountains were argent and placed on a gules field.

Стандартталған символдар

1765 жылғы 2 қарашада «Трансильванияның Ұлы княздығын» құрғаннан кейін Мария Тереза ақыры гербті стандарттады, түпкілікті түстерін енгізіп, қызыл жолақты қосты. Осы жаңа дизайннан кейін ай да толу айына айналды. Бұл жаңа Трансильвания гербі сондай-ақ Трансильванияның көк, қызыл, сары туының негізі болды, ол 1765 жылға дейін сонау жерлерге дейін бара алады. Трансильванияның жариялануын және оның жаңартылған геральдикасын канцлер Венцель фон Кауниц бақылады, ол Трансильвания мен Венгрия Корольдігі арасындағы араздыққа ынталандырды; осы себеппен Кауниц венгр ақсүйектерінің патриархалдық кресттің суретін қосуға тырысқан геральдикалық ұсыныстарын қабылдамады. 1769 жылы ол венгр қарсыластарын Трансильвания гербін Патшалық гербіне қосудан бас тартуымен таң қалдырды. Герб әлі де Мария Тереза қолданған үшінші үлкен мөрде пайда болды, ол оның барлық «неміс, австриялық және венгр провинциялық гербтерін» біріктіріп, «ескі геральдикалық қарапайымдық пен шектеуден» алысқан дизайнға айналдырды. Осы ерекшелік пен айырмашылықты мақұлдаған Мария Тереза, гербке араласу Трансильвания халқының көңілін қалдыратынын атап өтті. Сол кезде румындар императорлық символикамен байланысып кетті. 1756 жылы Петру Павел Арон жеті жылдық соғыста өз туын көтерген толық румын гусар бөлімін демеушілікке алды. Тарихшылар Лизика Папоиу мен Дан Капаццинаның айтуынша, бүркіт бейнеленген қалқанға көк түстің таңдалуы Мария Терезаның румын халқын бейнелеу үшін жасалды, ол Валахия гербінен алынған (сол кезде көк түс стандартталған). Олар атап өткендей, Трансильвания ақсүйектері ретінде өскен румын шаруалары да көк түсті қалқандарды таңдады. 1762 жылы Адольф Николаус фон Буккоу Секель және румын (немесе «дактар») ер адамдарын Трансильванияның ортақ гербі астында Әскери шекараға шақыруға міндеттелді. Секелдер бүлік көтерген кезде румындардың адалдығы жоғары болды (Siculicidium қараңыз). Румын Шығыс католиктерінің 1784 жылғы «Дұғалар кітабындағы» блязон Рейхсадлерге, Трансильвания бүркітіне емес, назар аударады, бұл «жақсы сүйікті», реформалық көзқарасты Иосиф II-ге деген ынтымақты білдіреді. Олардың басшысы Хорея үш қырлы крестті бейнелейтін эмблеманы қолданған, ол пышақпен тесілген жүрекпен немесе ресми гербтегі жеті қаланы еске түсіретін жеті үйіндімен бірге болған; бұл ретте кейде Хореяның Габсбургтерге деген адалдығын растайтын NOS PRO CESARE деген ұран кіретін. 1791 жылы «Трансильвания мектебінің» румын зиялылары Леопольд II-ге әлеуметтік құқықтарды арттыруды талап ететін эссе жазды. Supplex Libellus Valachorum деп аталатын бұл сурет Трансильвания гербін қамтитын аллегориямен суреттелген. Сонымен қатар, Мартон Хохмейстер «Эрделий Мадьяр Хирвиве» газетін шығарып, жозефинизм мен германизацияға қарсы венгр көзқарасынан күресті. Иосиф II Трансильванияның жеке ақшаларын, соның ішінде аймақтық гербті ақшалай пайдалануды тоқтатты. 1804 жылы Габсбургтер басқаратын Австрия империясының бірігуінен кейін Трансильвания негізгі гербтен бөлек бейнеленген тәжді жерлердің бірі болды. Венгрияның 1804 жылғы «құпия мөрінде» (titkospecsét) Трансильвания гербі басқа провинциялық гербтермен бірге «еркін» орналасуда. Императорлық герб де оны Рейхсадлер қанаттарында бейнелеуге келді; бірінші осындай бейнелеу 1806 жылы болды. Ал жергілікті ту әлі де көптеген басқа да тулармен бірге қолданылып келді. Тарихшы Огюст де Жерандоның айтуынша, 1840 жылдары Трансильванияның жарғылық қалалары (oppida nobilia) өздерінің тиісті округтік тулары астында Ландвердің жеке бөлімшелерін құрды. Трансильванияда соғылған монеталарда 1780 жылдан кейін герб белгілері болмады, бірақ гербтік суреттері бар Рейхсадлер 19-ғасырда басқа мекемелер, соның ішінде Визаккандағы (Очна Сибиулуи) тұз монополиясы арқылы қолданыла берді. Үш түсті схема Габсбургтердің ресми геральдикасында стандартқа айналған кезде, ностальгиялық немесе нашар хабардар геральдистер 1784 жылғы «Дұғалар кітабындағы» сияқты барсыз нұсқаларды пайдалануды жалғастырды. Секель ағаш кескіштері өздерінің ағаш қақпаларында пайда болған гербті иеленді, бірақ Рейхсадлерден жиі емес. Оның бірегей мысалы 1816 жылы Фаркад (Форцен) қақпасында орналасқан, онда Трансильванияның жеті мұнарадағы бүркіті екі баслы болды. Екі бастан бірі кейін саяси мәлімдеме ретінде сызылды. Трансильванияның аймақтық рәміздері, әсіресе гербтің басты бөлігі, қазір венгр қауымының мүшелерімен қайта иеленді; бүркіт мифтік Турулдың нұсқасы ретінде түсіндірілді. «Күн, ай және бүркіт» «венгр аспанында» Зсигмонд Сенткиралидің губернатор Дьердь Банффиге арналған әнінде айтылды. Ол 1821 жылы Ұлттық Мадьяр театрында, Трансильвания гербінің үлкен нұсқасы бар сахнада орындалды. Керісінше, 1825 жылғы Саксон қаласы Кронштадты бейнелейтін литографияда тек мұнаралар мен екі бүркіттен тұратын нұсқа қолданылды.

Upon creating a "Grand Principality of Transylvania" on November 2, 1765, Maria Theresa finally standardized the coat of arms, introducing the definitive tinctures and adding the gules fess. Following this redesign, the crescent was also rendered as a waning moon. These new Transylvanian arms were also the basis for a Transylvanian blue red yellow banner, which may also date back to 1765. Transylvania's promotion and its modernized heraldry were both supervised by Chancellor Wenzel von Kaunitz, who encouraged a rift between Transylvania and the Hungarian Kingdom; on such grounds, Kaunitz rejected heraldic submissions by the Hungarian nobles, who wished to include a Patriarchal cross into the design. In 1769, he shocked his Hungarian adversaries by refusing to add the Transylvanian arms into those of the Kingdom. The arms still appeared on the third great seal used by Maria Theresia, which combined all her "German Austrian and Hungarian provincial coats of arms" into a design that parted with "old heraldic simplicity and restraint". In approving of this exclusion and distinction, Maria Theresa noted that interfering with the arms would upset Transylvania's population. By then, Romanians were readily associating with imperial symbolism. Already in 1756, Petru Pavel Aron sponsored an all Romanian Hussar unit, which flew its own flag in the Seven Years' War. Historians Lizica Papoiu and Dan Căpățînă propose that the definitive selection of azure for the field displaying the eagle was meant to represent Maria Theresa's Romanian subjects, being derived from the Wallachian arms (which, by then, were also standardized as azure). As they note, those Romanian serfs who were raised into Transylvania's nobility also opted for azure shields. In 1762, Adolf Nikolaus von Buccow was entrusted with conscripting Székely and Romanian (or "Dacian") men into the Military Frontier, under a shared Transylvanian coat of arms. Romanian loyalism remained high as the Székely rebelled (see Siculicidium). A blason included in the 1784 Molitvenic ("Prayer Book") of the Romanian Eastern Catholics focuses attention on the Reichsadler rather than the Transylvanian eagle, expressing solidarity with the "well beloved", reform minded, Joseph II. Their leader Horea reportedly used an emblem showing a triple cross, either alongside a dagger pierced heart, or with seven mounds that may evoke the seven cities on the official arms; this arrangement sometimes included a slogan, NOS PRO CESARE, attesting Horea's Habsburg loyalties. In 1791, Romanian intellectuals of the "Transylvanian School" addressed Leopold II an essay demanding increased social rights. Titled Supplex Libellus Valachorum, it was illustrated with an allegory which included the Transylvanian arms. At the same time, Márton Hochmeister was putting out the newspaper Erdélyi Magyar Hírvivő, which fought against Josephinism and Germanization from a Hungarian perspective, and was headlined by the Hungarian arms with the Transylvanian arms inescutcheon. Joseph II ended Transylvania's separate coinage, including monetary use of the regional arms. Following the consolidation of a Habsburg ruled Austrian Empire in 1804, Transylvania became one of the crownlands depicted separately from the main arms. On the Hungarian "secret seal" (titkospecsét) of 1804, the Transylvanian arms appear, alongside other provincial arms, in an "arbitrary" arrangement. The imperial arms also came to feature it on the Reichsadler wings; the first such depiction was in 1806. The local flag, meanwhile, was still used in tandem with a multitude of other banners. As reported by historian Auguste de Gérando, in the 1840s Transylvania's chartered towns (oppida nobilia) formed individual units of the Landwehr under their respective county banners. Coins minted in Transylvania no longer had distinguishing heraldic markings after 1780, though Reichsadler with arms designs continued to be used by other institutions into the 19th century, including by the salt monopoly in Vizakna (Ocna Sibiului). While the tricolor scheme became a standard in official Habsburg heraldry, nostalgic or ill informed heraldists continued to use variants without the bar, as with the 1784 Molitvenic. Székely woodcarvers appropriated the coat of arms, which appeared on their wooden gates, though less frequently than the Reichsadler. A unique example is on the 1816 gate at Farcád (Forțeni), where the Transylvanian eagle over seven towers was itself double headed. One of the two heads was afterwards scratched out, possibly as a political statement. Transylvanian regional symbols, and in particular the chief portion of the crest, were now reclaimed by members of the Hungarian community; the eagle was interpreted a version of the mythical Turul. "The sun, the moon and the eagle" under a "Hungarian sky" were thus referenced in a song by Zsigmond Szentkirályi, dedicated to Governor György Bánffy. It was performed in 1821 at the National Magyar Theater, on a stage bearing a large version of the Transylvanian arms. By contrast, a variant with only towers and two eagles in supporters was used on an 1825 lithograph depicting the Saxon city of Kronstadt.

Революциялық қолданысы

Трансильваниялық венгрлердің қызыл, ақ және жасыл үш түсті саяси қолданысы алғаш рет 1846 жылы Védegylet қауымдастығының мүшелерімен бірге құжатталған; Джордж Барицю хабарлағандай, 1848 жылғы венгр төңкерісі басталғанда жергілікті тұрғындардың көпшілігі бұл түстер схемасын әлі білмеді. Төңкеріс Трансильванияның Венгрия Королдығына қосылуын жариялады, соңынан Габсбургтер мемлекетінен бөлінуге ұмтылды. Төңкерісші көшбасшы Лайос Кошут ұлттық символдардың жаңа жиынтығын бекітті, оның ішінде Трансильвания символдары бар "орта" герб кірді. Ерекшелігі, бұл бейне 1740 жылғы стандарттауға дейінгі нұсқаны қолданды; сондай-ақ ол Трансильвания гербін және Венгриямен тікелей байланысы жоқ басқа гербтерді "толқынды лентамен екі жағынан да біріктірілген, ұлттық үш түсті деп есептелген, [және] тәжге бекітілген" түрінде көрсету арқылы жаңашылдық жасады. Оның үкіметінің алғашқы заңдарының бірінде "қоса алынған елдер" өздерінің түстерін және гербтерін қолдануға құқылы екендігі көрсетілді. Іс жүзінде, бұл анықтама Трансильванияны қамтымады. 30 наурызда Трансильвания диетасындағы венгрлер символдық түрде конференц-залдан 1765 жылғы туды алып тастап, оны Венгрия туымен ауыстырды, диета тақтының матасында тек "көк, қызыл, сары үш түсті" тудың көрсетілуіне рұқсат берді. 23 сәуірде Трансильвания делегаттары Пестке келгенде, оларды Венгрия және Трансильвания тулары, сондай-ақ "Одақ" деген жазуы бар лента қарсы алды. Венгр қауымдастықтары жаңа үш түске адалдығын көрсетті, ал 1846 жылы сакстарда AD RETINENDAM CORONAM деген жазуы бар түстері белгісіз "ұлттық туы" болды. 1848 жылы олар Трансильвания гербі бар неміс түстерінің нұсқасын қабылдады. Осы арада, басқа саксон қауымдары Габсбургтер туын қолданды немесе "саксондық "ұлттық" көк және қызыл түстерін" таңдады. Соңғысының шығу тегі белгісіз, бірақ жазушы Теодор В. Пэкациан олардың Трансильвания саксон қалаларының туларының бірінен шыққан болуы мүмкін екенін болжайды. 1848 жылдың ортасында сакстар Мажарстан Ұлттық гвардиясына қабылданды. Көптеген қалалар, әсіресе Кронштадт және Бруос (Орашти), бұл ынтымақтастықты құптады, бірақ өздерінің жеке бөлімдерін құрды, олардың белгілері ерекше болды. Нақтырақ айтқанда, бұл бір жағында жеті қамал мен AD RETINENDAM CORONAM, ал екінші жағында "он бір саксонның гербі" FÜR FÜRST, RECHT UND VATERLAND ("Принц, Заң және Отан үшін") жазуымен көрсетілді. Сакстардың жеке туларын қабылдауы Регендегі (Регин) екі лагерь арасында қақтығыс туғызды. Бұл топтар Трансильванияда жаңа тәртіп орнатуды күтті, сонымен қатар стандартталған символдардың жаңа класын ұсынды. Олардың дизайнында румындардың шығу тегіне сілтеме жасайтын "Дакия Феликс" әйелінің аллегориясы, сондай-ақ арыстан мен аквила бейнесі болды. Тағы бір ұсыныс 3 ғасырдағы араб Филипп шығарған монеталарға негізделген. Сондай-ақ 1765 жылғы форматты сақтай отырып, ол V Macedonica және XIII Gemina легиондары үшін белгілермен vexilla қосты. Трансильванияның румын ұлтшылдары жалаулармен тәжірибе жүргізуді жалғастырды, соңынан 1842 жылдан бастап Валахияның туы ретінде қолданылған (көбінесе көлденең) панрумындық үш түсті, көк, сары, қызыл түсті нұсқаларына келді. Тарихшы Тибериу Круду соңғы символ Трансильвания туынан тікелей алынған деген пікірлерді жоққа шығарып, Трансильваниядағы румындар соңғысымен таныс емес екенін атап өтті; алайда, ол сондай-ақ "румындар 1765 жылдан бері дағдыланған үш түсті" болуы мүмкін екенін атап өтті. Румыниялық Трансильвания тулары 1848 жылдың мамыр айында Блаж (Балазсфальва) қаласында Габсбургтердің түстерімен бірге пайда болды, бұл румындар монархияға адал екенін көрсетті. Кейбір ғалымдар Блаждағы румындық түстер схемасында ақ емес, сары түсті болған деп санайды, ал басқалары мұны ойлап тапқан дәстүр деп санайды. Белгілі нұсқалар арасында көк, ақ, қызыл немесе көк, қызыл, ақ түстердің орналасуы бар, оны Александр Папиу Илариан румындық киімде қолданылғандықтан "Трансильванияның ең көне түстері" деп атаған. Бұл шығу тегін Иоан Пушкариу де мәлімдеді, ол румын тіліндегі Liberté, égalité, fraternité ұранының нұсқасы бар баннердің нұсқасын алып жүрді. Пушкариу Трансильванияның көк, қызыл, сарысын жақтады және оған теңдестер алтын шашақтар осы қауымдастықты көрсете алатынын айтды. Қарама-қарсы куәліктер бұл аранжировка Франция туына негізделгенін немесе "Трансильванияның қызыл және көк түстерінен" жасалып, ақ жолақ бейбітшіліктің символы ретінде жасалғанын көрсетеді. Бұл "Трансильвания румындарының туы" қызыл, көк, ақ, көк, қызыл, ақ немесе ақ, көк, қызыл үш түстіге айналды, VIRTUS ROMANA REDIVIVA ("Римдік қайта жандану") деген жазумен. Ұранның шығу тегін Трансильвания әскери шебінде қызмет еткен румын Grenz әскері полктеріне дейін табуға болады. Көк, қызыл, ақ нұсқасында VIRTUTEA ROMÂNĂ REÎNVIATĂ ("Румындық қайта жандану") деген жазу болды, сондай-ақ Фердинанд I құрметіне арналған ұранмен Габсбургтер түстеріндегі ленталар болды. Көптеген авторлар мұндай түстер схемасы румындар арасындағы шатасуды көрсеткенін, венгрлерге диетада бұл панславяндық символ екенін хабарлауға мүмкіндік бергенін атап көрсетеді. Фогарасте және Феллақта (Фелеак) румындар, әсіресе шығыс католиктері, көк және сары туларын таңдады. Барицю "ақ, көк және қызыл үш түсті" Сибиу (Надьсебен) қаласындағы румын комиссиясы қолданғанын атап көрсетеді, бұл "ауыр қателік" болды. Бұл ту, оның пікірінше, "заңды Трансильвания түстерін" білмейтін жастар жасаған, тіпті кейбір румындар бұл орыс немесе серб туларына ұқсас деп санайды. Келесі айларда сары, қызыл, көк басқа нұсқаларды ығыстырды - Валахия төңкерісінде қолданылған тулардың ықпалынан немесе сары Габсбургтер түсі болғандықтан. Габсбургтер мен венгр деректерінде бұл ту 1765 жылғы түстердің тікелей мұрагері ретінде бейнеленген, румындардың "жергілікті тұрғын" екенін көрсеткен. Музейші Елена Пэланчанудың сөзіне сәйкес, бұл үш түсті мамыр айындағы жиынға Аврам Янчу жинаған венгрге қарсы халық армиясы шерулеген, кейіннен оның партизандық бөлімдері Апусени тауларында қолданған. Кейбір тарихшылар Янчудың шайқас туларының бірі саналған белгілі бір нұсқасында икона және үш түсті жиек болған. 1848 жылдың шілде айында Мёр Тан Трансильвания гербі қосылған венгр пошта маркасының алғашқы нұсқасын жасады. Қақтығыс әскери шайқасқа айналғанда, венгрге қарсы парамилитарлық жасақтар Габсбургтердің немесе неміс түстерімен, сондай-ақ AD RETINENDAM CORONAM ұраны бар өздерінің ақ туларымен жиналды. 1849 жылдың қаңтарында, азамат соғысының соңғы кезеңінде Иоан Аксенте Севердің румын жалдамалы әскерлері, Страсбургті (Аюд) басып алып, тонағанда Габсбургтердің екі түсті туын да қолданды. Венгр төңкерісшілері капитуляциядан кейін Трансильвания Австрия империясымен тығыз интеграцияланды, Секелі мөрі тәркіленді. 1852 жылдың шілде айында епископ Андрей Шагуна, румын қауымдастығының өкілі ретінде Трансильванияның батыс шебіндегі Кискоссода (Кошевица) Император Франц Иосип I кездесті. Мерекелерде Габсбургтер және "көк, сары, қызыл" Трансильвания туларымен безенділген жеңіс қағаты болды, онда Габсбургтер ұраны VIRIBUS UNITIS ("Біріккен күштермен") жазылған. Кейіннен сол жылы Трансильвания губернаторы Карл фон Шварценберг аймақтық туды қайта енгізуге бұйрық берді, бірақ көк және қызыл жолақтарды ауыстырды.

Political usage of the red white green tricolor by Transylvanian Hungarians was first documented in 1846, when it appeared with members of the Védegylet association; as reported by George Barițiu, most locals were still unaware of this color scheme when the Hungarian Revolution of 1848 broke out. The revolution proclaimed Transylvania's absorption by the Hungarian Kingdom, eventually moving toward separation from the Habsburg realm. Revolutionary leader Lajos Kossuth approved a new set of national symbols, including a "medium" coat of arms with marshalled Transylvanian symbols. Unusually, this depiction used the pre standardization variant of 1740; it also innovated by showing the Transylvanian arms, and other arms not linked to Hungary proper, as "joined at both ends by a wavy ribbon, imagined as the national tricolor, [and] attached to the crown." One of the first laws adopted by his government specified that "annexed countries" could "each employ its own colors and arms." In practice, this definition excluded Transylvania. On March 30, Hungarians in the Transylvanian Diet symbolically removed the 1765 flag from the conference hall and replaced it with the flag of Hungary, only allowing the "blue red yellow tricolor" to be displayed on the tapestry of the Diet throne. When Transylvanian delegates visited Pest on April 23, they were greeted by the flags of both Hungary and Transylvania, alongside a ribbon marked Unió ("Union"). Hungarian communities were committed to the new tricolor, whereas, in 1846, the Saxons had a "national flag" of unspecified colors, with AD RETINENDAM CORONAM. By 1848, they had adopted a variant of the German colors with the arms of Transylvania displayed. Meanwhile, other Saxon communities had the Habsburg flag, or opted for the "Saxon 'national' blue and red colours." The latter's origins are obscure, though writer Teodor V. Păcățian proposes that they may derive from one of the urban flags of Saxon Transylvania. In mid 1848, Saxons were welcomed into the Hungarian National Guard. Many towns, especially Kronstadt and Broos (Orăștie), welcomed this collaboration, but formed their separate units, with distinct symbols. Specifically, these showed, on one side, the seven castles and AD RETINENDAM CORONAM, and on the other, a "coat of arms of the eleven Saxon", alongside FÜR FÜRST, RECHT UND VATERLAND ("For Prince, Law, and Fatherland"). The adoption of separate Saxon flags caused a standoff between the two camps at Regen (Reghin), These groups looked forward to a new arrangement in Transylvania, also proposing a new class of standardized symbols. Their design prominently included a female allegory of "Dacia Felix", alluding to the origin of the Romanians, as well as a lion and aquila. Another proposal was consciously based on 3rd century coinage issued by Philip the Arab. Also keeping the 1765 format, it added vexilla with markings for Legio V Macedonica and Legio XIII Gemina. Transylvania's Romanian nationalists continued to experiment with flags, eventually arriving at (generally horizontal) variants of the pan Romanian tricolor, blue yellow red, which, from 1842, had been in use as the flag of Wallachia. Historian Tiberiu Crudu rejects claims that the latter symbol was directly derived from the Transylvanian banner, noting that Romanians in Transylvania did not yet feel represented by the latter; however, he also notes that the "tricolor to which Romanians had been accustomed since 1765" may have had a subtle contribution. Specifically Romanian Transylvanian flags appeared May 1848 assembly in Blaj (Balázsfalva) alongside the Habsburg colors, showing that Romanians remained committed to the monarchy. While some scholars argue that the Romanian color scheme at Blaj already had yellow rather than white, others see this as an invented tradition. Known versions included a blue white red or blue red white arrangement, claimed by Alexandru Papiu Ilarian as "Transylvania's oldest colors", for being used in the Romanian dress. This origin was also claimed by Ioan Pușcariu, who carried a version of the banner marked with a Romanian version of the slogan Liberté, égalité, fraternité. Pușcariu advocated for the blue red yellow of Transylvania and was told by his peers that the gold tassels could reflect that association. Contrasting testimonies suggest that the arrangement was based on the flag of France, or that it was improvised from the "Transylvanian colors [of] red and blue", with the white band as a symbol of peace. This "flag of the Transylvanian Romanians" was transformed into a red blue white, blue red white or white blue red tricolor, bearing the inscription VIRTUS ROMANA REDIVIVA ("Roman virtue revived"). The slogan's origin can be traced back to Romanian Grenz infantry regiments serving on the Transylvanian Military Frontier. A blue red white variant was inscribed with VIRTUTEA ROMÂNĂ REÎNVIATĂ ("Romanian virtue revived"), and carried ribbons in the Habsburg colors, with a slogan honoring Ferdinand I. Several authors note that such a color scheme merely reflected confusion among the Romanians, allowing Hungarians in the Diet to report that it was a pan Slavic symbol. In Fogaras and Fellak (Feleac), Romanians, specifically Eastern Catholics, opted for alternative flags of blue and yellow. Barițiu notes that the "white blue and red tricolor" was used by the Romanian Commission of Sibiu (Nagyszeben), which constituted a "grave error". This flag, he argues, was designed by youth unaware of the "lawful Transylvanian colors", and was even seen by some Romanians as closely resembling the Russian or Serbian flags. Over the following months, blue yellow red replaced other variants—either under the influence of flags used in the Wallachian revolution, or because yellow was a Habsburg color. In Habsburg and Hungarian sources, this flag was depicted as a direct successor of the 1765 colors, indicating Romanian "autochtonism" after other Transylvanian communities had embraced ethnic flags. According to museographer Elena Pălănceanu, this tricolor was paraded during the May assembly by the anti Hungarian folk army gathered by Avram Iancu, and later flown by his guerrilla units throughout the Apuseni Mountains. One variant, featuring an icon and tricolor bordure, is viewed by some historians as one of Iancu's battle flags. In July 1848, Mór Than designed what would have been the first Hungarian postage stamp, with the Transylvanian arms included. As the conflict turned to military confrontation, anti Hungarian paramilitaries rallied under the Habsburg or German colors, as well as their own white flag with the slogan AD RETINENDAM CORONAM. In January 1849, during the late stages of this civil war, Ioan Axente Sever's Romanian irregulars, who occupied and ransacked Straßburg (Aiud), also flew the Habsburg bicolor. Following the Hungarian revolutionaries' capitulation, Transylvania was more firmly integrated with the Austrian Empire, with the Székely seal being confiscated. In July 1852, Bishop Andrei Șaguna, as a representative of his Romanian community, met Emperor Franz Joseph I at Kiskossó (Coșevița), on Transylvania's western border. The festivities included a triumphal arch festooned with Habsburg and "blue yellow red" Transylvanian flags marked VIRIBUS UNITIS ("With United Forces")—the Habsburg motto. Later that year, Transylvanian Governor Karl von Schwarzenberg ordered the reintroduction of a regional flag, but used an incorrect color scheme, switching the blue and red bands.

Австрия-Мажарстан

Венгрия мен Австрия арасындағы келісім кезінде Трансильвания қайтадан Венгрия құрамына енді. Бұл процеске 1861 жылғы маусымда секелдерге геральдикалық символдарды қайтару кірді, бірақ румындар оған қарсылық көрсетті. 1862 жылы ASTRA мәдениетті дамыту қоғамы көрме мен саяси митинг ұйымдастырды, онда үш түсті тулар мен арыстан қорғаған Трансильвания елтаңбасы бар гобелен, сонымен қатар «Трансильванияның тәуелсіздігі» («INDEPENDENȚA TRANSILVANIEI») деген ұран көрсетілді. 1863 жылғы шілдеде Трансильвания диетасының румын мүшелері «барлық ұлттардың теңдігі туралы» заң жобасын ұсынды. Оның 5-бабында: «Трансильвания елтаңбасына румын ұлтына тән белгі қосылады» делінген. 1865 жылдың соңындағы сайлау кезінде орталықтандыруға қарсы жиналған румындар «Трансильвания түстеріндегі» үлкен туды көтерді, ал олардың венгр қарсыластары қызыл, ақ және жасыл түстерді пайдаланды. Трансильваниядан тыс жерлерде румын белсенділері көбінесе 1765 жылғы елтаңбаны қабылдады, ол 1838 жылы Валахия филармониялық қоғамы шығарған Норма медалінде Молдавия және Валахия қалқандарымен бірге бейнеленген. 1856 жылы Чезар Болляк бұл композицияға түсті нұсқасын жасады, Трансильванияны сары (or) түсте бейнелейтін және румын үш түстін көрсететін бояуларды таңдады. 1859 жылы Молдавия мен Валахия біріккеннен кейін Трансильванияның эмблемалары ұлттық елтаңбадан алынып тасталды. 1866 мен 1872 жылдар аралығындағы барлық румын ұлттық елтаңбаларында «дакиялық» әйел мен арыстардың болуы 1848 жылғы ұсынысқа құрмет көрсету болды. 1867 жылы Австрия-Мажарстан құрылғаннан кейін Трансильвания символдары Венгрияның орта елтаңбасына қайтадан қосылды. Олар Австрия-Мажарстанның біріккен мемлекеттік елтаңбасында да маңызды орын алды. Трансильванияның ресми емес туы 1860 жылдардың соңында армян Захарий Габрус басып шығарған нұсқада «көк, қызыл және сары» деп сипатталды. Ескі тәждік жердің туын 1867 жылғы маусымда Франц Иосифтің таққа отыруы кезінде Антал Эстерхази (немесе басқа мәліметтер бойынша Альберт Банффи) көтерді. Бұл Трансильвания символдарының венгр Габсбург патшасының тағына отыруымен алғаш рет байланысты болуы еді. Бұл Габрус жасаған үш түсті ту емес, елтаңба болды: «Алтынмен шектелген, шамамен бір метрлік көк тудың ортасында Трансильвания елтаңбасы бейнеленген». Керісінше, Болляк мұнараларды, күн мен айды (бірақ бүркітті емес) өзінің әдеттегідей реттелген және көкпе-көкпеленген дизайнында сақтап қалды, ол Михайл Батыр ескерткішінде (1874–1876) Трансильвания елтаңбасын бейнеледі. Бұл геральдикалық тенденцияны Валахиядан немесе Трансильваниядан шыққан анонимді авторлар дамытты, олар Партиумның үш этнографиялық бөлімшелері – Банат, Марамуреш және Кришана үшін ұлттық елтаңбаларды танымал етті. 1881 жылы А. Е. Горьян жариялаған Кришана елтаңбасы Трансильвания елтаңбасынан тікелей шабыттанды, өйткені ол туынды бүркітті бейнеледі. 1868 жылы румын саясаткерлері тағы бір заң жобасын қарауға ұсынды, онда «әрбір ұлттың мемлекеттік саяси шараларда және мемлекеттік ғимараттарда өзінің ұлттық туын [ ] пайдалануға құқығы бар, бірақ тек венгр тәжінің туымен қатар» делінген. Пакацианның мәліметінше, 1848 жылдан 1874 жылға дейін Трансильванияда және оның айналасында, соның ішінде Банат пен Марамуреште румындар «біздің ұлттық үш түсті туды қолданды және оның түстерін кез келген жағдайда, ешкім кедергі келтірмей және ренжітпей көтерді». Ол үш түсті тудың мажар румындарының жақтастары мен қарсыластарының сайлау туы болғанын айтады. 1874 жылы Мажарстан премьер-министрі Кальман Тиса бұл практиканы тоқтатуға тырысты, Патшалық шекарасында тек мажар үш түсті туын пайдалануға рұқсат берді және мойынсұнбағандарға айыппұл мен жазалар жүйесін енгізді. Румындар бұл бұйрықты көбінесе елемеді немесе оны айналып өту үшін әртүрлі тәсілдерді ойлап тапты, мысалы, көк жапырақтары мен сары әріптерімен безендірілген қызыл бас киімдер киді. Стандартталған аймақтық ту әртүрлі мерекелерде әлі де көтерілді, бірақ оның мағынасы румындар мен венгрлер арасында әртүрлі болды. 1881 жылы Кронштадт қаласындағы Май таңы билерінде «румын, яғни Трансильвания туы» мен Габсбургтер туы бірге қолданылған. Сол жылы мажар үш түсті туы мен «саксон туы» қосылды; алдыңғысының пайда болуы румын студенттерінің басқа елдің ұлттық туын көтергені туралы жария етілген жанжалға әкелді. 1880 жылдары румындар Трансильвания үш түсті туының ұлттық емес, аймақтық символ екенін жиі айтты. 1885 жылы жергілікті «Трибуна» газеті румын мемлекеттік үш түсті туының Трансильвания түстерінен туындағаны туралы мажарлардың ұсынысына наразылығын білдірді. Сол жылы Румын атлетика және әншілер қоғамы «Трансильвания үш түсті» эмблемаларын қабылдады. 1888 жылғы маусымдағы тағы бір оқиғада Беленеш (Бейуш) қаласының румындары мажар ұлттық туын алып тастап, қорлады. Осыдан кейін үкімет қауымдастыққа Трансильвания түстерін көтеруден бас тартуды бұйырды. 1891 жылы Франц Иосифтің Бестерце-Насод қаласына сапары кезінде жергілікті венгрлер «саксон туы» немесе «Трансильвания туы, ол сонымен қатар Трансильвания туы» көтерілуіне қатысты қарсылық білдірді, сондықтан тулар көрсетілмеді. 1892 жылы Надьсебен қаласындағы румын жастары тыйымға қарсылық көрсетіп, қызыл, сары және көк түсті жеке-жеке туларды көтерді. Трансильвания аймақтық символдары кейде венгр қауымдастығының басқа мүшелері тарапынан да қолданылды. 1896 жылғы мамырда Венгрия мыңжылдығы тойы кезінде Андраш Бетлен 1867 жылғы көк туын Франц Иосифке сыйлады. 1903 жылы румын адвокаты Эуген Лемени Габсбургтер туларымен және «Трансильвания елтаңбасымен» безендірілген залға байланысты айыпталды және түрмеге қамалды. 1906 жылғы венгр сайлаулары кезінде Румын ұлттық партиясы (PNR) жасыл жапырақтармен безендірілген ақ туларды, сонымен қатар жасыл кокадаларды пайдаланды, бірақ олар да билік органдары тарапынан тәркіленді. Румын (және Трансильвания) түстері басқа символдық композицияға жасырылды: PNR көк қалам мен сары жапырақтары бар белгілерді таратты, үміткерлердің есімдері қызыл әріптермен жазылған. Сол жылдары румын ұлтшыл клубтары Дакия мен римдіктерді еске түсіретін геральдикалық символдарды пайдалана бастады. 1871 жылдың өзінде бұл түстік схема Цислейтанияның румын халқы тұратын Буковина герцогтығына да тарады, онда ол «австрияға қарсы» бұзықшылық символы ретінде анықталды және басып тасталды. Бұл мәселені шешу алдында Бургиньон губернаторы Трансильвания адалдары арасындағы туды қолдану туралы есептерді тыңдады; оның сарапшылар тобы ту Трансильвания символы ма, әлде Румыния туынан туындаған ба деген мәселеде келіспеді, бірақ көпшілігі оны панрумын «ирредентизмінің» негізгі символы деп қарады. Қызыл және көк түстер (әдетте махаббат пен адалдықтың символы ретінде қарастырылады) Трансильвания саксондарының ауылдық қауымдастықтарының туларында сақталды, соның ішінде Кейсд (Сашиз) жастағы серіктестіктерінде, олардың кейбіреулері 1860 жылдарға дейін жетеді. 1890 жылдары бұл түстік схема саксон қалаларындағы венгр полиция қызметкерлері тарапынан да қабылданды. Сол кезде мадьяризацияға қарсы болған саксон белсенділері ескі трикветра мен «AD RETINENDAM CORONAM» деген ұранды көрсететін басқа аймақтық туды жасады, бұл дизайн Георг Блайбтреудің өте танымал басылымында табылды (1884). Жаңа премьер-министр Дежё Банффи саксон символдарына қатысты нақты тыйым салды. Тамызда, Брашо (Брашов) билігіне Иоанн Гонтердің 400 жылдығына орай көк-қызыл туды көтеруге рұқсат берілді, бірақ ол «мажар түстерімен тең ұсынылған» жағдайда ғана. Қылыштардың қиылысуы да қауымдастық символы ретінде қайта қарастырылды, епископ Фридрих Тойч бұл оның ескі саксон аңызын көрсететінін түсіндірді: «Аталарымыз жерге келгенде, олар екі қылышты қиыстырып жерге тықты және к...».

During the subsequent reconciliation between Hungarians and Austrians, Transylvania was merged back into Hungary. This process, which included restoring heraldic symbols to the Székely nation in June 1861, was resisted by Romanians. In 1862, ASTRA Society for Cultural Advancement staged an exhibit and political rally, which included tricolor flags and a tapestry with the Transylvanian arms protected by a lion, alongside the slogan INDEPENDENȚA TRANSILVANIEI ("Independence for Transylvania"). In July 1863, Romanian members of the Transylvanian Diet presented a draft law "on the equality of the various nationalities". Its Article 5 specified that: "A symbol particular to the Romanian nation shall be added to the Transylvanian arms." During the elections of late 1865, Romanians gathering to oppose centralization reportedly flew a large flag "in Transylvania's colors"; their Hungarian opponents used the red white and green. Outside Transylvania, Romanian activists were generally more accepting of the 1765 arms, which were featured, alongside the Moldavian and Wallachian shields, on the medal Norma, issued by Wallachia's Philharmonic Society in 1838. Cezar Bolliac gave this arrangement a colored version in 1856, selecting tinctures that would reflect the Romanian tricolor, with Transylvania in yellow (or). Upon the unification of Moldavia and Wallachia in 1859, Transylvanian emblems were left out of the national arms. The presence of a "Dacian" woman and lions in supporters in all Romanian national arms between 1866 and 1872 was an homage to the 1848 proposal. Transylvanian symbols were again added to the medium coat of arms of Hungary following the establishment of Austria Hungary in 1867. They were also prominently marshalled into in the amalgamated state arms of Austria Hungary. The informal Transylvanian flag was again recorded as "blue, red and yellow" in the late 1860s, with prints issued by the Armenian Zacharias Gábrus. A flag for the old crownland was also carried by Antal Esterházy (or, according to other reports, by Albert Bánffy) at Franz Joseph's coronation in June 1867. This marked the first ever appearance of Transylvanian symbols at the enthronement of a Hungarian Habsburg king. It was not the Gábrus tricolor, but a banner of arms: "The blue flag, about a meter wide, bordered with gold, [is] decorated with the coat of arms of Transylvania in the middle". In a contrary move, Bolliac retained the towers, the sun, and the moon (but not the eagle) in his unusually arranged and hatched design for Transylvanian arms on Michael the Brave's monument in University Square (1874–1876). This heraldic trend was followed by anonymous authors from either Wallachia or Transylvania, who were popularizing nationalist coats of arms for the Banat, Maramureș, and Crișana—three ethnographic subdivisions of Partium. Crișana's arms, as published in 1881 by A. E. Gorjan, were directly inspired by those of Transylvania, in that they featured a derivative eagle. In 1868, Romanian politicians submitted for review another bill, which stated that "every nation has the right to use its national flag [ ] in public political ceremonies and on public buildings, but only alongside the flag of the Hungarian crown". As reported by Pacațian, from 1848 to 1874, Romanians in and around Transylvania, including in the Banat and Maramureș, "used our national tricolor, and bore its colors on any given occasion, with no hindrance or annoyance by anyone". He reports the tricolor being a electoral flag of both pro and anti Hungarian Romanians. Hungarian Prime Minister Kálmán Tisza sought to curb this practice in 1874, allowing only the Hungarian tricolor to be used within the Kingdom's borders, and instituting a system of fines and penalties for those who disobeyed. Romanians generally ignored the order, or invented methods for circumventing it—such as wearing red hats decorated with blue leaves and yellow lettering. The standardized regional flag was still flown at various festivities, though its interpretation varied between Romanians and Hungarians. The "Romanian, that is to say Transylvanian flag" and the Habsburg flag were reportedly used together at Maypole dances in Kronstadt by 1881. That year, a Hungarian tricolor and a "Saxon flag" were added; the former's appearance led to a publicized brawl, with claims that Romanian students had put up the national flag of another country. Over the 1880s, Romanians continued to argue that the Transylvanian tricolor was a cherished symbol, but regional rather than ethnic. In 1885, the community newspaper Tribuna expressed indignation at Hungarian suggestions that the Romanian state tricolor was a derivative of Transylvania's color scheme. The same year, the Romanian Athletic and Singing Society had adopted emblems with the "Transylvanian tricolor". Another incident in June 1888 saw the Romanians of Belényes (Beiuș) removing and desecrating the Hungarian national flag. In the aftermath, the community was ordered by government to cease flying the Transylvanian colors. No flags were on show during Franz Joseph's tour of Beszterce Naszód in 1891, after local Hungarians explicitly rejected either a "Saxon flag" or the "Romanian tricolor, which is also Transylvania's flag". In 1892, Romanian youth gathering at Nagyszeben defied the ban by flying three separate monochrome flags of red, yellow, and blue. Transylvanian regional symbols were sometimes reclaimed by other members of the Hungarian community. In May 1896, during celebrations of the Hungarian Millennium, András Bethlen presented the blue banner of 1867 to Franz Joseph; In 1903, Romanian lawyer Eugen Lemeni was fined and imprisoned for decorating a ballroom hall with Habsburg flags and the "Transylvanian emblem". During the Hungarian elections of 1906, the Romanian National Party (PNR) used white flags with green leaf patterns, as well as green cockades, but these were also confiscated by the authorities. The Romanian (and Transylvanian) colors were camouflaged into another symbolic arrangement: the PNR distributed lapels with a blue quill and a yellow leaf, adding candidates' names in red letters. During those years, Romanian nationalist clubs began using an array of heraldic symbols evoking Dacia and the Romans. As early as 1871, the color scheme also spread into the Duchy of Bukovina, a Romanian inhabited part of Cisleithania, where it was identified and repressed as a symbol of "anti Austrian" subversion. Before deciding on this issue, Governor Bourguignon heard reports about flag usage among the Transylvanian loyalists; his panel of experts disagreed on whether the flag was a Transylvanian symbol or a derivation of Romania's flag, but most viewed it as a staple of pan Romanian "irredentism". Red and blue (popularly read as symbolic for love and sincerity) survived on flags used by rural communities of Transylvanian Saxons—including those of youth fraternities in Keisd (Saschiz), some of which date back to the 1860s. During the 1890s, this color scheme had been adopted by Hungarian police officers in Saxon cities. At that stage, Saxon activists who frowned upon Magyarization created another regional flag, bearing the old triquetra and the slogan AD RETINENDAM CORONAM—a design originally found in a highly popular print by Georg Bleibtreu (1884). The new Prime Minister, Dezső Bánffy, responded with an explicit ban on Saxon symbols. A red over blue bicolor, also identified as the "Saxon flag", A compromised was reached in August, when the authorities of Brassó (Brașov) were allowed to fly the blue red for Johannes Honter's 400th anniversary, but only if "evenly represented" with the Hungarian colors. The crossed swords were also revisited as a community symbol, with bishop Friedrich Teutsch explaining that they reflected an old Saxon legend: "When our fathers came into the land, they thrust two swords crosswise into the earth and swore allegiance to the king and the land over them." Teutsch himself used blue over red flags, which the Gendarmes took down from his parish church in 1909. Other groups of Saxons had similar bicolor banners and ribbons with the Transylvanian arms—as with the Association of Transylvanian Saxons in Munich, founded in 1910.

Румынияның Трансильвания үш түсті жеребесі

Несколько времени спустя после наступления Тысячелетия, Стерца Șuluțiu предположил, что трансльванские настойки и румынский флаг имеют единое, «дакское» и «двухтысячелетнее» происхождение, хотя он признал, что не может объяснить, почему Мария Тереза выбрала их. В 1901 году румынский журналист Константин Берариу оценил эту теорию как «соблазнительную» и «вероятную». Она была принята Ștefan Cicio Pop, который в конце 1910 года использовал ее для защиты арестованных за размахивание флагами в округе Алсо-Фехер. В августе 1911 года в Балязсфальве вновь состоялось большое румынское собрание, организованное ASTRA. Венгерские власти Алсо-Фехера были убеждены принять участие, заняв места под гобеленом с изображением орла и башни рядом с «трансильванским триколором: синим, желтым и красным». Это был проект Октавиана Смигельски для собора в Блаже, а башня также интерпретировалась как изображение «Нового Иерусалима». К 1911 году другие символы ASTRA представляли собой синие знамена с названиями ее секций или общие лозунги. Делегат Хория Петра Петреску также предложил белоснежный флаг с надписью БЛАЖ, который, по его мнению, был достаточным символом для румынских общин. Неоднозначность триколора сохранилась во время празднований 10 мая 1914 года, когда румынские студенты собрались, чтобы отметить национальный праздник Королевства Румыния. Венгерские власти разогнали митинги, ссылаясь на усугубляющее присутствие румынских цветов. Студентов защищал Поп, который утверждал, что подозрительная цветовая схема вполне может представлять Трансильванию или триколор Будапешта. В последующие месяцы, с началом Первой мировой войны, общая армия допускала или даже поощряла использование румынских знамен трансильванскими призывниками. Сообщалось, что Брашо был первым трансильванским городом, разрешившим их вывешивание на публичном собрании. В 1915 году премьер-министр Иштван Тиса изменил законодательство 1874 года, принятое его отцом, разрешив румынам вывешивать «свои национальные цвета», но только в сопровождении «государственных цветов». Сообщается, что это был первый случай в истории, когда румынские националисты добровольно приняли венгерский триколор. Хотя Румыния оставалась нейтральной до 1916 года, венгерские власти вновь ввели запреты на румынские цвета в феврале 1915 года. В октябре обновленную версию венгерского герба с незначительными корректировками в его трансильванском квартале создал Йожеф Себештьен Кеёпечи, трансильванский венгерский ученый и художник. Этот дизайн также вошел в новый общий герб, принятый в том же году Австро-Венгрией. Этот шаг вызвал некоторые споры, поскольку венгерские националисты, такие как Геза Полоньи, утверждали, что геральдическое представление устаревшей короны на важном символе подорвет «паритетный дуализм» монархии. К концу года Румыния потерпела неудачу в своей попытке завоевать Трансильванию, после чего венгерские власти Марошвашархели (Тыргу-Муреш) выпустили плакетки с трансильванским гербом вместе со Святым Георгием и Драконом (где Дракон символизировал Румынию). С коронацией Карла IV в ноябре 1916 года трансильванские цвета сделали последнее официальное появление при дворе Габсбургов, где их нес граф Адам Телеки. По словам Моисила, при Карле этот регион больше не изображался на венгерском гербе, но все еще был представлен в объединенном австро-венгерском гербе. Трансильванские солдаты, дислоцированные в Праге, помогли передать этот город Чехословацкому национальному совету; в знак признательности жители города преподнесли им трехцветные шарфы красного, синего, желтого или желтого, синего, красного цветов. Многие варианты триколора с желтым цветом посередине использовались во время народных митингов на мероприятии, которое в Румынии отмечается как Великое объединение (1 декабря 1918 года). Очевидец Петру Тэмыян описал их как «прекрасный трансильванский триколор», отличая их от вертикально расположенного флага Румынии; при наложении они «кажутся создают знак креста, символизирующий страдания с обеих сторон». Активист Василе Голдиш также упоминает «прекрасный румынский триколор Трансильвании» как флаг, который держал Иоанн Арион, застреленный венгерской национальной гвардией по пути на митинг в Алба-Юлия. Саксы Сибиу, выступавшие за объединение с Румынией, собрались под румынским флагом и собственным дизайном: «Шли поиски саксонского национального знамени, и поскольку его не было, они принесли прапор, украшенный красными и синими лентами». В Медвеше (Медиаш) саксонская национальная гвардия, существовавшая около шести дней в декабре 1918 года, использовала биколор красного над синим или синего над красным, а также различные кокады. Саксонские активисты демонстрировали свою лояльность к Великой Румынии, продолжая проявлять привязанность к региональным символам: саксонские чиновники приветствовали делегатов ASTRA в Сибиу в июле 1920 года «несли множество саксонских знамен». Попытки восстановить независимую Трансильванию все еще рассматривались венгерским юристом Элемером Дьярфашем. В марте 1919 года он обратился к Юлиу Маниу из PNR с предложением кодифицировать «нерушимый союз трех народов» (трансильванских румын, венгров и саксов). Предполагалось, что у этого государства будет своя печать и флаг. Столкнувшись с перспективой быть поглощенным как меньшинство в Румынии, некоторые венгры попытались сопротивляться и сослались на Четырнадцать пунктов против алба-юлийской ассамблеи. Писатель Иштван Загони сообщает, что «движение Секейской республики» подняло свой флаг в Марошвашархели, но другие венгры хотели, чтобы его сняли. Художник Карой Кош, как сообщается, добивался отделения Калотасега, для которого он разработал флаг и герб.

Writing shortly after the Millennium, Sterca Șuluțiu proposed that the Transylvanian tinctures and the Romanian flag had a single, "Dacian" and "twice millennial" origin—though he admitted not being able to tell why Maria Theresa had selected them. In 1901, the theory was reviewed as "seductive" and "probable" by Romanian journalist Constantin Berariu. It was embraced by Ștefan Cicio Pop, who, in late 1910, used it to defend flag wavers arrested in Alsó Fehér County. In August 1911, a large Romanian meeting was again hosted by Balázsfalva, in this instance convened by ASTRA. The Hungarian authorities of Alsó Fehér were convinced to participate, taking seat under a tapestry showing en eagle and tower alongside the "Transylvanian tricolor: blue, yellow and red ." This was a design by Octavian Smigelschi for Blaj Cathedral, with the tower also read as a depiction of "New Jerusalem". ASTRA's other symbols by 1911 were all blue banners marked with the names of its sections, or generic slogans. Delegate Horia Petra Petrescu also proposed an all white flag marked BLAJ, which, he argued, was enough of a symbol for the Romanian communities. The tricolor ambiguity was retained during the celebrations of May 10, 1914, when Romanian students gathered to celebrate the Kingdom of Romania's national holiday. Hungarian authorities broke up the rallies, citing the aggravating presence of Romanian colors. The students were defended by Pop, who claimed that the suspicious color scheme could just as well stand for Transylvania or the Budapest tricolor. Over the following months, with the outbreak of World War I, the Common Army tolerated, or even encouraged, the use of Romanian banners by Transylvanian conscripts. Brassó was reportedly the first Transylvanian city to allow their flying at a public gathering. In 1915, Prime Minister István Tisza modified his father's 1874 legislation, allowing Romanians to fly "their national colors", but only if accompanied by the "state colors". This reportedly marked the first time in history when Romanian nationalists voluntarily embraced the Hungarian tricolor. Although Romania remained neutral until 1916, Hungarian authorities again introduced proscriptions against the Romanian colors in February 1915. In October, a revamped version of the Hungarian arms, with minor adjustments to its Transylvanian quarter, was done by József Sebestyén Keöpeczi, a Transylvanian Hungarian scholar and painter. This design also entered the new common medium coat of arms adopted that year by Austria Hungary. This move generated some controversy, with Hungarian nationalists such as Géza Polónyi arguing that the heraldic representation of an obsolete crownland on a major symbol would undermine the monarchy's "parity dualism". Towards the end of the year, Romania failed in her attempt to conquer Transylvania—upon which the Hungarian authorities of Marosvásárhely (Târgu Mureș) issued plaquettes with the Transylvanian arms alongside Saint George and the Dragon (in which the Dragon stood for Romania). With the crowning of Charles IV in November 1916, Transylvanian colors made a final official appearance at the Habsburg court, being carried there by Count Ádám Teleki. According to Moisil, under Charles the region was no longer depicted in the Hungarian coat of arms, but was still represented within the amalgamated Austro Hungarian arms. Transylvanian soldiers stationed in Prague helped turn that city over to the Czechoslovak National Council; in recognition the city populace presented them with tricolor tippets, which were colored red blue yellow or yellow blue red. Many tricolor variants, with yellow as the middle color, were used during the popular rallies on the event marked in Romania as the Great Union (December 1, 1918). Eyewitness Petru Tămâian described these as being the "beautiful Transylvanian tricolor", distinguishing them from the vertically arranged flag of Romania; when superimposed, they "seemingly create a sign of the cross, symbolizing sufferings on both sides". Activist Vasile Goldiș also mentions the "beautiful Romanian tricolor of Transylvania" as being the flag held by Ioan Arion, who was shot by the Hungarian National Guard on his way to the rally in Alba Iulia. The Saxons of Sibiu, who favored union with Romania, rallied under both the Romanian flag and a design of their own: "There was a search for the Saxon national banner and, since none was available, they brought in a prapur decked in red and blue ribbons". In Medwesch (Mediaș), a Saxon National Guard, which existed for some six days in December 1918, used a red over blue or blue over red bicolor, and assorted cockades. Saxon activists displayed their loyalism toward Greater Romania while continuing to show attachment toward regional symbols: Saxon officials greeting ASTRA delegates in Sibiu during July 1920 "carried many a Saxon banner." Attempts to restore an independent Transylvania were still considered by a Hungarian jurist, Elemér Gyárfás. In March 1919, he approached the PNR's Iuliu Maniu with the offer to codify an "indissoluble union of three nations" (Transylvanian Romanians, Hungarians, and Saxons). This proposed state was to have its own seal and flag. Faced with the prospect of being absorbed as a minority in Romania, some Hungarians attempted to resist and invoked the Fourteen Points against the Alba Iulia assembly. Writer István Zágoni reports that a "Székely Republic movement" hoisted its flag in Marosvásárhely, but that other Hungarians wanted it torn down. Artist Károly Kós is reported to have sought the separation of Kalotaszeg, for which he designed a flag and coat of arms.

Кейінгі эхо

1918–1922 жылдардағы одақ процесінің бір бөлігі ретінде Трансильванияның символдары румын қаруының ажырамас бөлігіне айналды. Оларды осы жалпы құрылымға енгізуге арналған алғашқы жобалардың бірі 1921 жылы Пол Гор жасаған, онда Трансильваниялық тоқсан бұрынғы Партиумның барлығын көрсетеді. Гордың түпнұсқа нұсқасында фесс алынып тасталды, ал алаң қызғылт түске бөлінді, ал мұнаралар қайтадан жеті төбемен ауыстырылды. 1921 жылы Кеопецци Геральдикалық комиссияға ұсынған тағы бір эскиз 1765 жылғы Мария Терезияның қаруына негізделген. Жаңа конвенцияларға сәйкес, ол Марамуреш және Кришананың көршілес жерлерін бейнелеу үшін де қолданылды, бұл бұрынғы жобаларды Үлкен Румынияның қарулары ретінде көлеңкеледі. Румын мекемелері үшін де туынды қару пайда болды: Таргу Муреште орналасқан 28-ші жаяу әскер полкі Секели қолы мен қылышы бар қала қаруын және жеті мұнараны көрсетті. Мұндай геральдикалық құрылымдар әлі де кейбір қарсылықтарға тап болды, сот төрешісі Константин Обедеану мен басқа да зиялылар қабылдағаннан кейін көп ұзамай ресми наразылық білдірді. Бұл топ Румынияның бұрынғы елтаңбасына тек шағын өзгерістер енгізуді жақтады, Михаил Батырдың мөріндегі арыстар мен төбелерді Трансильванияның орнына қосуды ұсынды. Керісінше, 1765 жылғы қару регенттік кезеңінде венгр ирредентизмінің символы ретінде қайта оралды. 1921 жылы Будапешттегі Сабадсаг терінде "Шығыс" атты мүсін орнатылды. Онда ханзада Чаба Трансильванияның қалқанын ұстаған әйелді босатқан көрінеді. Тағы бір саяси мәлімдеме – Бела Барток пен Золтан Кодалының Трансильвания халық әндері жинағы, оның 1921 жылғы мұқабасында "Венгрия корольдік тәжінің астындағы Трансильвания гербі" көрсетілген. 1922 жылдың сәуірінде Липотваростағы Киелі Степан базиликасының сыртында ирредентистердің "көлемді шеруі" өтті. Онда Нандор Урманчи өзінің Ұлттық қорғаныс партиясының атынан "бөлек Трансильвания туын" көтеріп жүрді. Трансильванияның символдары бар 1915 жылғы орта қаруды Регенттік әлі де қолдады, бірақ екі онжылдық бойы оның ресми белгілерінде сирек кездесті; пайдалану 1938–1944 жылдары қайтадан өрледі. 1765 жылғы қарудың кейбір қолданылуы Румынияның мажарлары арасында, сондай-ақ Румыния басқаруы кезінде Айуда жұмыс істей берген Путтонийос шарапханасында да тіркелген. Белсенді Йозеф Сандор Венгрияның ең ірі мәдени бірлестігінің EMKE баннерін жасырып қойғаны хабарланды, онда Трансильвания гербімен бірге Венгрия гербі көрсетілген. Трансильвания қаруының әртүрлі нұсқаларын жасаған Кос (соның ішінде 1922 жылғы "Erdély kövei" альбомында) ақырында Румынияда Трансильваниялықтардың дауысы ретінде Венгрия Халық партиясын құрды – топ өз туын қолданғаны белгілі. Бұл шараны румын тарапынан Păcățian айыптады, сакстардың өздерінің биколорларына моральдық және заңды құқы бар деп мәлімдеді. 1939 жылдың басында мектеп мұғалімі Георг Крафт Дедрадтан (Зеплинг) сот алдында Саксонияның түстерін румындықтармен бірге ұшыру құқығын табысты қорғады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, өңірді қайта бөлуден кейін Солтүстік Трансильвания қысқа уақытқа Венгрияға қосылды. Көп ұзамай, 1940 жылдың қыркүйегінде Секели колледжінің студенттер қауымдастығы Франц-Иосиф университетінің жастары үшін ту жасады. Оның бір жағында "Трансильвания елінің елтаңбасы мен "Erdély örök, egyetlen miénk felírás" ("Мәңгілік Трансильвания мәңгілік біздің") деген жазуы бар еді. Венгрияның орта қаруларымен бірге бүркіт бейнеленген ескерткіштердің жаңа жиынтығы қосылған аумақтарда тұрғызылды. 1941 жылы венгр этнографы Габор Люкё көк, қызыл, сары түске және оның шығу тегіне қайта қарады, бұл түсті Габриэль Бетлен ойлап тапқан және "1848 жылы румындар басып алған" деген пікір білдірді. Ол бұл түстердің Цангос халық өнеріне сіңгенін сенді, ол Венгрияда "румындық" көрінісі үшін әділетсіз цензураға ұшырады. Венгрияның жаңа интеграциясы кезінде Бела Телеки және басқа да жергілікті зиялылар Трансильвания партиясы деп аталатын аймақтық және корпоратистік топ құрды; ол аймақтық ту мен гербті қолданбады, бірақ логотип ретінде Киелі Ладиславоның суреті болды. 1944 жылы Румыния шайқасында бұл аймақты Румыния қайтарып алды. Оның салдарынан біріккен және тәуелсіз Трансильвания жобалары Кеңес Одағынан қолдау тапты, ресми ғимараттардан ретті түрде румындық тулар алынып тасталды; тәуелсіздіктің нақты жобаларын Кос пен Вальтер Роман ұсынды, Теофил Вескан өзін танылмаған елдің премьер-министрі деп жариялады. 1944 жылдың қараша айында "Telegraful Român" газетінде жазылған хабарға сәйкес, Клуждағы бұрынғы венгр шенеуніктері қызыл туды қолғап киюге көшкен, содан кейін "румындық Трансильванияның түстеріне – көк, сары және қызылға" ауысты. 1945 жылдың ортасында Екінші Венгрия Республикасының атынан анонимді түрде ұсынылған (кейін ғалым Габор Баласқа жатқызылған) жобалық ұсыныс "тарихи Трансильваниямен шектесетін" бейтарап Трансильвания Федералдық Республикасын талқылады. Онда былай делінген: "Тәуелсіз Трансильвания туының түстері – көк және алтын. Мемлекеттік тудан басқа, барлық ұлттар өздерінің ұлттық туларын қолдануға ерікті". Трансильваниялық кантонмен қару Румынияның ұлттық символы болып осы кезеңге дейін сақталды, коммунистік үкімет оны алып тастағанға дейін (Румыния Социалистік Республикасының Елтаңбасын қараңыз). Үкімет венгр ирредентизмінің белгілерін жоюға қатысты, мысалы, 1941 жылғы Луэтадағы (Лёвете) ескерткіштегі орта венгр қаруын жабу. Ол 1989 жылғы Румыния революциясы кезінде қауымдастық өкілдерімен тазартылды. 1990 жылдың көктемінде революциялық соңғы Румынияның қаруы үшін жобалар ұсынылды. Трансильвания Мария Догару ұсынған эскиздерде маңызды орын алды, ол VIRTUS ROMANA REDIVIVA ұранын ұлттық девиз ретінде қабылдауды ұсынды. 1921 жылғы қару 1992 жылғы Конституция бойынша кейбір өзгерістермен қайта орнатылды және 2016 жылы қайта расталды. Коммунистік соңғы Румынияда геральдиканың қайта жандануынан кейін, "Трансильвания түстері" деп танылған көк және қызыл түстер Миклош Секли ұлттық колледжінің жаңа қаруы үшін қолданылды; Сфынту-Гхеоргедегі Симерия реформаттық шіркеуі 1765 жылғы Трансильвания қаруын көрсететін 1992 жылғы суретке ие. 1996 жылы Озун (Узон) муниципалитеті Трансильваниядағы венгрлік қатысуын тойлаған және 1848 жылғы әскерлерді еске алған жасанды орманға сол символды көрсетті. Германиядағы сакстар диаспорасы да аймақтық символдарды пайдалануды жалғастырып келеді. 1990 жылдарда Крайлсхаймға қоныстанғандар әлі де "Трансильваниялық" немесе "сакстардың түстерін" – "көк және қызыл" деп көрсетті. Ту мен қаруды пайдалану 2017 жылға қарай Германиядағы Трансильвания сакстар одасының логотипін көрсетумен ауыстырылды. Сибиу қаласының қаруын (үшбұрышты қарудың туындысы) пайдалану, қала 2007 жылы Еуропаның мәдени астанасы болған кезде, қайтадан өрледі. Сол кезде Секели автономистік қозғалысы өз туынды символын – күн мен айы бар көк, алтын, күміс туын қолдана бастады. 2014 жылдың қыркүйегінде Батыс Трансильваниядағы венгрлер Венгрия Халық партиясымен байланысты Партиум үшін ту мен қаруды таңдады, ол 1659 жылғы іске аспаған жобадан алынған. Көк, қызыл, сары үш түсті ту аймақтың көбірек автономиясын немесе оның венгр қауымдастықтарын қолдау митингілерінде де көрінеді. 2017 жылдың 15 наурызындағы Венгрия ұлттық күнінде румындық жандардың адамдарды түстерді көрсетуі үшін айыппұл салғаны туралы хабарлар тарады. Бұл есеп жандарлық шенеуніктер тарапынан жоққа шығарылды, олар айыппұлдарды рұқсаттары толыққан соң таралудан бас тартқан наразылыққа қатысушыларға салынғанын мәлімдеді.

As part of the union process of 1918–1922, Transylvania's symbols became an integral part of the Romanian arms. One of the first projects to include them in this overall arrangement was drafted in 1921 by Paul Gore, wherein the Transylvanian quarter also represented all of the former Partium. In Gore's original version, the fess was removed, and the field was divided or over purpure, while the towers were again replaced by seven hills, or. Another 1921 design, proposed to the Heraldic Commission by Keöpeczi, was closely based on Maria Theresa's arms of 1765. Under the new conventions, it was also used to symbolize the adjacent lands of Maramureș and Crișana, overshadowing earlier projects to emerge as the Greater Romanian arms. Derivative arms also appeared for Romanian institutions: the 28th Infantry Regiment, stationed in Târgu Mureș, featured both the city arms, with the Székely arm and sword, and the seven towers. Such heraldic arrangements still met some opposition, with a formal protest registered soon after adoption by magistrate Constantin Obedeanu and other intellectuals. This group favored only minimal changes to Romania's previous coat of arms, with the inclusion of the lions and hills in Michael the Brave's seal, as a stand in for Transylvania. In contrast, the 1765 arms returned as symbols of Hungarian irredentism during the Regency period. Also in 1921, a statue called "East" was erected in Szabadság tér, Budapest. It showed Prince Csaba setting free a female figure bearing the Transylvanian shield. Another political statement was the Transylvanian folk song collection of Béla Bartók and Zoltán Kodály, which, on its 1921 edition cover, displayed the "coat of arms of Transylvania under the Hungarian royal crown". In April 1922, an "impressive procession" of irredentists took place outside St. Stephen's Basilica in Lipótváros. A "flag of separated Transylvania" was carried therein by Nándor Urmánczy, on behalf of his National Defense Party. The medium arms of 1915, including Transylvania's symbols, were still endorsed by the Regency, but for two decades appeared only rarely on its official insignia; usage again peaked in 1938–1944. Some usage of the 1765 arms was also documented among the Hungarians of Romania, as with the Puttonyos Winery, which continued to operate in Aiud under Romanian rule. Activist József Sándor reportedly hid the banner of a main Hungarian cultural association, EMKE, which displayed the arms of Hungary with those of Transylvania inescutcheon. Kós, who designed various versions of the Transylvanian arms (including in his 1922 album, Erdély kövei), eventually established the Hungarian People's Party as a voice of Transylvanianism in Romania—the group is known to have used a flag of its own. This measure was condemned, on the Romanian side, by Păcățian, who argued that Saxons had both a moral and a legal right to their own bicolor. In early 1939, schoolteacher Georg Kraft of Dedrad (Zepling) successfully defended in court his right to fly the Saxon colors alongside the Romanian ones. At the height of World War II, following a re partition of the region, Northern Transylvania was briefly reincorporated with Hungary. Shortly after this, in September 1940, the Székely College Students' Association created a flag for the youth at Franz Joseph University. One side was "embroidered with the coat of arms of Transylvania and the inscription Erdély örök, egyetlen miénk felírás ['Eternal Transylvania is ours forever']." A new set of monuments, featuring the eagle together with the medium arms of Hungary, were erected throughout the annexed areas. In 1941, a Hungarian ethnographer, Gábor Lükő, revisited the blue red yellow and its origins, suggesting that it had been invented by Gabriel Bethlen and "was taken over by the Romanians in 1848". He believed this color scheme to have seeped into the folk art of the Csángós, which was being unfairly censored in Hungary for looking "Romanian". During this renewed integration with the Hungarian crown, Béla Teleki and other local intellectuals established a regionalist and corporatist group called Transylvanian Party; it did not use the regional flag and coat of arms, but had a depiction of Saint Ladislaus as its logo. The region was ultimately recovered by Romania during the Battle of Romania in 1944. In its aftermath, projects for a unified and independent Transylvania received some backing from the Soviet Union, with Romanian flags being routinely removed from official buildings; concrete projects of independence were submitted by Kós and Valter Roman, with Teofil Vescan proclaiming himself Prime Minister of the unrecognized country. A rumor recorded in Telegraful Român in November 1944 had it that former Hungarian officials in Cluj had switched to wearing the red flag as an armband, before switching again to "the colors of Romanian Transylvania: blue, yellow, and red". A draft proposal, submitted anonymously on behalf of the Second Hungarian Republic in mid 1945 (and since attributed to scholar Gábor Balás), discussed a neutral Federal Republic of Transylvania, coterminous with "historical Transylvania". It noted: "The colors of the flag of the Independent Transylvania [are] blue and gold. In addition to the state flag, however, all nations are free to use their own national flag." Arms with a Transylvanian canton remained a Romanian national symbol throughout this period, until being removed by communist rule (see Emblem of the Socialist Republic of Romania). The regime involved itself in removing signs of Hungarian irredentism, such as plastering over the medium Hungarian arms on the 1941 monument in Lueta (Lövéte). It was cleaned up by community representatives during the Romanian Revolution of 1989. In spring 1990, projects were submitted for the arms of post revolutionary Romania. Transylvania was prominently displayed in sketches submitted by Maria Dogaru, who also proposed adopting VIRTUS ROMANA REDIVIVA as the national motto. The 1921 arms were reinstated, with some modifications, under the 1992 Constitution, and were again reconfirmed in 2016. Following the revival of heraldry in post communist Romania, azure and gules, identified as the "Transylvanian colors", were used for the new arms of Miklós Székely National College; Simeria Reformed Church in Sfântu Gheorghe also features a 1992 mural with the 1765 arms of Transylvania. In 1996, the municipality of Ozun (Uzon) displayed the same symbol at an artificial forest which celebrated Hungarian presence in Transylvania and commemorated the soldiers of 1848. The Saxon diaspora in Germany has also continued to make use of regional symbols. In the 1990s, those who settled in Crailsheim still displayed the "Transylvanian" or "Saxon colors", described as "blue and red". Usage of the flag and coat of arms was being replaced around 2017 by displays of the logo for the Union of Transylvanian Saxons in Germany. Usage of Sibiu's coat of arms (a derivative of the triquetra arms), alongside those of Transylvania proper, had a major revival beginning in 2007, when the city was a European Capital of Culture. At the same stage, a Székely autonomist movement had begun using its own derivative symbol—the blue gold silver flag with the sun and moon. In September 2014, western Transylvanian Hungarians affiliated with the Hungarian People's Party selected a flag and coat of arms for Partium, in a form derived from the unrealized project of 1659. A blue red yellow tricolor is also spotted at rallies in support of increased autonomy for the region or its Hungarian communities. A controversy erupted on Hungarian National Day (March 15), 2017, after reports that the Romanian Gendarmerie fined people for displaying the colors. This account was rejected by Gendermerie officials, according to whom the fines were handed out to those demonstrators who refused to disperse after their authorization had expired. Transylvanian symbols, including the coat of arms, have been on display at football matches involving CFR Cluj, which has a mixed Romanian and Hungarian fan base.